Að Keppa við ástina

Japanski stríðsmaðurinn leit ráðvilltur út. Hann hafði rétt boðið kínverska andstæðingi sínum te og spurt hvort gesturinn kunni að meta gæði þess til fulls, en fékk svarið: „Náttúran gerir engan greinarmun á tei. Við gerum það. Ég hef engan áhuga á fínni eiginleikum tesins sem þú hefur boðið mér því ég hef þegar ákveðið að njóta þess.“ Japanski stríðsmaðurinn spurði hægt: „Með sömu rökfræði geri ég ráð fyrir að þú teljir enga bardagaíþrótt betri eða óæðri?“ Kínverski stríðsmaðurinn kinkaði kolli og sagði: „Já. Það er færni iðkandans sem dregur fram kjarna listarinnar og sumir eru færari en aðrir.“ Japanski stríðsmaðurinn svaraði: „Ef svo er, hvers vegna eru svona margar bardagaíþróttakeppnir í Kína?“ Kínverski stríðsmaðurinn svaraði: „Þær eru fyrir iðkendur til að uppgötva sína kosti og bæta sig.“ Hrærður sagði japanski stríðsmaðurinn: „Það eru því ekki aðrir sem við erum að reyna að sigra. Hinn mikli óvinur er innan frá.“ Hann beygir sig fyrir andstæðingi sínum og þar lýkur einni af glæsilegustu samræðunum (umorðað) í bardagaíþróttamyndinni Fearless með Jet Li.

Samkeppni er heitt umræðuefni núna. Í komandi kosningum í Bandaríkjunum er mikilvægt verkefni fyrir marga stjórnmálamenn að hjálpa Bandaríkjunum að keppa betur í heimshagkerfinu. Innan núverandi stjórnar hefur forseti Obama einnig kynnt áætlun sem kallast „ Race to the Top“ til að hjálpa til við að umbreyta menntakerfinu og bæta einkunnir nemenda í skólum í Bandaríkjunum. Hugmyndin er sú að þetta geti að lokum hjálpað þeim að keppa betur á alþjóðlegum vinnumarkaði. En hvað ef við höfum snúið þessu við? Eru meiri auðlindir virkilega það sem vantar til að hjálpa fólki að bæta sig?

Ég ólst upp á Indlandi og átti erfitt með flest fög, sérstaklega stærðfræði. Dag einn, eftir að hafa skoðað einkunnirnar mínar, spjallaði pabbi við mig í einlægu spjalli. Hann sagði: „Leiðin til að ná árangri í fögum er að verða ástfanginn af þeim. Þegar þú byrjar að elska það sem þú ert að læra, þá lítur það ekki lengur út eins og vinna. Allt mun falla á sinn stað eftir það. Vertu bara ástfanginn.“ Ég var í sjötta bekk þá og ákvað að taka hann alvarlega og sagði bókstaflega: „Ég elska þig“ við stærðfræðikennslubókina mína.

Þá gerðist eitthvað undarlegt. Ég varð ástfangin. Ég fór að njóta leyndardómsins á bak við hverja rúmfræðilega spurningu, sökkti mér í hana og upplifði gleði þegar ég gat leyst hana. Með árunum komst það á þann stað að ég kláraði allar æfingarnar í kennslubókinni á einum degi og endurtók þær daginn eftir og daginn eftir. Ég var himinlifandi að fá óþekkta spurningu svo ég gæti sökkt mér í hana og notið leyndardómsins. Samhliða þessari óendanlega ást fóru einkunnirnar mínar að batna. Þegar ég lauk tíunda bekk hafði ég fengið 99% í stærðfræði - á þeim tíma var mér sagt að tölvukerfi hefðu aðeins tvo stafi fyrir einkunnina, og það var um það bil hæsta sem hægt var að fá. En það skrýtnasta var að mér var alveg sama um einkunnirnar mínar lengur. Ég naut fagsins virkilega.

