Irissen: Gedaanteveranderaars En Magische Heruitvinders

Dat zwemmende, glooiende, ongrijpbare iets aan de donkerblauwe tint van de iris, die nog steeds de schaduwen leek te bevatten die het had geabsorbeerd van oude, fantastische bossen waar meer vogels dan tijgers en meer fruit dan doornen waren, en waar, in een gevlekte diepte, de geest van de mens was geboren. – Vladimir Nabakov

In supermarkten liggen irisknoppen dicht op elkaar, als perfect geslepen potloden met een paarse punt, als slanke speren met een indigo randje, als een pijlkoker vol lentepijlen, klaar om sombere gedachten te kalmeren. Neem een ​​bundel mee naar huis, zet hem in een glazen vaas en 's ochtends, vanuit een kalme stilte met paarse punten, spatten kelkblaadjes en bloemblaadjes vol met vezeltjes en ruches, spraakzame fonteintjes die zichzelf in het zonlicht storten, zich plotseling bewust van de grotere wereld.

Een iris in een knop gaat er begrijpelijkerwijs van uit dat de knop de wereld is. Een iris buiten de knop is plotseling stuurloos. Haar vroegere thuis is verdwenen, onherroepelijk, als een verloren jeugd of de zonsondergang van vorige woensdag. Toch verstoort deze wending de kalmte van een iris nauwelijks. In tegenstelling tot veel stervelingen raken irissen niet van streek door dramatische veranderingen in omstandigheden. Misschien komt dit doordat ze herinneringen koesteren aan hun voorouders, die in de herfst in slaap vielen in de aarde als knobbelige wortelstokken of bolvormige bollen, om vervolgens te dromen en een paar seizoenen later wakker te worden, lang, slank, bezaaid met paarse mogelijkheden, en zwaaiend met groene bladeren als piratenzwaarden.

Wie zou de libel van de larve, de iris van de knop, de advocaat van de baby onderscheiden? … We zijn allemaal gedaanteverwisselaars en magische heruitvinders. Het leven is eigenlijk een meervoud, een karavaan van zelven. – Diane Ackerman

In werkelijkheid is wat wij een iris noemen helemaal geen bloem, maar een waaiervormige bloeiwijze – een kleine stam bloemen gerangschikt op een gemeenschappelijke stengel (hilarisch genoeg de bloemsteel genoemd). Met andere woorden, de iris is een gemeenschap, geen individu. Elke iris die anders denkt, zucht in een waanbeeld. We mogen hen (mensen die in glazen huizen wonen, enz.) dit niet kwalijk nemen. Winterhard en internationaal van geest, gedijen irissen in uiteenlopende gebieden: semi-woestijnland, rotsachtige bergruggen, grashellingen, weilanden, moerassen en rivieroevers. Door de eeuwen heen hebben ze grote afstanden afgelegd en hun bloemblaadjes achtergelaten op geschiedenis, traditie, geneeskunde, cosmetica, handel en meer.

Griekse en Romeinse apothekers schreven iriszaad voor aan mensen in de oudheid met indigestie, en zalven van iris werden op oorlogswonden gesmeerd. Zalven. Let op hoe toepasselijk viskeus dat woord is, hoe het als pindakaas aan je gehemelte blijft plakken. Egyptenaren onttrokken op creatieve wijze exotische parfum uit gedroogde iriswortelstokken (ook wel iriswortel genoemd), die overigens ook worden gebruikt om gin op smaak te brengen. Gepelde iriswortel verspreidt de heerlijke geur van viooltjes. Het werd vermalen en vaak gebruikt in babypoeder, pruikpoeder en tandpasta vanwege de geur van viooltjes. In Kroatië is de iris vernoemd naar het hoofd van het Slavische pantheon, Perun, de god van de donder. Perunika groeit overal waar zijn bliksemschichten de aarde raken, een tedere compensatie. In Kasjmir wordt de witte iris kashmiriana vaak op moslimgraven geplant, een gebruik dat zich uitstrekt tot in Turkije en daarbuiten. In het middeleeuwse Florence, waar witte irissen uit de stadsmuren groeiden, werd de fleur-de-lis, een gestileerde versie van de bloem, een symbool van de stad. In het 12e-eeuwse Frankrijk gebruikte Lodewijk VII de fleur-de-lis op zijn vaandel. In New Orleans na Katrina tatoeëerden mensen zichzelf ermee, een symbool van eenheid, vernieuwing en veerkracht.

