Habari Njema Ambazo Huenda Umezikosa

Dunia inatisha hivi sasa. Sayari ina joto. Saa inapiga. Mistari nyekundu hupanda. Kifo kinakumba mashamba ya Ukraine na mitaa ya Gaza. Njaa imetanda nchini Sudan. Na katika Mashariki ya Kati, ngoma za vita zinasikika zaidi siku hadi siku. Makazi yanapungua, mwali wa demokrasia unawaka, ubabe na kutovumiliana vinarudisha vichwa vyao vibaya. Mamilioni hukimbia maafa na mateso. Madeni yanaongezeka. Ushirikiano wa kimataifa unayumba.

Kila mahali tunapotazama, kuna ripoti za kupungua. Je, tunaelekea kwenye maafa? Naam, jibu lako kwa swali hilo huenda linategemea ni wapi umekuwa ukipata habari zako, kwa sababu hapa kuna hadithi nyingine za miezi 12 iliyopita. Ripoti zingine za kupungua ambazo labda haujasikia kuzihusu.

Mwaka jana, umaskini uliokithiri ulipungua hadi kiwango chake cha chini kabisa katika historia ya binadamu, wastani wa asilimia 8.4. Ukataji miti katika eneo lote la Amazon ulipungua kwa asilimia 55 na uhalifu wa vurugu nchini Marekani ulipungua hadi kiwango cha chini kabisa tangu miaka ya 1960.

Katika miezi 12 iliyopita, idadi kubwa ya nchi zimeondoa ugonjwa huo, ikijumuisha, kwa mara ya kwanza kabisa, Hepatitis C kutoka Misri na homa nyeusi na Bangladesh. Na vifo vya UKIMWI duniani vimepungua hadi kiwango cha chini kabisa tangu miaka ya 1990, chini kwa zaidi ya theluthi mbili tangu kilele chao. Nilipokuwa katika shule ya upili, huo ulikuwa ugonjwa hatari zaidi wa kuambukiza ulimwenguni. Na sasa tuna uwezo wa kukomesha.

Kwa hivyo labda umekuwa ukihisi kukata tamaa juu ya mabadiliko ya hali ya hewa au hofu ya ufashisti kuongezeka kama Dracula kutoka kwa jeneza, kuongezeka kwa rasilimali na kuoza kwa kisiasa. Lakini mwaka jana, uzalishaji wa kaboni katika nchi zilizoendelea kiuchumi ulipungua hadi kufikia kiwango sawa na miaka 50 iliyopita. Viwango vya vifo vya saratani huko Amerika na Ulaya vilipungua tena. Na uchafuzi wa hewa sasa unapungua katika miji 21 kati ya 25 kubwa zaidi duniani.

Sambamba na kushuka huko, mambo mengine yamekuwa yakiongezeka. Kuna wasichana milioni 50 zaidi shuleni leo kuliko ilivyokuwa chini ya miaka kumi iliyopita.

(Shangwe na makofi)

Na mwaka jana, watoto milioni 418 duniani walipata chakula shuleni. Hiyo ni karibu moja kati ya watano. Mwaka huu, itakuwa zaidi.

Tangu tulipokusanyika hapa mara ya mwisho, mamilioni ya watu wamepata maji. Makumi ya mamilioni ya watu wamepata umeme. Estonia na Ugiriki zimehalalisha ndoa za watu wa jinsia moja. Inaonekana Thailand na Japan zitakuwa nchi mbili zinazofuata kwenye orodha hiyo. Na angalau nchi kumi katika miezi 12 iliyopita zimepitisha sheria za kupanua haki za wanawake, ikiwa ni pamoja na Ufaransa, ambayo hivi karibuni imekuwa nchi ya kwanza kusisitiza haki za uzazi katika katiba yake.

(Makofi)

Mnamo 2023, tulisakinisha upepo na jua nyingi sana hivi kwamba ilibadilisha mwelekeo wa hali ya hewa yetu ya baadaye, huku uzalishaji wa kaboni nchini Uchina sasa ukitabiriwa kuanza kupungua mapema mwaka huu. Mnamo 2024, tutaweka uwezo wa kutosha wa utengenezaji wa nishati ya jua duniani ili kufikia malengo yetu ya sufuri ifikapo mwisho wa muongo huu. Gari linaloendeshwa na elektroni ndilo lililouzwa zaidi duniani mwaka jana, na betri sasa ndizo teknolojia inayokuwa kwa kasi zaidi tangu wanadamu watengeneze ndege katika Vita vya Pili vya Dunia.

Tumevuka kizingiti. Kuna msukumo mkubwa sasa wa kusimamisha mpito wa nishati safi kutokea. Nina wasichana wawili wadogo, Lola na Cleo. Lola ana umri wa miaka minne, Cleo alitimiza miaka mitatu juzi. Na Shirika la Nishati la Kimataifa linasema kwamba kulingana na mwelekeo wa sasa, wakati wasichana wangu wana umri wangu, mifumo ya umeme na usafiri duniani iko kwenye njia ya kuwa karibu bila mafuta.