Þar sem ég var forvitinn að eðlisfari vildi ég sjá hversu langt þetta gæti náð. Ég man eftir að hafa prófað „ég elska þig“ meginregluna með öðrum fögum sem ég fannst mjög leiðinleg, eins og sögu. Skyndilega lifnaði sagan við fyrir mér og ég fór líka að njóta hennar mjög mikið. Þegar ég tók skrefið lengra var ég sannfærður um að maður gæti einfaldlega ekki elskað ensku málfræði. En þegar ég prófaði hana þar þróaði ég með mér ást á ritun sem heldur áfram til þessa dags. Þessi heimspeki gjörbreytti lífi mínu, bætti einkunnir mínar og, síðast en ekki síst, fékk mig til að hætta einfaldlega að hafa áhyggjur af einkunnum og njóta þess í raun að læra.

Þegar ég tala við aðra veit ég núna að mín reynsla er alls ekki einstök - hver sem hefur sannarlega skarað fram úr í einhverju hefur orðið ástfanginn. Þannig að kannski ættum við frekar að tala um ástarfjárveitingar en menntafjárveitingar. Auðvitað væri hugtakið mótsagnakennt, þar sem ást er ekki hægt að kaupa og hún er heldur ekki takmörkuð auðlind sem minnkar þegar hún er gefin. Allt sem við þurfum til að hækka einkunnir barna okkar er að elska þau og hvetja þau til að reyna að elska það sem þau læra.

Þetta sjónarhorn stoppar ekki hjá börnunum okkar. Eins og Howard Thurman sagði frægt: „Ekki spyrja hvað heimurinn þarfnast. Spyrðu hvað gerir þig lifandi. Því það sem heimurinn þarfnast er fólk sem hefur lifnað við.“ Hvað ef við gætum ákveðið að lifna við og elska það sem er fyrir framan okkur, óháð því hvað við gerum? Hvernig myndi líf okkar líta út? Hvernig myndi vinnan okkar líta út? Kannski getur ákvörðunin um að elska leitt til þess að við „verum ástfangin“ -- byltingarkennda hugmynd sem vert er að prófa.

Í víðara samhengi, miðað við þær sannanir að erfitt er að keppa við ástfangið fólk, ætti stefna allra landa eða fyrirtækja sem vilja keppa að vera ástin. Og prófsteinninn á því hvort ástin sé ósvikin er að hugur þeirra sem eru ástfangnir sé laus við alla löngun til góðra niðurstaðna. Ef við höldum að þetta sé svona langt í burtu, þá höfum við nú ævisögu Steve Jobs til að leita í, þar sem, með öllum hans göllum og veruleikaskekkjum, það eina sem stendur upp úr fyrir mér var mikilvægi ástarinnar í starfi hans og óhagganlegur áhersla á að ráða fólk sem elskar það sem það gerir. Þessi heimspeki hefur gert Apple gríðarlega farsælt og orðiðverðmætasta fyrirtæki heims miðað við markaðsvirði .

Maður gæti réttilega spurt, ef ást er það sem við þurfum, er samkeppni þá gagnleg lengur? Samkeppni hefur jú oft leitt okkur afvega til að vera heltekin af því að eyðileggja aðra í stað þess að bæta okkur sjálf. En samkeppni er bara kerfi sem við höfum búið til. Við búum til kerfi til að tengja okkur við aðgerðir og færa gildi okkar inn í líf okkar. Til dæmis gætum við viljað halda að það að bursta tennurnar okkar sé hagnýtt gildi fyrir okkur, en við fáum ekki það gildi nema við búum til kerfi sem fær okkur til að bursta reglulega (þ.e. á hverjum morgni og kvöldi). Fjöldi skipta sem við burstum er gagnlegur mælikvarði til að athuga hvort við séum í samræmi við áform okkar um að bursta daglega, en hann endurspeglar ekki óteljandi gildi tannhirðu.