De fleur-de-lis, even ter informatie, is gemodelleerd naar de bloemen van een baardiris. Irissen kunnen namelijk baardig, baardloos of gekuifd zijn. Er zijn dwergbaardirissen en hoge baardirisen. Er zijn ook overbodig genoemde miniatuur dwergbaardirissen en oxymoronisch genoemde miniatuur hoge baardirisen. Er zijn ongeveer evenveel soorten irissen als er dagen in het jaar zijn, en hun namen zijn vaak net zo verleidelijk en raadselachtig als de namen van verfkleuren, racepaarden en zeewaardige vaartuigen. Vesper, Ghost Writer, Gambling Man. Thornbird, Florentina, Autumn Jester, Pagan Dance, Parting Glances, Dusky Challenger, Early Light, Lady Friend, Petticoat Shuffle, Here Be Dragons, Let Evening Come.

Van Goghs Irissen, Saint-Rémy, ca. 1889

Wat roept je in je leven, als al het lawaai verstomd is, de vergaderingen zijn beëindigd... de lijsten zijn opzijgelegd, en de wilde iris vanzelf bloeit in het donkere bos... wat trekt er nog steeds aan je ziel? – Rumi

In het voorjaar van 1889, na meerdere aanvallen van zelfbeschadiging en ziekenhuisopname, liet Vincent van Gogh zich vrijwillig opnemen in een inrichting. In zijn eerste week daar begon hij aan een van zijn beroemdste kunstwerken. "Irissen" toont een hoekje van de tuin van de inrichting. Levendig, abrupt, intiem, verontrustend. Van Goghs visie onthult de onophoudelijke, onverzadigbare grandeur van beweging die altijd en eeuwig de mogelijkheid van "stilleven" ontkent. De kolossale dans van de kosmos weerspiegeld in blad en graan, water, ster en zonnebloem. De eenzame witte iris in dit miljoenen kostende meesterwerk, stil, spookachtig, contrasterend met een kolkende zee van kleur, heeft tot veel speculatie geleid. Het sluipt je hart binnen als een zachte hand die je even weghoudt van de zorgeloze zorgen van de dag, en je misschien een snelle glimp geeft van hoe het zou zijn om deze wereld door Van Goghs ogen te bekijken, de last van haar schoonheid als een kruis te dragen. En misschien is het niet toevallig dat de iris op veel plaatsen bekend staat als de Zwaardlelie, of Maria's Zwaard van Verdriet. In het daaropvolgende jaar (het laatste jaar van zijn leven) maakte Van Gogh bijna 130 schilderijen. Na zijn dood nam hij het geheim van de witte iris mee in zijn graf.

Foto door Pellinni op Morguefile.com

“Nu trouwde Thaumas met een dochter van de diepstromende Okeanos (Oceanus), Elektra (Electra), en zij baarde hem de snelvoetige Iris, de regenboog.” – Hesiodus, Theogonie (vert. Evelyn-White)

In de Griekse mythologie is Iris een ondergeschikte godin. Ja, iemand vond het gepast om op deze manier de rang van hemelse wezens te claimen – Ursa Major en Ursa Minor zijn daar een voorbeeld van. Je zou kunnen veronderstellen dat een ondergeschikte godin zijn een contradictio in terminis is. Net zoiets als een kleine apocalyps. Maar nee. Een hemelbewoner zijn maakt je niet automatisch een grootheid. Sommige hemelse zaken zijn blijkbaar groter dan andere, en als je een andere bent, ben je automatisch een ondergeschikte zaak. Zo gaat het vaker wel dan niet in de kosmos, tenminste totdat we beter weten (wat hopelijk snel zal gebeuren). Maar terug naar Iris, die (voorlopig tenminste) door de Grieken als een ondergeschikte godin wordt beschouwd. Lichtgevende dochter van een zeegod, en een wolkennimf, verwekte bij zee en lucht de vreugde van allen die haar aanschouwden.

In beelden, schilderijen, gedichten en dromen is Iris welgevormd, met een sprankelend oog en een kruik in haar hand. De Ouden geloofden dat ze deze handige container gebruikte om de regenwolken aan te vullen met water uit de zee. Wanneer ze niet in gebruik was om de wolken te vullen met hun zilveren waren, werd deze kruik, en daarmee ook Iris, soms door Zeus (die binnen het Griekse pantheon verreweg het leeuwendeel van de kruiken vertegenwoordigt) naar de rivier de Styx gestuurd om water te verzamelen, uitsluitend om de waarachtigheid van een dubieuze god (of godin) te testen. Goddelijk wezen of niet, spreek vals onder ede over de Styx en je wordt een jaar lang bewusteloos gemaakt en daarna negen jaar uitgesloten van alle goddelijke feesten, festiviteiten, vergaderzalen, conferenties en bijeenkomsten (een zeer gevreesde straf, want blijkbaar hebben zelfs de goden een bloeiend sociaal netwerk nodig voor een gezond zelfbeeld.)

