Hluti af sumarstarfsnámi mínu hjá ServiceSpace.org fólst í því að hefja samræður við fólk sem ég þekkti ekki, og ein spurning sem ég spurði þau var hvað þau vita með vissu í lífinu? Eitthvað sem þau vita með vissu. Þegar ég var fyrst spurð þessarar spurningar kom strax upp í hugann dauðinn. Dauðinn er alls staðar. Og ég á ekki við að dauðinn sé alls staðar í einhverjum kaldhæðnislegum eða sjúklegum skilningi, heldur er dauðinn óhjákvæmilegur hluti af lífinu. Frekar en að sjá dauðann sem eitthvað gott eða slæmt, þá er hann bara eitthvað sem gerist.
Þegar ég var 12 ára gekk ég í heimavistarskóla sem var líka musteri. Foreldrar mínir komu til að sækja mig í vetrarfríið. Mamma ætlaði að vera í musterinu í kyrrðardvöl en ég bað hana um að koma aftur þar sem ég yrði loksins komin heim. Mamma hlustaði á mig og við byrjuðum að fara heim til mín. Rökkurróin var að nálgast og rigningin úðaði. Í fyrsta skipti síðan ég fór í heimavistarskóla áttum við foreldrar mínir ánægjulegt samtal í bílnum án nokkurra merkja um rifrildi. Ég get ekki sagt að ég muni nákvæmlega hvenær þetta gerðist; ég get ekki einu sinni sagt að ég muni eftir því yfir höfuð. Það næsta sem ég man óljóst er að ég vaknaði í sjúkrarúmi og næstu daga missti ég meðvitundina aftur og aftur.
Dauðinn rífur þig úr sambandi og við erum að miklu leyti heildarmynd allra samskipta okkar. Samband móður og barns er sérstaklega einstakt og óbætanlegt. Hvernig segir maður barni að dauðinn hafi rofið sambandið? Ég man ekki beint eftir að hafa fengið að vita að mamma mín hafi dáið á vettvangi bílslyssins, en það rann upp fyrir mér þegar það vorum bara ég, pabbi og bróðir minn á leiðinni heim.
Það er til tilvitnun sem segir: „Þegar einhver sem þú elskar deyr, og þú átt það ekki von á, þá missirðu hana ekki allt í einu; þú missir hana í molum á löngum tíma.“ Og þannig leið mér lengi vel. Að takast á við sorg sem barn er mjög sérstakt. Útför mömmu var nákvæmlega viku eftir andlát hennar og ég gat varla unnið úr því sem hafði gerst þá. Ég var dofin og vissi ekki hvað ég ætti að finna til.
Dauðinn kemur svo skyndilega og óvænt að við fáum eins konar áfall. Þessi skyndilegi endir og svo er ekkert meira. Ekkert meira að taka til baka allt sem var gert, ekkert meira af því sem hefði verið. Það er eftir þessa einu stund sem breytir öllu að allt annað er of seint. Og það var líklega það versta við allt saman - sorgin yfir því að vita ekki hvernig það væri ef mamma mín væri þarna í stóru og smáu atburðunum í lífi mínu, í heiminum. Í mörg ár vissi ég ekki hvað ég ætti að gera við sorgina, og hún birtist líklega á vegu sem ég var ekki einu sinni meðvituð um.
En með tímanum sættirðu þig við þennan missi. Það er ekki það að þú sért sátt/ur við hann, heldur lærir þú að sætta þig við hann eins og hann er.
„Sorg getur verið byrði, en líka akkeri. Maður venst þyngdinni [og venst] því hvernig hún heldur manni á sínum stað.“ Dauði móður minnar varð eins og akkeri - á vissan hátt þyngti hann mig. Ég fann mig tala um dauða hennar miklu meira en nauðsyn krefði. Það var eins og sorglegt lag að endurtaka sig á biluðum plötuspilara. Ég reyndi að láta það virðast eins og það að vera svona bráðþroska og ábyrg eftir dauða móður minnar væri á einhvern hátt sigursælt og sýndi styrk. Þó að dauði hennar hafi verið ein versta reynsla lífs míns, þá áttaði ég mig á því að þetta var ekki það fyrsta slæma sem gerðist mér, og það yrði líklega ekki það síðasta. Dauðinn getur gefið óskýra og brenglaða sýn á veruleikann.
Á annan hátt var andlát móður minnar eins og akkeri í þeim skilningi að það hjálpaði mér að halda jafnvægi. Þegar aðrir ekki svo góðir hlutir gerast, ef ég gef mér tíma og tek skref til baka, verður uppnámið minna. Í stað þess að sjá það sem einangrað atvik af einhverju slæmu, get ég séð stærri myndina. Í stóra samhenginu eru þessar þjáningarstundir bættar upp af gleðistundum. Án mömmu minnar í kring hef ég orðið miklu nær pabba mínum og samband okkar er frábært. Þessi snerting við dauðann hefur fengið mig til að meta önnur sambönd sem ég hef í lífi mínu líka. Hvort sem það er vegna dauða eða einhvers annars, þá veit maður aldrei hvenær einhver gæti verið horfinn úr lífi manns fyrir fullt og allt, og maður vill ekki taka tímann sem maður hefur með þeim sem sjálfsagðan hlut. Andlát hennar hefur hjálpað mér að vera opnari og leita til annarra eftir stuðningi, og ég hef kynnst gnægð af kraftmiklu fólki. Og á lúmskan hátt hefur andlát hennar kennt mér að vera auðmjúkari gagnvart lífinu.
