Innerlijke Prediker Versus Innerlijke leraar: Ursula K. Le Guin Over Betekenis Achter De Boodschap En De Primaire Verantwoordelijkheid Van De Kunstenaar

"Zodra een gedicht openbaar is gemaakt, komt het recht op interpretatie toe aan de lezer", schreef de jonge Sylvia Plath aan haar moeder, terwijl ze reflecteerde op haar eerste gedicht . Wat geldt voor een gedicht, geldt voor elk kunstwerk: kunst transformeert ons niet met wat het bevat, maar met wat het in ons creëert – de constellatie van interpretaties, onthullingen en emotionele waarheden die aan het licht komen – wat natuurlijk de reden is waarom de opkomst van de term 'inhoud' om online creatieve output te beschrijven een van de meest corrosieve ontwikkelingen in de hedendaagse cultuur is geweest. Een gedicht – of een essay, of een schilderij, of een lied – is niet zijn 'inhoud'; het transformeert ons juist door wat niet kan worden bevat, door wat wordt ontvangen en geïnterpreteerd.

Dat is wat Ursula K. Le Guin onderzoekt in een prachtig stuk getiteld "Teasing Myself Out of Thought", oorspronkelijk gegeven als een lezing op Oregon's Blue River Gathering en later bewerkt tot een essay opgenomen in Words Are My Matter: Writings About Life and Books, 2000–2016, with a Journal of a Writer's Week ( openbare bibliotheek ) — het eindeloos lonende boek dat ons Le Guin gaf over de gebruiksaanwijzingen voor het leven .

Ursula K. Le Guin door Benjamin Reed

Reflecterend op de kadervragen die haar gastheren voor de lezing hadden gesteld – "Waar kan een schrijver kracht en hoop vinden in deze wereld? Wat is de roeping van een schrijver in deze tijd en op deze plek? Welk werk zal een verschil maken? En hoe kunnen we een zinvolle gemeenschap creëren?" – schrijft Le Guin:

Ik schaam me omdat ik op elke vraag hetzelfde antwoord geef. Waar moet ik kracht en hoop in deze wereld vinden? In mijn werk, in mijn pogingen om goed te schrijven. Wat is de roeping van een schrijver, nu of in de toekomst? Schrijven, proberen goed te schrijven. Welk werk zal het verschil maken? Goed werk, eerlijk werk, goed geschreven schrijven. En hoe kunnen we een doelgerichte gemeenschap creëren? Ik weet het niet. Als onze doelgerichte gemeenschap als schrijvers niet ligt in onze gedeelde interesse in en toewijding aan zo goed mogelijk schrijven, dan moet het liggen in iets buiten ons werk – een doel of een einddoel, een boodschap, een effect, dat misschien wel het meest wenselijk is, maar waardoor schrijven slechts een middel is tot een doel dat buiten het werk ligt, het vehikel van een boodschap. En dat is niet wat schrijven voor mij is. Het is niet wat mij een schrijver maakt.

Le Guin merkt op dat we al sinds onze schooltijd leren dat schrijven een middel is tot een praktisch doel – het overbrengen van een boodschap – wat veel schrijven inderdaad is, van memo's tot liefdesbrieven tot tweets. En toch, zo betoogt ze, laat een kunstwerk – geschreven of niet – een betekenisvolle gave na die verder gaat dan de boodschap:

De kinderen vragen mij: "Als je een verhaal schrijft, bepaal je dan eerst de boodschap of begin je met het verhaal en zet je de boodschap daarin?"

Nee, zeg ik, dat doe ik niet. Ik doe niet aan boodschappen. Ik schrijf verhalen en gedichten. Dat is alles. Wat het verhaal of het gedicht voor jou betekent – de 'boodschap' ervan voor jou – kan heel anders zijn dan wat het voor mij betekent.

De kinderen zijn vaak teleurgesteld, zelfs geschokt. Ik denk dat ze me onverantwoordelijk vinden. Ik weet dat hun leraren dat ook vinden.

Ze hebben misschien gelijk. Misschien is al het schrijven, zelfs literatuur, geen doel op zich, maar een middel tot een ander doel. Maar ik zou geen verhalen of poëzie kunnen schrijven als ik dacht dat de ware en centrale waarde van mijn werk lag in de boodschap die het overbracht, of in het verschaffen van informatie of geruststelling, het bieden van wijsheid, het geven van hoop. Hoe groot en nobel deze doelen ook zijn, ze zouden de reikwijdte van het werk definitief beperken; ze zouden de natuurlijke groei ervan verstoren en het afsnijden van het mysterie dat de diepste bron van de vitaliteit van kunst is.

Een gedicht of verhaal dat bewust is geschreven om een probleem aan te pakken of een specifiek resultaat te bereiken, hoe krachtig of weldadig ook, heeft afstand gedaan van zijn eerste plicht en privilege, zijn verantwoordelijkheid jegens zichzelf. Zijn primaire taak is simpelweg het vinden van de woorden die het zijn juiste, ware vorm geven. Die vorm is zijn schoonheid en zijn waarheid.

Juist in de leemte tussen boodschap en betekenis wordt kunst gezamenlijk gecreëerd door kunstenaar en publiek, door schrijver en lezer. Dit is natuurlijk wat Susan Sontag voor ogen had toen ze een halve eeuw geleden profetisch waarschuwde voor wat we te verliezen hebben als we cultureel materiaal als 'inhoud' behandelen. Le Guin illustreert dit idee met een eenvoudige, elegante analogie:

Een goed gemaakte aarden pot – of het nu een terracotta wegwerppot of een Griekse urn is – is niets meer en niets minder dan een aarden pot. Net zoals een goed geschreven stuk, naar mijn mening, gewoon is wat het is: regels tekst.

