Ένα κόμικ για παιδιά πρόσφυγες

Στις 3 Αυγούστου πέρυσι, ο 12χρονος Μάχερ έφυγε από το χωριό του στην πλαγιά του βουνού Σιντζάρ, όπου μαζί με δεκάδες χιλιάδες άλλους αναζήτησαν καταφύγιο από τους επιτιθέμενους του ISIS που σάρωσαν από το νότο για να εισβάλουν στην περιοχή. Κάθε άτομο από το Sinjar θυμάται την ημερομηνία, καθώς άνδρες, γυναίκες και παιδιά από κάθε χωριό και πόλη της περιοχής μάζεψαν ό,τι μπορούσαν να κουβαλήσουν στις πλάτες τους και άφησαν τα σπίτια τους ταξιδεύοντας με αυτοκίνητο ή με τα πόδια για να βρουν ασφάλεια.

Καθηλωμένος στο βουνό, περικυκλωμένος από όλες τις πλευρές από μαχητές του ISIS, ο Μάχερ, η οικογένειά του και χιλιάδες άλλοι επιβίωσαν για εβδομάδες χωρίς κουβέρτες ή στέγη πάνω από το κεφάλι τους. Από την κορυφή του βουνού μπορούσε να κοιτάξει κάτω στην πόλη Σιντζάρ καθώς τα αεροπλάνα έτρεχαν πάνω από το κεφάλι για να ρίξουν βόμβες σε όσους καταλάμβαναν την πόλη. Από το υψηλό πλεονέκτημα ο Μάχερ μπορούσε να δει τις λάμψεις παρακάτω από αμέτρητες εκρήξεις.

Το κόμικ Going Home Again, αφηγείται την ιστορία ενός αγοριού που ονομάζεται Ahmed που αναγκάζεται να φύγει από το χωριό του αφού ξεσπούν μάχες και ένα στρατιωτικό αεροπλάνο ρίχνει βόμβες στη γειτονιά του. Αυτή ήταν η πρώτη ιστορία που διάβασε ποτέ ο Maher και όταν ρωτήθηκε γιατί του αρέσει να διαβάζει την ιστορία, είπε «δεν είναι απλώς παρόμοια με τη ζωή μου, είναι ακριβώς το ίδιο».

Το Διεθνές Ιατρικό Σώμα ανέπτυξε μια σειρά από κόμικς για παιδιά που εκτοπίστηκαν από τη σύγκρουση στη Συρία και το Ιράκ, προκειμένου να τους διδάξει σημαντικά μηνύματα σχετικά με την πρόληψη ασθενειών, την ασφάλεια στους καταυλισμούς και πώς να προάγουν την ευημερία τους. Τα δύο πρώτα κόμικς της σειράς αφηγούνται ιστορίες για παιδιά που αντιμετωπίζουν τα ίδια προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι νέοι πρόσφυγες στην καθημερινή τους ζωή, εισάγοντας θέματα όπως η παιδική εργασία και ο εκτοπισμός με τρόπο που τα παιδιά μπορούν να καταλάβουν και στη συνέχεια διδάσκοντας πώς μπορούν να διαχειριστούν αυτές τις δύσκολες στιγμές.

Ένα άλλο αγόρι, ο Noori, ζούσε στη βορειοανατολική Συρία πριν από δυόμισι χρόνια, σε μια φάρμα σιταριού όπου βρισκόταν η οικογένειά του για γενιές. Υπήρχαν συχνές μάχες κοντά στο χωριό και ένα απόγευμα ο Noori και οι φίλοι του βρήκαν ένα στρογγυλό, μεταλλικό αντικείμενο που αποδείχθηκε ότι ήταν οβίδα όλμου. Τα αγόρια έπαιξαν με το κοχύλι καθώς οι μητέρες τους έψηναν ψωμί σε έναν κοντινό φούρνο, χωρίς να γνωρίζουν ότι νωρίτερα τρία παιδιά της γειτονιάς είχαν τραυματιστεί από παρόμοια διάταξη που δεν είχε εκραγεί. Όταν η οικογένεια του Noori έμαθε ότι τα παιδιά τους έπαιζαν με μια βόμβα στα χωράφια τους, πήραν την απόφαση ότι έπρεπε να εγκαταλείψουν το σπίτι τους και να φύγουν από τη Συρία.

Από τότε, η οικογένεια ζει σε έναν καταυλισμό προσφύγων στην Κουρδική Περιφέρεια του Ιράκ, όπου ο Noori πηγαίνει σχολείο, και όπου εκείνος και οι συμμαθητές του παρουσιάστηκαν το κόμικ του International Medical Corps και διδάχτηκαν για τους κινδύνους των ναρκών ξηράς και των εκρηκτικών υπολειμμάτων του πολέμου.

