De Gelukkigste Man Ter Wereld Over altruïsme

Matthieu Ricard, ook wel bekend als 'de gelukkigste man ter wereld', bracht het grootste deel van zijn 25 jaar door in de Himalaya, met nauwelijks contact met de westerse wereld waarin hij geboren was. Op 26-jarige leeftijd liet hij zijn studie moleculaire biologie achter zich en vestigde zich in een leven van sereniteit en spirituele training onder zijn boeddhistische leraren, hoog in de hemel aan de andere kant van de wereld.

Maar nu is hij weer helemaal terug in het Westen. Als ik Ricard vraag waarom hij is teruggekeerd, zucht hij en zegt: "Toen ik nog in mijn kluizenaarshut zat, dacht ik: als ik iets nuttigs kan doen, moet ik misschien even naar beneden komen." Hij lijkt te verlangen naar de bergen, maar het aanhoudende succes van zijn projecten sinds hij zijn retraite in de Himalaya heeft opgegeven, lijkt hem aan de grond te hebben genageld. Het "iets nuttigs" waar de 69-jarige bescheiden naar verwijst, is een reeks spectaculaire humanitaire en academische prestaties.

Hij is begonnen met een poging de wereld te leren hoe gelukkig te zijn en hoe we empathie, vriendelijkheid en mededogen voor elkaar kunnen tonen. Hij heeft dit gedaan, om er maar een paar te noemen, via een reeks boeken, waaronder het recente compendium 'Altruism'; via lezingen en conferenties, waaronder presentaties voor TED die samen meer dan zes miljoen keer bekeken zijn; via advieswerk voor het Mind & Life Institute, een non-profitorganisatie onder voorzitterschap van de Dalai Lama; via studies met neurowetenschappers om het transformerende effect van meditatie op de hersenen te benadrukken; en via maar liefst 150 humanitaire projecten in 15 jaar.

Ricard vertelt me ​​dat zijn liefdadigheidsinstelling, Karuna Shechen, meer dan 200.000 mensen in 500 dorpen heeft geholpen na de recente verwoestende aardbeving die Nepal trof. Hij heeft honderdduizenden patiënten geholpen en tienduizenden kinderen naar school gestuurd. Het lijkt erop dat de wereld een betere plek is sinds hij de rust van de Himalaya heeft verruild voor zijn nieuwe, drukke agenda.

Altruïsme

Zijn nieuwste boek, Altruism, biedt een complexe kijk op een opmerkelijk eenvoudige aanpak om de problemen van de wereld op te lossen. Ricards werk heeft altijd gedraaid om positieve transformatie, en nu heeft hij een 800 pagina's tellende handleiding gepubliceerd over hoe je een van de meest inherente eigenschappen van de mens kunt gebruiken om de uitdagingen van de 21e eeuw te overwinnen.

Als je Matthieu hoort pleiten voor altruïsme en de vele positieve gevolgen ervan, lijkt het allemaal zo vanzelfsprekend. En is het toeval dat de persoon die zoveel mensen op deze planeet heeft geholpen, ook bekendstaat als 'de gelukkigste man ter wereld'?

Het kostte hem vijf jaar om het boek te schrijven en het bevat een indrukwekkende 1.600 wetenschappelijke referenties. Deze leveren een overtuigend argument voor hoe belangrijk het is om op grote schaal oprecht begaan te zijn met het welzijn van anderen om de wereld te veranderen.

Hij bekijkt de grootste uitdagingen van de wereld vanuit drie oogpunten: de economie op de korte termijn, de tevredenheid met het leven op de middellange termijn en het milieu op de lange termijn.

Het laatste wat je van een boeddhistische monnik zou verwachten, is een diepgaande en genuanceerde kennis van de moderne economie, maar dat is precies wat Ricard bezit. In ons gesprek bespreekt hij uitgebreid hoe het traditionele model kan worden aangepast aan een meer zorgzame vorm van economie, ten behoeve van iedereen. Ook de kwestie van klimaatverandering wordt uitgebreid behandeld in Altruïsme, waarbij compassie wordt gepresenteerd als de oplossing voor de groeiende catastrofe.

