Hoop Dreams: Bola Keranjang Mengajar Nilai Teras Kepada Belia Congo

"Anda datang ke sini, anda bermain keras, anda bekerja keras."

Itulah yang dikatakan Dario Merlo kepada mereka yang meminta untuk menyertai PJB atau Promo Jeune Basket (Promote Youth Basketball), sebuah program bola keranjang di Goma, bandar terbesar di timur Congo. Terdapat banyak pengambil, kini lebih daripada 650 kanak-kanak, semua mahir dalam anyaman tiga lelaki dan pilih dan gulung.

Merlo dilahirkan di Goma dan berpindah ke Belgium pada tahun 1994 semasa pembunuhan beramai-ramai Rwanda. Dia berumur 11 tahun pada masa itu, hanya umur yang sesuai untuk jatuh cinta dengan bola keranjang. Dia bermain setiap kali dia mendapat peluang.

Pada Disember 2005 beliau kembali ke Goma berminat dalam pembangunan dan pertanian. Dia segera mencari liga supaya dia boleh terus bermain bola keranjang. Apabila seorang rakan tidak hadir untuk permainan pick-up, dia menemui empat kanak-kanak untuk bermain. Budak-budak muda itu tahu di mana untuk mencarinya dan Merlo terus bermain, mengajar mereka beberapa latihan, bekerja pada pukulan lompat dan lay-up. Tidak lama kemudian Merlo membelikan mereka kasut baru dan membayar yuran sekolah mereka.

Pada mulanya ia hanya untuk suka-suka. Tetapi, menjelang 2009, Merlo telah menjadi serius untuk memulakan program bola keranjang remaja yang akan mengubah kehidupan. Beliau mencipta PJB, sebuah organisasi yang kini mencecah 600 belia, berumur 5 hingga 25 tahun. Pada 2012, beliau menyelia penubuhan stadium bola keranjang baharu.

Merlo memang mempunyai pekerjaan harian—dia ialah pengarah negara untuk Institut Jane Goodall, sebuah organisasi bukan untung pemuliharaan global. PJB adalah sebahagian daripada gerakan Roots & Shoots institut yang melibatkan belia dari lebih 130 negara dalam khidmat masyarakat. Dan Jane Goodall, pakar kemanusiaan dan cimpanzi, yang memberi inspirasi kepada Merlo untuk meneruskan.

Dia pernah melatih: kini dia merekrut jurulatih dan membantu melatih mereka, tanggungjawab yang dia tidak ambil mudah. "Seorang jurulatih adalah pemimpin dan teladan untuk semua orang. Seorang jurulatih tidak boleh mabuk di jalanan," katanya.

Gérard, seorang pemain muda yang meminta untuk menjadi jurulatih, adalah bekas budak jalanan. "Dia berkata dia mahu melatih orang. Saya tidak percaya ini. Dia baru 18 tahun," kata Merlo. "Tetapi dia ternyata antara yang terbaik. Tegar, merendah diri, jujur, bekerja keras, juga pemain elit."

Semua pemain bola keranjang mesti mendaftar di sekolah. Merlo juga telah mengupah seorang guru Bahasa Inggeris dan menegaskan bahawa semua pemain mengambil pelajaran Bahasa Inggeris selepas sekolah. Rasionalnya mudah. "Jika anda mempunyai integriti dan kemahiran dan bertutur dalam bahasa Inggeris, anda mempunyai peluang terbaik untuk mencari pekerjaan," jelas Merlo. Dia memberitahu kanak-kanak mereka akan diberi ganjaran jika mereka mencuba yang terbaik. "Kami mengajar mereka bukan sahaja untuk menjadi pemain yang baik tetapi juga seorang lelaki yang baik." Dia menambah, "Mereka perlu menjadi rakan sepasukan yang baik, berdisiplin. Ini boleh diajar." Program ini juga termasuk 150 gadis-mereka semua mendapat layanan yang sama.

"Mereka menyukainya. Mereka bermimpi bermain di Amerika," kata Merlo. Tetapi dia mahu lebih untuk mereka-dia mahu mereka menjadi pemimpin perubahan di negara mereka sendiri. Dia menegaskan mereka bekerja keras dan mereka bertanggungjawab. "Apabila mereka dewasa mereka akan mempunyai rangkaian orang yang mempunyai nilai yang sama."

Sebilangan kecil mungkin membuktikan pemikiran tunggal seperti Merlo untuk menghadapi cabaran sedemikian. Pertempuran di dalam dan sekitar Goma telah menyebabkan orang ramai kehilangan rumah dan sekolah mereka musnah. Pada Julai 2013, UNHCR (Agensi Pelarian PBB) melaporkan bahawa 967,000 orang di Kivu Utara, wilayah di mana ibu kota Goma, telah kehilangan tempat tinggal akibat konflik. Tiga puluh dua peratus daripada mereka di Kivu Utara yang berumur antara 17 dan 22 mempunyai pendidikan kurang daripada dua tahun, menurut UNESCO. Peratusan belia dengan pendidikan yang begitu sedikit adalah dua kali ganda purata kebangsaan.

Namun Merlo bertekad untuk melihat bahawa seramai mungkin kanak-kanak mengatasi kemungkinan, berpegang teguh dengan program itu, dan kekal di sekolah. Beliau juga menggalakkan belia untuk menjaga alam sekitar. Aktiviti hujung minggu termasuk menanam pokok, antara 500 dan 2,000 setahun, memasang tong sampah dan membersihkan kawasan kejiranan.

Bukannya anak-anak tidak fokus pada bola keranjang. Apabila pemain semakin tua, permainan menjadi lebih kompetitif. Terdapat 11 pasukan di bahagian pertama lelaki dan empat pasukan perempuan. PJB menyediakan biasiswa untuk lebih 100 pemain terbaik. Merlo berharap mereka mampu membeli lebih banyak. "90 peratus layak," katanya.

Christian Maliro, 18, bermula di PJB tiga tahun lalu dan kini mempunyai biasiswa akademik. "Saya telah belajar bagaimana untuk berkelakuan dalam masyarakat. Saya tahu untuk melindungi alam sekitar, untuk menanam pokok buah-buahan di sini dan di rumah," katanya. Tetapi dia juga suka pertandingan di gelanggang. "Jurulatih saya memahami kelemahan saya. Dia tidak sombong."

Kadang-kadang ibu bapa keberatan untuk membenarkan anak-anak mereka mengambil bahagian. Mereka mahu anak-anak mereka bersedia untuk mengambil air dan melakukan kerja-kerja. "Tetapi ibu bapa akhirnya datang," kata Merlo. "Mereka mula berfikir amalan adalah penting. Semangat berpasukan adalah perkara yang baik. Kami mengajar nilai. Jika anda kehilangan telefon anda di kawasan PJB, anda akan mendapatnya semula. Ibu bapa menjadi bangga dengan anak-anak mereka."