Lorategiko ikasgaiak: Sugeak Eta Marrubiak

ALANDA GREENEk bere lorategiko dinamikan aldaketak duen eragina esperimentatzen du, eta hartzen ditugun erabakiez eta horiek Lurrean duten eraginez zenbat eta kontzienteago izan behar dugun hausnartzen du.

Izaki batzuek marrubiak jaten ari ziren. Fruitu gorri distiratsu eta mamitsuak jateaz gain, sustraiak ere murtxikatzen zituzten, landareari estresa eraginez eta hainbat hilez. Sustraiek murtxikatutako landareak sakabanatuta zeuden ohean zehar.

Satorrak susmatzen nituen, ohearen inguruko lastozko estalkia altxatu nuenean, lur beltz bigunean zulatutako zuloak ikusi nituelako. Hurrengo susmagarriak txirrinak ziren, batzuk oheen artean saltoka ibiltzen baitziren babarrunak, mugurdiak eta azalore gaztea jaten zuten bitartean. Gauza asko egiten dituzte hain politak izateagatik; polita izatea abantaila ebolutibo bat izan liteke.

Zerbaitek oreka hautsi zuen eta susmoa nuen lorategiko sugeak molestatu zituztela. Izutu egin nintzen zerbait hori ni izan nintekeela konturatzean.

Sugeek hamarkadetan zehar populazio egonkor bat mantendu dute lorategian. Batez ere belarrak hazten diren harrizko hormaren ondoan bizi dira. Barraskiloak, saguak, eta ziurrenik txirbil polit horiek jaten dituzte. Baina horrela, lorategiko izaki hauen kopurua maila arrazoizko batean mantentzen dute. Sugeen populazioa urteetan zehar asko aldatzen ez denez, zerbaitek ere orekan mantentzen ditu.

Duela urte pare bat, belarren hazkundea, eta are gehiago, belarren arteko belar txarren hazkundea geldiarazteko ahaleginean, landareak lorontzi handietan sartu nituen. Ondoren, lurzoruaren goiko geruza kendu eta zerrautsaz inguratu nituen lorontzietan. Baina horrela eginez gero, nahi gabe sugeen bizilekuak eta bideak nahastu nituen. Sugeak gabe, marrubiak jaten dituzten eta landare osoa suntsitzen duten izaki horietako gehiago daude.

Ez dakit nora joan diren sugeak eta faltan botatzen ditut. Hala ere, egunaren amaieran, airea freskotzen ari zenean, harri epelaren gainean etzanda zegoen horietako batekin topo egiteko zenbat prestatuta egon arren, beti harrituta geratzen nintzen bat aurkitzen nuenean. Ondoren, suspertze azkarra eta gozamena sentitzen nuen haiek ikustean. Sugeak bibrazioarekiko sentikorrak direla jakinda, aldizka ozen hitz egiten nien eta abesten hasten nintzen. Lehen azkar desagertu ziren ikusmenetik, Ekinazearen edo salbiaren hostotzan, baina polikiago urruntzen hasi ziren, eta gero gelditzen ziren marmar egiten edo abesten nuenean.

Askotan sugeak burua altxatzen zuen, mihi gorria astinduz, soinua zerk egiten zuenari buruzko xehetasun gehiago aurkitzen saiatzen zen bitartean. Agian abesten ari zen. Lorategiko eremu hartan suge bat espero eta poliki-poliki hurbiltzen nintzela gogoratzen nuenean, marmar edo abesten, sugeak harkaitz-horman atseden hartzen jarraitzen zuen, eguzkiak eta abestiak lasaituta.

Sugeak batzuetan erronka handikoak dira, ez dira beti esker onez eta kantuz hartzen. Egun beroetan urmaelera joatea gustatzen zaie igeri egitera eta freskatzeko. Bertan aurkitzen dituzten urre-arrainak jatea ere gustatzen zaie. Hala ere, gaizki sentitzen naiz haien etxea hondatzeagatik eta, agian, horrela, lehenago aurkitu ez zuten harrapari baten aurrean zaurgarri bihurtzeagatik.