Á sama hátt er samkeppniskerfið ekki verðmætt vegna þess að það gefur okkur mælikvarða á sigra og tap, heldur vegna þess að það sýnir okkur hvar forskot okkar liggja. Það er eitt að segja einfaldlega að við elskum það sem við gerum, en samkeppni er samhengið þar sem við fáum að prófa okkar eigin áreiðanleika. Erum við annars hugar af ótta við utanaðkomandi andstæðinga, eða getum við treyst á eitthvað grundvallaratriði - óendanlega ást okkar á því sem við gerum? Séð í þessu ljósi er samkeppni ómetanlegt endurgjafarkerfi sem hjálpar okkur að verða trúr sjálfum okkur, og í stað þess að vera sniðgengin, ætti að faðma hana með fullu trausti á okkar dýpstu gildi.

Í starfi mínu í stefnumótunarráðgjöf hefur það komið mér jákvætt á óvart hvernig markaðssigur auðmýkir stór egó, fær fólk til að horfast í augu við eyður sínar, opna sig fyrir námi og skuldbinda sig til sjálfsbætingar. Og allt þetta gera þau án þess að taka þátt í heimspekilegum umræðum um ást eða fullkomnun. Helgiathöfnin í þróun samkeppnisstefnu fær fólk til að hegða sér eins og sjálfsfullkomnun sé viðurkennt lokamarkmið, þó undir því yfirskini að ná árangri á markaði.

Er ég bara að þykjast vera að blekkja þá staðreynd að flestir vilji bara græða peninga og skipti sér ekki af ást eða fullkomnun? Það eru sífellt fleiri vísbendingar um að svo sé ekki. Rannsóknir hafa sýnt að laun á vinnustað hafa forgang, en aðeins upp að því marki þar sem mannsæmandi lífslíkur eru í húfi. Þegar þær fara yfir þann þröskuld hættir þær að vera áhugaverðasti þátturinn og færir efsta sætið fyrir það sem rithöfundurinn Dan Pink kallar sjálfstæði, yfirburði og tilgang - allt innri hvata.

Forn-spekingar Indlands skildu einn hvata í viðbót, enn dýpri sannleika: hvað ef enginn annar væri til, og ef við værum í raun hluti af sömu lífveru? Hvað ef, eins og skáldið Pavithra Mehta segir : „ Öll mörk eru línur dregnar í ímyndunaraflinu (eins og miðbaugurinn)?“ Gætu mörkin sem við drögum í keppni þá verið afleiðing af skammsýni á sjálfið?

Til að skilja þetta sjónarmið, taktu þetta fáránlega en lýsandi dæmi: ímyndaðu þér að táin þín kvarti við þig yfir öllum þeim auðlindum sem þumalfingurinn tekur upp og færir rök fyrir meiri athygli. Það virðist fáránlegt að íhuga það, þar sem meðvitund okkar er samþætt heild og ekki takmörkuð við tána - eða þumalinn - sjálfsmyndina. Frá samþættu sjónarhorni byggjum við okkur á heildinni þegar við tökum ákvarðanir um hlutana.

Þessi þróaða sýn kemur náttúrulega upp þegar við erum tengd þessum djúpu, innri hvötum -- ást á því sem við erum að gera, meðfæddri viðleitni til fullkomnunar og grundvallaratriðum samþættu sjónarhorni. Við getum þá hugsað skýrt um gildi okkar, dreymt villt um hvernig þessi gildi geta orðið að veruleika með fallegum verkefnum og þjónustu, skipulagt snjallt til að ná árangri með takmörkuðum fjármunum og elskað hvert skref ferlisins.

Ósvikin samkeppni er djúpt heilög. Í stað sundrunar og beiskju færir ósvikin samkeppni með sér tilfinningu fyrir heild og kærleika. Sú brennandi þrá sem sprettur frá þeirri ást brennur allar hindranir sem halda okkur aðskildum frá kjarna þess sem við leitumst við að vita, þar á meðal öllum þeim hugtökum sem við höfum notað til að komast hingað til, því þau eru endanleg hindrun fyrir upplifuninni. Í minningu um athugasemd frægs súfískálds: „Sá sem ruglar hugtakinu „vatn“ saman við vatnið sjálft er barnalegur - slíkur maður er dæmdur til að deyja úr þorsta.“ Góð ástæða til að fara út fyrir hugmyndir okkar og njóta tebollans í höndunum til fulls.