Τα κόμικς γράφτηκαν από το προσωπικό του Διεθνούς Ιατρικού Σώματος και εικονογραφήθηκαν από τη Συρία καλλιτέχνη κόμικς Diala Brisly. Σχεδιάστηκαν για να περιλαμβάνουν συγκεκριμένα εκπαιδευτικά μηνύματα για παιδιά από τη Συρία και το Ιράκ, συνυφασμένα σε μια ιστορία με την οποία μπορούν να σχετιστούν τα παιδιά.

Το πρώτο κόμικ, Going Home Again, ακολουθεί ένα νεαρό αγόρι από τη Συρία, ονόματι Ahmed, ο οποίος πρέπει να δραπετεύσει από το χωριό του σε μια τοπική πόλη λόγω των κοντινών συγκρούσεων. Ενώ καταφέρνει να επιβιώσει στην επικίνδυνη πόλη, μαθαίνει πώς να αποφύγει την πολιομυελίτιδα, τη σημασία της υγιεινής και πιο βασικά θέματα υγείας πριν επανενωθεί με την οικογένειά του.

Το sequel, Home Is Where One Starts From, αφηγείται την ιστορία ενός αδελφού και μιας αδελφής που εγκαταλείπουν τη Συρία για να ζήσουν ως πρόσφυγες σε μια κοντινή χώρα. Ο Noori λέει ότι το δεύτερο κόμικ είναι το αγαπημένο του γιατί έμαθε πολλά από αυτό, όπως πώς να αποτρέψει τη δερματοπάθεια λεϊσμανίαση και πώς να μείνει ασφαλής σε περίπτωση πυρκαγιάς στον προσφυγικό καταυλισμό – μια κοινή ανησυχία για οικογένειες σε μεγάλους καταυλισμούς στη Μέση Ανατολή.

Καθώς ο πόλεμος στη Συρία συνεχίζεται εδώ και χρόνια, όλο και περισσότερες οικογένειες εκτοπίζονται και τα παιδιά δεν μπορούν να πάνε στο σχολείο. Καθ' όλη τη διάρκεια της κρίσης, εκατομμύρια αγόρια και κορίτσια έμειναν εκτός σχολείου για χρόνια κάθε φορά είτε εργάζονταν για να στηρίξουν τις οικογένειές τους είτε δεν μπορούσαν να βρουν σχολείο που θα τα δεχτεί – αυτή είναι η «χαμένη γενιά» της Συρίας.

Για το λόγο αυτό, ομάδες εργαζομένων στον τομέα της υγείας (CHW) του Διεθνούς Ιατρικού Σώματος σε όλη τη Μέση Ανατολή διοργανώνουν εκπαιδευτικές εκδηλώσεις για παιδιά στις οποίες παρουσιάζουν το κόμικ σε κοινοτικά κέντρα, σχολεία, καφετέριες ή ακόμα και σε σκηνές ανθρώπων, προκειμένου να εξηγήσουν τα μηνύματα προαγωγής της υγείας στα παιδιά.

Τα CHW λειτουργούν εντός των κοινοτήτων τους πηγαίνοντας στα σπίτια των γειτόνων τους για να τους διδάξουν σχετικά με την πρόληψη ασθενειών. Εκπαιδευτικά εργαλεία όπως το κόμικ καθιστούν σημαντικές πληροφορίες σχετικά με την πρόληψη ασθενειών εύκολα κατανοητές, ευχάριστες και αξέχαστες.

Τα κόμικς είναι ένα πολύ επιτυχημένο εκπαιδευτικό υλικό για τα προγράμματα του Διεθνούς Ιατρικού Σώματος στη Μέση Ανατολή. Αυτά τα παιδιά, χωρίς κάθε άλλη μορφή ψυχαγωγίας, ενθουσιάζονται που λαμβάνουν τα κόμικς και τα διαβάζουν ξανά και ξανά. Τα παιδιά συνεχίζουν να μοιράζονται τις ιστορίες με τους φίλους τους – ευαισθητοποιώντας σχετικά με κρίσιμα μηνύματα εκπαίδευσης για την υγεία που περιέχονται στην ιστορία – μια πολύ πιο αποτελεσματική μέθοδος από ό,τι θα μπορούσε ποτέ να κάνει μια απλή αφίσα ή μπροσούρα.

Παρόλο που παιδιά όπως ο Maher και η Noori διαβάζουν το κόμικ επειδή τους αρέσει η ιστορία, κάθε φορά που παίρνουν το βιβλίο συνεχίζουν να μαθαίνουν για θέματα όπως η πρόληψη της πολιομυελίτιδας ή η σημασία του σχεδιασμού για ένα μέλλον μετά τον πόλεμο. Δίνοντας στα παιδιά από τη Συρία και το Ιράκ μια ιστορία με την οποία μπορούν να συσχετιστούν, επιτρέπει στο Διεθνές Ιατρικό Σώμα να διδάξει σημαντικά αλλά μερικές φορές ευαίσθητα θέματα και δείχνει στους μικρούς αναγνώστες πώς μπορούν να τα καταφέρουν κάτω από τις εξαιρετικές συνθήκες που μπορεί να βρεθούν καθημερινά.