Ez nuen sugeak molestatzeko asmorik, arrainekiko zuten portaera gorabehera. Baina ez nuen nire ekintzen ondorioak kontuan hartu eta belar-eremua errazago kudeatzeko nahiaren eragina aurreikusi.

Oreka haustea aurreikuspen faltagatik gertatu zen. Horrek gure planetan gizakiaren jardueraren ondorioz sortzen diren arazo ekologikoei buruzko ikuspegia ematen dit. Helburuak ez dira kalteak eragitea izan, hobekuntzak ekartzea baizik.

Entzun izan dut Irokes Nazioek, erabakiak hartu eta ekintzak burutu aurretik, erabaki baten eragina zazpi belaunaldira arte hausnartzen zutela. Ekintza batek etorkizun urrunean nola eragin zezakeen pentsatzeak ere beren munduaren kontzientzia handia iradokitzen du, harremanen eta elkarrekiko menpekotasunaren ulermena. Lorategi naturala elkarrekintzen eta oreken mini-mundu bat da.

Nire belar-lorategiko planekin, pentsakorra izango zen lorategiaren maila bat baino gehiago imajinatzea. Lurraren gainetik hazten denari erreparatzen nion, ikusten denari. Bill Devallek, Humboldt Unibertsitateko Soziologia irakasleak, idazten du: "Baina natura ez da paisaia-bilduma bat soilik... Natura elkarreragiten duten gertaeren prozesu bat da". Ikusgaiaren eta ikusezinaren arteko elkarrekintza da. Askotan, ikusgaia bakarrik sartzen da. Sugeek gordelekuak eta tunelak dituzte lur azpian. Izan ere, planetako landare-biomasaren % 80 lur azpian dago.

Ez dago eztabaida handirik gure mundua giza jardueraren ondoriozko krisi ekologiko bati aurre egiten ari dela. Krisia, ordea, ez zen nahita, planifikatu edo imajinatu. Jendeak ez du nahita Lurraren ingurumen-iraunkortasuna suntsitzeko planik egin. Ez dute txori kantarien, apo urreztatuen edo gazela gorrien legioak suntsitzea helburu izan. Baina lortu dute. Ez nuen sugeak nahasteko helbururik. Horrek ez du esan nahi ez naizenik arduraduna.

Hemen ikusten dut eguneroko hausnarketaren balioa eta potentziala – eguneko ekintzei atzera begiratzea eta haien eraginkortasuna, haien balizko onura edo kaltea ebaluatzea. Hau ez da auto-flagelazio metaforikoan aritzeko egiten. Kontuz eta kontuan hartu behar dut egiten dudan horretan, eta ondorioz kontzientzia sotilagoa garatzea. Akatsak non gertatu diren eta non portaera edo hizkera nire erantzun idealaren azpitik egon den antzematea da. Ondoren, nahiago den ekintza aldarrikatzea da, nire irudimenean ikustea, hurrengoan antzeko egoera bat sortzen denean nire ideala gogoratzeko eta horren arabera jokatzeko aukera hobea izan dezadan.

Beste oreka bat sortuko da lorategian. Eten nuena ez da itzuliko eta ezin ditut nire pentsamendu faltaren ondorioak desegin, nire ekintzak nahi nuen horretan oinarrituta, zabalago eta sakonago pentsatzeko denborarik eman gabe. Kaltea konpontzen saiatu naiteke ikasteko borondatearen bidez eta gero ikasitakoa praktikan jarri.

Lorategia ez da nire lurraldea; sistemaren parte naiz. Nire ahaleginak komunitateko kide guztien ongizatearen arduradun batenak dira. Beraz, ekintzen eragina kontuan hartu behar dut jardun aurretik, irokesen antzera. Harremanak ulertu behar ditut, ikusten dena zein ikusezina gertatzen dena behatu, eta nire ikuspuntua agerikoa denaren haratago zabaldu. Nik ere lorategiarekin batera hazi behar dut.