Misschien zagen de Grieken aan de kust, op een dag dat alle wolken vol waren en alle goden betrouwbaar waren, Iris tijdelijk werkloos, een lieftallige jonge dame in vrije tijd, die haar ouders de hand reikte en tussen hen heen en weer huppelde op een regenboogboog, die dit rijk met een ander verbond. Een brug tussen werelden, een stralende aanwezigheid en een mogelijkheid. En zo werd zij misschien wel Iris van de Regenboog, belast met het teder begeleiden van de overledenen van onze wereld naar de volgende. En je moet toegeven, ongeacht wat je gelooft over het hiernamaals, dat als je uiteindelijk de reis moet maken (en dat moet je), van deze draaiende Aarde met haar dolfijnen en donuts, haar riksja's en rododendrons, haar koorddansers, weerberichten en draadloze routers, naar een onbekende bestemming, er geen betere manier is om dat te doen dan op de glinsterende curve van een regenboog, vergezeld door een kleine godin die nog nooit een wolk dorst heeft laten lijden.

Omdat ze prachtig zijn en schitteren in alle kleuren van de regenboog (behalve echt rood), zijn irissen de naamgever van de godin. Het werd gebruikelijk om irissen te planten op de graven van jonge vrouwen die waren overleden, als een manier om de aanwezigheid van de goddelijkheid uit te nodigen op de reis naar het hiernamaals. Omdat deze bloemen vaste planten zijn, verrijzen ze elk jaar uit de slapende aarde, een bloemige wederopstanding. In een tijd waarin de taal van irissen bijna vergeten lijkt, doorboren ze de aarde met hun trotse, puntige bladeren, hun stengels dragen hoekige knoppen, waaruit buitengewone bloemen kabbelen. Wanneer de wereld in groene talen spreekt, is het moeilijk om niet verbijsterd en betoverd te raken. Irissen herinneren de wereld eraan dat aanwezigheid en afwezigheid onafscheidelijk zijn. Dat wat komt, vertrekt altijd, en dat wat vertrekt, komt altijd en ook aan.

Onder deze fijne regen adem ik de onschuld van de wereld in. Ik voel me gekleurd door de nuances van oneindigheid. Op dit moment ben ik één met mijn schilderij. We zijn een iriserende chaos. – Paul Cézanne

Als je ooit een regenboog hebt gezien die schittert in een olievlek, de keel van een kolibrie, een vlindervleugel, een pauwenveer of een zeepbel, dan heb je irisatie gezien. Deze regenboogachtige eigenschap vindt zijn oorsprong in het woord iris.

Sommige woorden zijn slecht gekozen, zoals pulchritude, wat schoonheid betekent maar meer klinkt als een soort maagpijn of een onaangename smaak in de mond. Andere woorden zijn perfect gekozen en passen bij hun betekenis zoals een slak in haar schelp past, zoals extravaganza, verbijstering en irisatie.

Irisering ontstaat wanneer licht bepaalde fysieke structuren tegenkomt waarvan de kenmerken ervoor zorgen dat de golven in elkaar overlopen. De manier waarop het tegenkomen van bepaalde soorten schoonheid ons ertoe kan brengen te zoeken naar woorden, te vergeten hoe we onze voeten goed moeten gebruiken en ons hals over kop in het struikgewas van de stoep te storten. De wetenschap noemt dit fenomeen interferentie en het bestaat in twee vormen: destructief en constructief. Destructieve interferentie treedt op wanneer de toppen en dalen van de struikelende golven elkaar opheffen, waardoor het gereflecteerde licht zwakker wordt. Dit is vergelijkbaar met het type interferentie dat mensen tegenkomen in de vorm van bemoeizuchtige familieleden en onhandig hoger management. Bij constructieve interferentie sluiten de toppen en dalen van de struikelende golven perfect op elkaar aan. Op deze manier overlappende lichtgolven versterken en verlevendigen elkaar, waardoor de levendigheid van hun gereflecteerde kleur wordt versterkt. Dat wat matig rood was, escaleert bijvoorbeeld tot de allerroodste kleur van het rood, de belichaming van roodheid. De manier waarop zielsverwanten elkaar ontmoeten en zich ontwikkelen tot de meest thematische versies van zichzelf. Omdat deze twee vormen van interferentie gelijktijdig plaatsvinden, zoals een dansvloer vol met een willekeurige combinatie van ongelooflijk ongecoördineerde dansers en fenomenaal gesynchroniseerde dansers, lijken de kleuren van het iriserende object, naarmate de kijkhoek van de kijker verandert, te huppelen en onvoorspelbaar te verschuiven naar demping of veelheid, afhankelijk van de verschillende gradaties van destructieve en constructieve interferentie.

