Geluiden Van Stilte

Zonsondergang bij Uluru (foto door Martin Fisher/Flickr)

"De dag zal komen dat de mens lawaai net zo onverbiddelijk zal moeten bestrijden als cholera en de pest", zei de Nobelprijswinnende bacterioloog Robert Koch in 1905. Een eeuw later is die dag veel dichterbij gekomen. Tegenwoordig is stilte een bedreigde diersoort geworden. Onze steden, onze voorsteden, onze boerengemeenschappen, zelfs onze meest uitgestrekte en afgelegen nationale parken zijn niet vrij van menselijke geluidsoverlast. Zelfs op de Noordpool is er geen verlichting; continent-hoppende vliegtuigen zorgen daarvoor. Bovendien is het bestrijden van lawaai niet hetzelfde als het bewaren van stilte. Onze typische anti-geluidsstrategieën – oordopjes, noise cancelling koptelefoons, zelfs geluidsbeperkende wetten – bieden geen echte oplossing, omdat ze ons niet helpen om weer contact te maken met het land en naar het land te luisteren. En het land spreekt.

We hebben een punt in de menselijke geschiedenis bereikt waarop onze wereldwijde milieucrisis ons dwingt onze levensstijl permanent te veranderen. Meer dan ooit tevoren moeten we weer verliefd worden op het land. Stilte is onze ontmoetingsplaats.

Het is ons geboorterecht om rustig en ongestoord naar de natuurlijke omgeving te luisteren en er elke betekenis aan te geven die we maar willen. Lang voor de geluiden van de mensheid bestonden, bestonden er alleen de geluiden van de natuurlijke wereld. Onze oren zijn perfect afgestemd om deze geluiden te horen – geluiden die het bereik van de menselijke spraak of zelfs onze meest ambitieuze muzikale uitvoeringen ver te boven gaan: een voorbijtrekkende bries die een weersverandering aankondigt, de eerste vogelzang van de lente die een herbegroening van het land en een terugkeer naar groei en welvaart aankondigt, een naderende storm die verlichting belooft na een droogte, en het kerende tij dat ons herinnert aan het hemelse ballet. Al deze ervaringen verbinden ons met het land en ons evolutionaire verleden.

One Square Inch of Silence is een plek in het Hoh-regenwoud , onderdeel van Olympic National Park – misschien wel de stilste plek in de Verenigde Staten. Maar ook deze plek wordt bedreigd en slechts beschermd door een beleid dat noch door de National Park Service zelf wordt uitgevoerd, noch door adequate wetgeving wordt ondersteund. Mijn hoop is dat One Square Inch een stille ontwaking teweegbrengt bij iedereen die bereid is om oprecht te luisteren.

Het behoud van natuurlijke stilte is net zo noodzakelijk en essentieel als het behoud van soorten , het herstel van habitats, het opruimen van giftig afval en het verminderen van CO2-uitstoot, om maar een paar van de directe uitdagingen te noemen waarmee we in deze nog jonge eeuw worden geconfronteerd. Het goede nieuws is dat het redden van stilte veel gemakkelijker kan zijn dan het aanpakken van deze andere problemen. Eén enkele wet zou een enorme en onmiddellijke verbetering betekenen. Die wet zou alle vliegtuigen verbieden om over onze meest ongerepte nationale parken te vliegen.

Stilte is niet de afwezigheid van iets, maar de aanwezigheid van alles. Het leeft hier, diepgaand, in One Square Inch in het Hoh Rain Forest. Het is de aanwezigheid van tijd, ongestoord. Het kan in de borstkas worden gevoeld. Stilte voedt onze natuur, onze menselijke natuur, en laat ons weten wie we zijn. Met een ontvankelijkere geest en een beter afgestemd oor worden we betere luisteraars, niet alleen naar de natuur, maar ook naar elkaar. Stilte kan worden meegedragen als sintels uit een vuur. Stilte kan worden gevonden, en stilte kan jou vinden. Stilte kan verloren gaan en ook herwonnen worden. Maar stilte kan je je niet voorstellen, hoewel de meeste mensen dat denken. Om het zielverruimende wonder van stilte te ervaren, moet je het horen.

Stilte is een geluid, heel veel geluiden. Ik heb er meer gehoord dan ik kan tellen. Stilte is het maanverlichte lied van de coyote die de lucht tekent, en het antwoord van zijn partner. Het is het vallende gefluister van sneeuw dat later smelt met een verbluffend reggae-ritme zo helder dat je erop wilt dansen. Het is het geluid van bestuivende gevleugelde insecten die zachte melodietjes trillen terwijl ze zich verdedigend tussen de dennentakken heen en weer schieten om tijdelijk aan de wind te ontsnappen, een mix van insectengezoem en dennengezucht die je de hele dag bijblijft. Stilte is de voorbijtrekkende zwerm kastanjemezen en roodborstboomklevers, die tjilpend en fladderend je aan je eigen nieuwsgierigheid herinneren.

Heb je de regen de laatste tijd gehoord? Het grote noordwestelijke regenwoud van Amerika is, geen verrassing, een uitstekende plek om te luisteren. Dit is wat ik hoorde bij One Square Inch of Silence. De eerste dag van het regenseizoen is helemaal niet nat. Aanvankelijk vallen er talloze zaden van de torenhoge bomen. Dit wordt al snel gevolgd door het zachte applaus van wapperende esdoornbladeren, die zich o zo stil als een winterdeken voor de zaden neerleggen. Maar dit rustige concert is slechts een voorspel.

Wanneer de eerste van vele grote regenbuien aanbreekt en zijn machtige hymne ontketent, maakt elke boomsoort zijn eigen geluid in de wind en de regen. Zelfs de grootste regendruppels raken de grond misschien nooit. Bijna 90 meter boven ons, hoog in het bladerdak, absorberen de bladeren en schors een groot deel van het vocht... totdat deze luchtige spons verzadigd raakt en de druppels zich hervormen en verder afdalen... ze slaan op lagere takken en vallen neer op geluidabsorberende mosgordijnen... tikken op epifytische varens... ploffen zachtjes op bosbessenstruiken... en slaan tegen de harde, stevige salalbladeren... voordat de druppels uiteindelijk onhoorbaar de tere klaverachtige blaadjes van de klaverzuring buigen en in de grond lekken. Dit vloeibare ballet, dag en nacht te horen, zal meer dan een uur duren nadat de regen daadwerkelijk is gestopt.

Herinnerend aan de waarschuwing van Robert Koch, de grondlegger van de wetenschappelijke methode die de oorzaken van ziekten identificeert, geloof ik dat het ongecontroleerde verlies van stilte een kanarie in de kolenmijn is – een wereldwijde. Als we hier geen standpunt kunnen innemen, als we doof zijn voor het probleem van het verdwijnen van de natuurlijke rust, hoe kunnen we dan verwachten dat we het beter zullen doen met complexere milieucrises?