Dauðinn er undarlegur hlutur. Jafnvel þótt hann gerist stöðugt getur hann komið þér á óvart. Að vera manneskja er að átta sig til fulls á því hvernig maður bregst við og tekst á við dauðann. Að láta hann ekki yfirbuga sig, að vera gagntekinn af honum. En að láta hann ekki renna svo langt frá sér að maður missi tafarlausa raunveruleikann. Því það er í því að missa eitthvað sem við samsömum okkur svo náið að við getum byrjað að finna okkur sjálf.
Smelltu á spilunarhnappinn hér að neðan til að hlusta á ofangreint með rödd höfundarins:
COMMUNITY REFLECTIONS
SHARE YOUR REFLECTION
17 PAST RESPONSES
I came close to losing my husband a year ago. He has struggled and suffered tremendously this last year and now I see he is slowly getting ready to pass on. I've been learning what grief is, when life takes from you, that which you experience as a foundation is gone. Everything you relate to, formed by the relationship molding your your experience is transformed. Change is the one thing we can learn to embrace and are certain to face, as we proceed down the path of life. Finding who we are as individuals woven into the threads of the fabric of life, ever intertwined. Knowing that what we have shared with those close to us, never ceases to influence and in some instances becomes more pronounced, when a person is no longer in direct contact physical contact with us. The tracks of the aura left by that person seem to comfort and remind us how we've been shaped by our experiences with them.
I appreciate you sharing such a personal story, in such a mature way. It is all about perspective and thank you for your wisdom.
amazing... I have lost a loved one recently but I hVE TO ACCEPT IT..(
THANK YOU FOR SHARING ...
Thank you Thao for sharing your life and for me to learn my lessons . My father and father in law passed away 21 years ago within a month of each other and till today there is an emptiness within me . They were good human beings and I keep remembering and implementing in my life the values and examples they set forth in their lives . Blessings to you .
Thao-- you have no idea what it meant for me to read your story today. Yesterday I asked my mother (whom I also lost when I was 12) to send me a sign about a really tough relationship decision I have recently made. Was it the right one? Could she somehow let me know that I had done the right thing? And, to my disbelief, 6 hours later, your words appeared in my inbox. Through you, she has reminded me of that critically important aspect of life that we often lose touch of: perspective. When you can cope with losing the most important person in your life, you learn that life will go on and to take nothing for granted--especially yourself. So thank you for being the messenger through whom my mother could reach me today. All the best to you.
Thao Phi, The last words you spoke, in the recording of your story, were "thank you for listening". Well I'd like to say "thank you for sharing!" Please continue "talking" (writing) . . . we WILL glad-fully listen to you as your mother now does from heaven. Though physically not present, spiritually, your mom is more present than she has ever been before. You are a strong young lady! Much love to you!
Mothers unconditional love never dies, Life andDeaths are two side of the same coin,spiritualy death is to physical body not soul.we just change clothes.one of my 92 yearfriend use to say every morning with cup of coffee - I hope you live always and I never die.life is creation of lord,we are all his children so our true self is also eternal always love navin
As a parent I can say that if I had to go in a car accident like your mom did, it would mean a lot to me that the last act I did was show my willingness to be flexible for the girl I adore the most. Knowing that you survived and found the power to keep living is that much more valuable. Make the most of your life, find your way and experience it to it's fullest and her dreams will continue to come true. If I had one wish it would be for my children to have that.
We
bereaved are not alone. We belong to the largest company in all the world--the
company of those who have known suffering - Helen Keller
We
bereaved are not alone. We belong to the largest company in all the world--the
company of those who have known suffering - Helen Keller –
A person dies but a relationship never dies.
That is the beauty of death.
Bless you, Thao.
At 16 I performed CPR on my mom in the middle of the night, and although she never regained consciousness she remained alive three more days - long enough for the rest of the family to say their good-byes.
You have captured the feeling of the finality of death very well here. That helpless feeling of not being able to go back, and the final acceptance that it is, what it is.
It is hard to go through the big milestones of life without a mother. I married, had two children (buried my dad, two brothers and a sister along the way too), and at age 50 I still wonder. . . who was she? Who would she be as an older woman? What were her dreams? What would she say about my choices in life?
I don't think about her as much as I used to, but did today reading your story. I like your reminder to "not ... let it slip too far away that you lose the immediacy of this
[Hide Full Comment]reality. Because it's in losing something that we so closely identify
with that we can begin to find ourselves."
Thanks for sharing this Thao. You describe your experience of loss so poignantly. I've posted your final words on my Facebook page, Joyful Mourning. Check it out. http://facebook.com/joyfulm...
sorry, and thank you, i understand completely, Ive loss so many pple, im almost alone, and it does make you realize whats important and whats not. theres one thing I checked on was 150 000 pple die every day, so if you are going through it know your your not alone, there is 149 999 other pple feeling the same as you. :)
My closest encounter with death was in 2011, July when i lost my dearly adored wife. We had been married for 7 years. I had never been so deeply devastated in my entire life. My central purpose for existence had been shifted, and shifted forever. Since then, i have learned to appreciate the gift of life more than ever before, but most importantly, i am constantly happy that i once shared my life with the most beautiful and sweetest soul on earth.
My mother was killed when I was 15, and I can so relate to this writer. I am 71 now, and I still think of my mother every day. I believe that experience has enlarged my life in so many ways I can still hardly imagine. We will all experience it, but an early death changes everything forever.
I am not scared of death, but have a feeling that it must be the most peaceful passage from earthly dwelling to the unknown. Feel like experiencing it