Een wereldwijd boek

Ricard vat zijn werk als volgt samen: "Het boek is eigenlijk het hoogtepunt van al het leven tussen oost en west, moderne wetenschap en traditionele wetenschap, en geesteswetenschap, of laten we zeggen boeddhisme; maar het gaat vooral helemaal niet over boeddhisme. Het is eigenlijk een wereldwijd boek over een mens die toevallig een boeddhistische monnik is. Ik heb alles gebruikt wat ik in 70 jaar heb kunnen leren, en ik heb vijf jaar lang onderzoek gedaan om aan te tonen dat altruïsme geen luxe of utopie is, maar het enige antwoord op de uitdagingen van onze tijd.

Positieve verandering

Hij gelooft rotsvast in de goedheid van de menselijke geest, maar legt uit dat er een nieuwe methodologie nodig is om positieve verandering te creëren: “Afgezien van een paar hebzuchtige psychopaten in pakken die alleen maar geld willen verdienen ten koste van anderen, kun je er in principe van uitgaan dat mensen een betere wereld wensen.

Maar als ze geen concept hebben waarmee ze samen een betere wereld kunnen bouwen, zijn ze gewoon verloren en tasten ze in het duister. Dus het idee om meer rekening te houden met anderen is het enige concept dat werkt, er is eigenlijk geen ander.

Ik zeg niet dat ik iets bijzonders heb gevonden. Ik heb niets gevonden. Het viel me gewoon op, tijdens een gesprek met al deze fantastische mensen uit verschillende disciplines, dat dit het verbindende concept was. Het is geen grote ontdekking, het lijkt me gewoon vanzelfsprekend.

Ricards geloof in de potentie van wijdverbreid altruïsme is gebaseerd op zijn vertrouwen in de menselijke natuur. Maar hij is niet alleen een optimist; hij zegt dat de wetenschap ook aan zijn kant staat.

In principe goed

Mensen zijn in wezen goed. Als je naar evolutie kijkt, was een van de lastige punten hoe evolutie altruïsme kan verklaren; nu zie je al die grote evolutionisten zoals Martin Nowak met ideeën die beweren dat samenwerking veel creatiever is geweest voor evolutie dan competitie. Dat zijn niet zomaar excentrieke figuren; zij vormen de kern van de wetenschap.

Het hoofdstuk 'De banaliteit van het goede' in het boek beweert dat velen een verkeerd beeld hebben van de mensheid: "Alledaagse goede dingen veroorzaken niet veel ophef en mensen besteden er weinig aandacht aan; ze halen niet de krantenkoppen in de media zoals brandstichting, een afschuwelijke misdaad of de seksuele gewoonten van een politicus."

Vriendelijkheid

Ricard gelooft echter dat inspirerende vriendelijkheid overal om ons heen is: "Er is een enorme overdrijving van de negatieve aspecten van menselijke activiteiten. Als je mensen vertelt dat geweld de afgelopen vijf eeuwen constant is afgenomen, zeggen mensen 'het is onmogelijk, het is niet waar'. Maar geweld is gestaag afgenomen – het is wereldwijd ongeveer 100 keer minder dan vijf eeuwen geleden."

Kijk naar ngo's; de opkomst van de ngo is de ware revolutie van de 20e eeuw. Er zijn miljoenen ngo's en mensen die hun tijd besteden aan het proberen iets voor anderen te doen, dus waarom besteden we daar niet meer aandacht aan?

Deze visie betekent volgens Ricard dat we in een uitstekende positie verkeren om aan te boren wat al deel van ons is, om iets beters te creëren: gelukkigere samenlevingen, een meelevender ondernemingsklimaat en een minder schadelijke benadering van het milieu.

Omgeving

Hoewel het aanvankelijk niet zijn bedoeling was om het milieu in zijn werk op te nemen, vertelt Ricard mij dat het boek er veel langer over deed, omdat het belang van altruïsme voor de toekomst van de planeet overduidelijk werd.

"Professor Lord Stern van de London School of Economics berekende dat er binnen 30 jaar wel 200 miljoen klimaatvluchtelingen zouden kunnen zijn. Vergeleken daarmee stelt Lampedusa niets voor", zegt hij, doelend op het Italiaanse eiland dat momenteel in een vluchtelingencrisis verkeert.