Foto door Suren Manvelyan

Dit onwaarschijnlijke verhaal begint op een zee die een blauwe droom was, zo kleurrijk als blauwe zijden kousen, en onder een hemel zo blauw als de irissen van kinderogen. – F. Scott Fitzgerald

Waar je ook ter wereld irisatie aanschouwt, je aanschouwt het door je iris – het platte, ringvormige membraan waarvan de verschillende tinten doen denken aan de regenboog, vandaar de naam. De iris, bestaande uit bindweefsel en spieren, reageert op het spel van licht door samen te trekken of te ontspannen. Zo wordt het venster waardoor licht van onze buitenwereld naar onze innerlijke wereld reist, smaller of breder. Hierdoor ontstaan ​​ingewikkelde spiralen van synaptische dominostenen die omvallen en een woest rijke en verstrengelde verzameling van ideeën en emoties ontstaan, exponentieel sneller dan de snelsten onder ons er snel uit kunnen spugen.

Kijk eens goed in de ogen van je geliefde, je kat, je postbode of de reiziger die naast je in de bus zit, en je belandt in een mysterieus, kaartloos universum, prachtig in zijn vreemdheid en vol unieke herkenningspunten met namen die Tolkien meer waardig zijn dan medische leerboeken. De topografie van de iris is net zo vreemd en wonderbaarlijk als elke onontdekte buitenaardse planeet die je je maar kunt voorstellen.

De crypten van Fusch zijn de plekken die eruitzien als groeven, de plekken waar zaailingen geplant zouden worden als je overweegt zaailingen in je iris te planten. Het zijn plekken waar de collageenvezels minder dicht zijn. De witte vlekken zijn Wolfflin-noduli – wat klinkt als iets wat een boze tovenaar je zou kunnen aandoen, maar in werkelijkheid gewoon hotspots van collageenvezels zijn. De donkere vlekken die eruitzien als kleine zwarte gaten in een klein sterrenstelsel zijn moedervlekken en het resultaat van een lokale toename van de pigmentproductie. En nee, ik verzin dit allemaal niet. Ik hoop met heel mijn hart dat ik kan vliegen.

Een Google-zoekopdracht kan u vertellen dat irisherkenning "een geautomatiseerde methode voor biometrische identificatie is die gebruikmaakt van wiskundige patroonherkenningstechnieken op videobeelden van een of beide irissen van iemands ogen, waarvan de complexe patronen uniek, stabiel en vanaf een afstand zichtbaar zijn." U kunt ook ontdekken dat er momenteel honderden miljoenen mensen in verschillende landen op onze wereld zijn die, net als schoolkinderen op zomerkamp, ​​zijn ingeschreven bij irisherkenningssystemen voor "gemaksdoeleinden".

Wat een Google-zoekopdracht je niet zal vertellen, is dat we zijn ingelegd met irisherkenningssystemen die in ons zo prachtig glinsteren als robijnen in een Mogolschede. Irisherkenningssystemen zullen je op een lentepad laten stoppen om naar een bos bloemen te staren en ervan te nippen, ondanks de enorme lengte van je takenlijst en de aanzienlijke zwaarte van je verantwoordelijkheden. Irisherkenningssystemen zullen je hart zachtjes als een kloppende gouden bal in je keel gooien wanneer je een regenboog ziet die zich als een weggelopen gedicht over een prozaïsche hemel uitstrekt. Irisherkenningssystemen zullen je de juweelachtige flits van de keel van een kolibrie laten tellen wanneer je je overvloed aan zegeningen optelt, zullen je in een oneindige glijbaan laten vallen naar het hart van het hart van je hart terwijl je staart in het bovennatuurlijke landschap van andermans blik, zullen je vervullen met zo'n intens genot dat het de grens van pijn raakt, en je voor eens en altijd de verbondenheid van alles en iedereen leren.