Het Lied Van De Boslijster

Het gezang van de lijster behoort tot een familie van ervaringen die ons een drempel binnenleiden waar geluid wegsterft in stilte, tijd verdwijnt in tijdloosheid en de bekende wereld wordt overspoeld door het grote mysterie. Deze familie omvat de nagalmende echo van een tempelbel die wegsterft in de leegte; het polyfone gezang van Tibetaanse monniken dat samensmelt tot een eindeloos gemeenschappelijk koor; het elektrische interval tussen de donderslag en de bliksemflits; de ontzaglijke leegte wanneer de uitademing van een stervende niet wordt gevolgd door een ingeving; de diepe zucht en diepe rust die ontstaat tijdens meditatie wanneer de geest eindelijk stopt met kletsen; het tijdloze moment, voor het slapengaan of na het ontwaken, waarop we een droomwereld betreden waarin het volkomen redelijk lijkt dat we zouden moeten vliegen, van geslacht zouden moeten veranderen, of tegelijkertijd onszelf en onze ouders zouden moeten zijn.

Op deze drempelmomenten glijdt de geest tussen de synapsen van de geest. De normale illusie dat er niets is voorbij de tirannieke mars van de profane tijd ( chronos ) wordt verdreven, en we krijgen een kortstondige aanduiding van de eeuwigheid, een besef van heilige tijd ( kairos ). In deze volle leegtes komen we tot het inzicht dat de grenzen van ons begrip niet meer zijn dan de mechanismen, categorieën en paradigma's die door onze beperkte geest zijn gecreëerd. Net als monarchvlinders die beperkt zijn tijdens hun trektochten naar lage hoogten, zullen onze vleugels ons niet naar de uitgestrekte gebieden van de ruimte dragen.

De juiste naam voor de ervaring van onwetendheid is niet mystiek, maar wijsheid. Toen Socrates te horen kreeg dat het Orakel van Delphi hem de wijste man van Griekenland had genoemd, antwoordde hij dat dit alleen kon betekenen dat hij wist wat hij niet wist. Wijsheid komt voort uit de zekere kennis van onze onwetendheid, en leert ons dat we leven in een kleine kring van licht, omgeven door een immens mysterie. Volgens de traditie spreidt de uil – het symbool van Athena, de godin van de wijsheid – zijn vleugels pas uit bij het aanbreken van de schemering. Wijsheid is de paradoxale kunst van het zien.

Er zijn geen boslijsters in het schaars beboste gebied van Californië waar ik nu woon. Maar er zijn wel veel Amerikaanse oehoes, en wanneer ze net na zonsondergang beginnen met hun lage, griezelige geroep, word ik teruggevoerd naar een tijd waarin ik stilletjes op de drempel stond, luisterend naar de uitnodiging van de lijster voor de avondzang, en een vage echo hoorde van de stille muziek der sferen. Door de jaren heen heeft het sjamanistische gezang van de lijster me geleidelijk aan tot een agnost getransformeerd. Onwetend. Verbaasd.