"Ongeveer 30 procent van alle soorten zou tegen 2050 kunnen verdwijnen. Alles is met elkaar verbonden. Het gaat niet alleen om het verlies van een paar kikkers in het Amazonewoud, iedereen zal erdoor getroffen worden; niet alleen de mens, onze hele biosfeer zal er compleet anders uitzien. Dat is de zesde grote uitsterving van soorten sinds het leven op aarde verscheen. Het gaat niet om een ​​of ander apocalyps-doodsdagscenario, het is gewoon wat er gebeurt."

Het probleem, vertelt hij me, is kortzichtigheid: "We zijn uitgerust om te reageren op direct gevaar. Als er een neushoorn in je keuken komt, ren je weg. Als iemand je vertelt dat hij over 30 jaar komt, zeg je: 'oh, we zullen wel zien'."

Omdat we verder moeten kijken dan onze emotionele reactie, roept hij op tot 'cognitief altruïsme' als het gaat om klimaatverandering: "Het is niet dat het ons niets kan schelen, maar het gaat erom dat we goed nadenken over wat er gaat gebeuren; cognitief altruïsme, cognitief mededogen, cognitieve empathie.

"Ik hoop dat er een miljoen mensen op straat zullen zijn in Parijs vóór de Klimaatconferentie van de Verenigde Naties om te zeggen: 'Dit is onze planeet, verpest hem niet, dit zijn onze kinderen en kleinkinderen'."

Sollicitatie

Het idee is leuk en aardig, maar hoe kunnen we altruïsme op een praktische en actieve manier in de maatschappij en het bedrijfsleven toepassen?

Ricard legt uit dat onderwijs en het werken met kinderen enorm belangrijk zijn, “wetende dat het potentieel er is

bij kinderen en hun neiging kennen, hun neiging om coöperatief te zijn enzovoort”.

Volgens hem is een praktische toepassing in het bedrijfsleven bijvoorbeeld het verbeteren van de samenwerking op de werkvloer, om zo het moreel, de efficiëntie en de informatiestroom te verbeteren.

Hij is van mening dat we al bemoedigende tekenen beginnen te zien: “Het meest dynamische onderdeel van de economie is de positieve economie: crowdfunding, impactinvesteringen, sociaal en milieuverantwoord investeren, coöperatief bankieren, microkrediet met zakenmensen als Mohammed Yunus, enzovoort.

Hoewel het slechts zeven procent van de wereldeconomie vertegenwoordigt, is het de snelst groeiende sector en presteert het ook het beste tijdens crises, omdat mensen dan meer gemotiveerd zijn. Als iets betekenisvol is, als er een element in zit dat anderen ten goede komt, is de kans groter dat je ermee doorgaat.

Optimisme

Het is niet verwonderlijk dat de gelukkigste man ter wereld optimistisch is over de toekomst van de 'zorgeconomie'. "Er zijn veel bemoedigende tekenen", zegt hij. "Op het World Economic Forum, wat je de som van de kapitalistische wereld zou kunnen noemen, zei Klaus Schwab (oprichter en uitvoerend voorzitter): 'Laten we deze week in het teken van zorg en mededogen plaatsen'. Het zijn misschien maar woorden, maar het zijn betekenisvolle woorden op een plek waar normaal gesproken meer over consumptie of de eurocrisis wordt gesproken. Actie volgt misschien niet meteen, maar tien jaar geleden gebeurde dit absoluut niet."

Matthieu's prestaties zijn ongetwijfeld baanbrekend voor het creëren van een gelukkiger, meelevender, vreedzamer en duurzamer wereld. De gevolgen van zijn werk zouden nog jaren voelbaar kunnen zijn. Als bedrijfsleiders, politici en zelfs gewone burgers de principes van Altruïsme omarmen, zou Ricard, die al zoveel levens heeft aangeraakt, ons allemaal kunnen redden.

Misschien gunt hij zichzelf nu een rustiger bestaan ​​in de Himalaya. "Volgend jaar word ik 70," zegt hij, "ik denk dat het nu een goed moment is om het wat rustiger aan te doen."