Terwijl ik mijn tekstregels schrijf, probeer ik soms dingen uit te drukken die ik waar en belangrijk vind. Dat is wat ik nu doe met het schrijven van dit essay. Maar expressie is geen openbaring... Kunst onthult iets dat verder gaat dan de boodschap. Een verhaal of gedicht kan waarheden aan me onthullen terwijl ik het schrijf. Ik plaats ze daar niet. Ik vind ze in het verhaal terwijl ik werk.

En andere lezers kunnen er andere waarheden in vinden, andere. Ze zijn vrij om het werk te gebruiken op manieren die de auteur nooit bedoeld heeft.

Illustratie door Alice en Martin Provensen van een vintage-bewerking van Homerus voor kinderen

Met het oog op de grote tragedies van het oude Griekenland, die millennia later nog steeds de dorst naar betekenis van lezers lessen en elke generatie verschillende lagen van morele waarheid onthullen, merkt Le Guin op dat "die werken werden geschreven vanuit dat mysterie, de diepe wateren, de bron van de kunst." Met het oog op Keats' idee van "negatieve capaciteit" en de wijsheid over Lao Tzu (wiens Tao Te Ching Le Guin in een voortreffelijke vertaling heeft uitgebreid ), schrijft ze:

Een gedicht met de juiste vorm bevat duizend waarheden. Maar het zegt er geen enkele.

Le Guin, altijd al een meester in nuances, benadrukt zorgvuldig dat ze geen voorstander is van het cliché "Kunst om de kunst", dat ze gebrekkig acht in de suggestie dat kunst solipsistisch is en geen enkele verantwoordelijkheid draagt ten opzichte van haar publiek. Ze schrijft:

Kunst verandert de geest en het hart van mensen. En een kunstenaar is lid van een gemeenschap: de mensen die haar werk kunnen zien, horen en lezen. Mijn eerste verantwoordelijkheid ligt bij mijn vak, maar als wat ik schrijf anderen kan raken, heb ik uiteraard ook een verantwoordelijkheid tegenover hen. Zelfs als ik geen duidelijk idee heb van de betekenis van mijn verhaal en er slechts een glimp van opvang terwijl ik schrijf, kan ik toch niet doen alsof het er niet is.

Deze zijdelingse blik op de waarheid, suggereert Le Guin, is veel effectiever dan de botte, onhebbelijke prediking. Emily Dickinson wist dit natuurlijk al toen ze haar lezer opriep om "alle waarheid te vertellen, maar dan wel op een onscherpe manier", en astrofysicus en romanschrijfster Janna Levin wist dit anderhalve eeuw later al toen ze schreef over de waarheid die op een indirecte manier wordt belicht in haar verbluffende roman over Alan Turing, Kurt Gödel en de nalatenschap van de Wiener Kreis: "Misschien is de waarheid gewoon zo."

Je kunt het zien, maar alleen uit je ooghoek.” Le Guin overweegt de morele reden om de lezer de waarheid uit haar eigen ooghoek te laten zien:

Wat mijn lezer uit mijn pot haalt, is wat ze nodig heeft, en ze kent haar behoeften beter dan ik. Mijn enige wijsheid is weten hoe je potten moet maken. Wie ben ik om te preken?

Ongeacht hoe nederig de preek is, een preek is een agressieve daad.

Le Guin schetst een elegant contrast tussen de Innerlijke Prediker en de Innerlijke Leraar – een contrast van ondraaglijke noodzaak in onze gouden eeuw van agressief verkondigde zelfgenoegzaamheid – en voegt daaraan toe:

"De grote Weg is heel eenvoudig; laat meningen varen," zegt de taoïst, en ik weet dat het waar is – maar er schuilt een prediker in mij die ernaar verlangt mijn mooie pot te vullen met mijn meningen, mijn overtuigingen, met Waarheden. En als mijn onderwerp moreel geladen is, zoals de relatie van de mens tot de natuur – nou, die Innerlijke Prediker staat te popelen om mensen recht te zetten en hun te vertellen hoe ze moeten denken en wat ze moeten doen, ja, Heer, amen!

Ik heb meer vertrouwen in mijn innerlijke leraar. Ze is subtiel en nederig omdat ze hoopt begrepen te worden. Ze bevat tegenstrijdige meningen zonder er een maagklachten van te krijgen. Ze kan bemiddelen tussen de arrogante kunstenaar in zichzelf die mompelt: "Het kan me niet schelen of je me niet begrijpt", en de prediker in zichzelf die roept: "Luister nu eens!" Ze verkondigt de waarheid niet, maar biedt die aan. Ze pakt een Griekse urn en zegt: "Kijk hier eens goed naar, bestudeer hem, want studeren zal je belonen; en ik kan je vertellen wat anderen in deze pot hebben gevonden, wat voor lekkers jij er ook in kunt vinden."

En toch, merkt Le Guin op, mag zelfs de Innerlijke Leraar niet verantwoordelijk worden gesteld voor de betekenis – want "zij is immers degene die de kinderen heeft geleerd een boodschap te verwachten." Ze beschouwt in plaats daarvan de ultieme taak en verantwoordelijkheid van de kunstenaar:

Mijn taak is om de betekenis volledig belichaamd te houden in het werk zelf, en daardoor levend en veranderbaar. Ik denk dat dat is hoe een kunstenaar het beste kan spreken als lid van een morele gemeenschap: helder, maar toch die stilte, die lege ruimte, rond haar woorden latend waarin andere en verdere waarheden en percepties zich in andere geesten kunnen vormen.