De Kaart Opvouwen

Wie had kunnen denken dat kaarten op een dag overbodig, ongewenst en ongeliefd zouden worden en zouden belanden onder stapels telefoonboeken, videorecorders en stapels schrijfpapier?

Een kaart uitvouwen is avontuur beleven. Luister aandachtig terwijl je die versleten vouwen gladstrijkt en je het knappen van de zeilen boven een perfect blauwe oceaan hoort. Sluit je ogen en je voelt het gestage, toenemende ritme van een trein die het station verlaat. Je kaart is je ticket. Zittend voor een uitgevouwen kaart, terwijl je de oneffenheden van een ongerepte weg tekent, voel je je klein en nederig. Deze wereld is groot, nauwelijks te bevatten, onze tijd hier loopt al ten einde.

Ik ben al dol op kaarten sinds ik een klein meisje was en mijn dagen waren ermee gevuld. Op school hadden we kaarten op onze pennenbakjes, kaarten die op de achterkant van schriften lagen te wachten. We hadden kaarten opgerold boven schoolborden liggen, wachtend om eraf getrokken te worden. We hadden zelfs wereldbollen om te draaien, wat we herhaaldelijk met onze ogen dicht deden om te bepalen waar we zouden wonen als we groot waren (vaak, teleurstellend, midden in de Stille Oceaan). Toen we nog steeds niet wisten wie we waren, kon een kaart ons tenminste vertellen waar we waren, en dat was warm en geruststellend.

Slechts een paar eeuwen geleden waren cartografen de helden van een generatie; het hof gemaakt door koningen, vertroeteld door rijksbouwers en militaire strategen. De eerste cartografen van de Survey of India werkten in het geheim en gebruikten boeddhistische gebedskralen om passen te tellen, vermomd als monniken. De kern van cartografie is nieuwsgierigheid, de wens om de wereld om ons heen te verkennen. Als kennis macht is, dan is de aantrekkingskracht van het onbekende nog sterker.

Ik had nooit gedacht dat kaarten ooit iets zouden worden dat niemand meer gebruikte. Verouderd, ongewenst, ongeliefd, wegkwijnend onder stapels telefoonboeken, videorecorders en stapels briefpapier.

Ik begrijp de aantrekkingskracht van satellietnavigatiesystemen – dat een smartphone met gps-ontvangers en kaarten je een onoverwinnelijk gevoel kan geven op de open weg. Ik begrijp zelfs waarom sommigen beweren dat deze apparaten de volgende logische stap in de cartografie zijn. Het is echter moeilijk voor te stellen dat de geest van kapitein James Cook neer zou kijken op de ziel die erop staat alleen turn-by-turn navigatie te gebruiken. Dat hij het idee zou toejuichen dat verkenning wordt gereduceerd tot het invoeren van een bestemming, waardoor onze wereld wordt gecomprimeerd tot een onhandelbare videogame.

De beste reizen zijn niet die waarbij je een knipperende pijl volgt, maar die waarbij je een kaart in je tas stopt en op het beste hoopt. Terwijl je met je gekreukelde en dunne reisgenoot rijdt, word je gedwongen om steeds weer om je heen te kijken. Om te controleren of wat er op het papier staat overeenkomt met wat je ziet. Je weet dat een kaart een krachtig hulpmiddel is, maar je weet ook dat het niet genoeg is. Een opvouwbare kaart zou nooit je aankomsttijd kunnen schatten. Hij weet dat een belangrijk onderdeel van reizen is om nooit ergens te zeker van te zijn.

Wanneer we naar onze apparaten staren en ons op uiterst efficiënte wijze door de wereld haasten, vergeten we het belangrijkste onderdeel van onze reis op deze waterige planeet: verbinding maken met de andere mensen die hier bij ons zijn. Hoe kan zelfs het hardste hart niet geraakt worden wanneer vreemden zich aandienen om te helpen en te begeleiden wanneer je verdwaald bent? Mensen die je aanstaren, nieuwsgierig en blij dat je elkaar ontmoet hebt. Ook al zullen jullie elkaar nooit meer zien, ook al hebben jullie niets te bieden.

Wanneer iemand een kaart voor je tekent, een reeks lijnen in het fijne rode zand langs de kant van de weg of onleesbare rasters op de achterkant van een bonnetje, laat diegene je zien hoe hij of zij naar deze wereld kijkt. Een handgetekende kaart is kostbaar en uniek. Het is een manier om te leren dat deze wereld mooi en vreemd is. Moeilijk uit te leggen aan vreemden en nooit precies hetzelfde voor twee mensen.

Je gps vertrouwen is vergeten hoe kwetsbaar en onderling verbonden onze wereld is. Batterijen raken leeg en netwerken verdwijnen, en zelfs de meest betrouwbare gadgets laten je zonder goede reden in de steek. Die eenzame satelliet die rond onze planeet draait, trekt zich niets aan van de omgevallen boom op de weg, de kapotte waterleiding, de eindeloze bruidsstoet met de geschokte bruidegom te paard.

Een gevouwen kaart is een lust voor het oog – stil en waardig. Hij herinnert je eraan dat de wereld niet opvouwbaar is. De wonderen ervan moeten worden ervaren en ontdekt, niet uitgelegd. Met elke verkeerde afslag die je neemt, schud je het avontuur uit je zakken. Deze reis is nog maar net begonnen.