(Makofi)

Hatujaangamia. Je, unajua kwamba mwaka wa 2023 bila shaka ulikuwa mwaka bora zaidi kuwahi kutokea kwa uhifadhi? Tulilinda maeneo makubwa ya ardhi huko Alaska, Amazon, kusini mwa Afrika, na Plateau nzima ya Tibet, ambayo ni eneo kubwa kuliko Ulaya Magharibi yote. Tumeunda maeneo mapya ya baharini yaliyolindwa karibu na pwani ya Mexico, Chile, Panama, Dominica, Georgia Kusini, Uhispania, Ayalandi, Kongo, Australia, Papua New Guinea, Kaledonia Mpya.
Katika kipindi cha miezi 12 iliyopita, kumekuwa na mamia ya hadithi za miji iliyofanywa kuwa ya kijani kibichi, ardhi ya mashamba kupandwa tena, mito kusafishwa, visiwa kurejeshwa. Na idadi ya kila moja ya spishi hizi sasa inapona au inaongezeka.

(Makofi)

Angalia, najua kuwa mambo mengi yanaenda vibaya. Unajua kuwa mambo mengi yanaenda vibaya. Hili si jaribio la ajabu la kughairi au kusawazisha habari mbaya.

Lakini hapa kuna wazo. Ikiwa tunataka watu wengi wajishughulishe na kazi ya kufanya maendeleo, basi labda tunapaswa kuwaambia watu wengi zaidi kwamba inawezekana kufanya maendeleo.

(Makofi)

Ikiwa uko katikati ya mlima, hutazami tu juu na kusema, "Oh, Mungu wangu, inaonekana kuwa mwinuko sana." Unaangalia nyuma na unajikumbusha jinsi ambavyo tayari tumetoka. Katika miezi 12 iliyopita, licha ya changamoto zote, tumepanda mbele kidogo. Kwa hivyo usiweke kamari dhidi ya ubinadamu.

Huko Nevada, wanatumia mbinu za jotoardhi kupata nishati safi ya sayari yetu. Kwenye mpaka wa Ubelgiji na Ufaransa, wanatumia bakteria kuvunja plastiki. Huko Shenzhen, wanasambaza damu kupitia ndege zisizo na rubani. Na angani, satelaiti mpya inamaanisha wachafuzi hawana mahali popote pa kujificha. Tunazindua meli za nyota za tani 5,000. Tunafanya safari za kwenda na kurudi za kilomita bilioni saba ili kukusanya vumbi la nyota kutoka kwa asteroidi.

Tunaweza kufanya miujiza, kuwawezesha watu waliopooza kutembea kwa kusoma mawimbi ya ubongo wao na kutuma ishara kwenye mgongo wao. Tumepanga robo ya sakafu nzima ya bahari, na chipu mpya ya NVIDIA ya Blackwell ina transistors nyingi ndani yake kama vile kuna nyota katika Milky Way nzima. Katika mwaka uliopita, tulianza kutumia CRISPR, uhariri wa vinasaba, kutibu magonjwa kama vile beta thalassemia na ugonjwa wa seli mundu. Na tuliunda atlasi kubwa zaidi kuwahi ya seli za ubongo wa mwanadamu.

Tunatumia akili bandia kutambua dawa mpya za kukabiliana na bakteria sugu ya viuavijasumu, jambo ambalo huua zaidi ya watu milioni moja kila mwaka. Miaka miwili iliyopita, karibu kupoteza maisha yangu kwa maambukizi ya bakteria. Nilipata bahati. Katika siku zijazo, watu wengi zaidi wataweza kusema sawa.

Ninamaanisha, tumetumia akili ya bandia kufafanua yaliyomo, mabaki yaliyochomwa moto ya hati za kukunjwa za Herculaneum za miaka 2,000. Na, sijui, labda hii yote ni boring kwa baadhi yenu, lakini kwangu, ni kweli ni tofauti na uchawi.

Vyombo vyetu vya kisayansi ni nyeti vya kutosha sasa kuona mimea ikizungumza. Na kugundua mawimbi ya mvuto kutokana na migongano ya mashimo meusi makubwa sana. Kwa ghafula, tunajua kwamba tunaimba kwa sauti ya pamoja na ulimwengu mzima, kwamba kila mmoja wetu ana sahihi ya kila kitu ambacho kimewahi kuwa.

Maendeleo yanawezekana. Sio zote zinazokataa uharibifu wa tahajia. Sio viwango vyote vya kupanda husababisha hasara. Na wakati mwingine kuna mambo mapya chini ya jua.

Hizi ni hadithi za wajasiri na wenye kipaji, na pia zinastahili tahadhari yetu.

(Makofi)