Apasögur, Besta Tegund Sagna

Myndinneign: Snigdha Manickavel

Ég man ekki hvenær aparnir fóru fyrst að koma heim til okkar. Hugsanlega var það á meðan ég var í háskóla. Á þeim tíma var eitthvað við löngu, heitu strætóferðirnar heim sem olli mér syfju á þann hátt að ég gat aldrei losnað alveg við þær.

Heima hlustaði ég á foreldra mína tala um það sem aparnir höfðu gert og þótt ég elski þá innilega fannst mér oft eins og þeir væru að ýkja, á sinn ljúfa, gamla mannlega hátt, að búa til ótrúlegar sögur um apa til að halda athygli minni. Með tímanum varð ég líka heilluð, gat ekki hætt að tala um apana og segja vinum borgarinnar sögur sem þeir vissu ekki hvað þeir ættu að gera við.

Við myndum vita að aparnir væru komnir af þessu fyrsta susshljóði. Hljóðið af þungri þyngd sem ýtti niður greinum þeirra alltof margra trjáa sem foreldrar mínir höfðu gróðursett í garðinum. Litli svarti hundurinn okkar, Mia, myndi verða mjög spenntur, gelta og hlaupa í hringi í kringum trén, sem nú voru þung af öpum. Aparnir myndu horfa niður á Mia og svo til hliðar, leiðir. Þeir vissu næstum strax að hún væri hundur sem hægt væri að vísa frá sér; hún myndi ekki meiða þá.

Ef hún kæmist nálægt apa, myndi Mía ekki vita hvað hún ætti að gera næst. En samt sem áður er hún knúin til að fara út í garðinn og gelta áberandi. Hún mun horfa beint í andlitið á þér öðru hvoru til að ganga úr skugga um að þú vitir að það eru þessir undarlegu litlu einstaklingar að klifra um öll trén og húsið. Hún mun horfa á þig og sjá að þú hefur heldur enga hugmynd um hvað þú átt að gera í þessu.

Þegar aparnir koma verðum við að loka fljótt öllum gluggum og hurðunum sem liggja út á svalirnar því ef við gerum það ekki, þá koma aparnir inn og stela öllu dótinu okkar. Með krumpuðum höndum sínum og fullkomnum litlum fingurnöglum teygja þeir sig inn og grípa hvað sem þeir geta – öryggisnælur, ávexti, glerperlur. Ef hurðirnar eru opnar ganga þeir inn og taka heilu bananaklasana af borðstofuborðinu. Ef foreldrar mínir hefðu sagt mér þetta, hefði ég ekki trúað þeim en einn þunglamalegan miðvikudagsmorgun gekk ég inn á apa sem var að gera einmitt þetta. Ég horfði á í agndofa þögn meðan hann horfði á mig, stakk bananaklasanum undir handlegginn og gekk út aftur.

Áður fyrr hafa aparnir opnað litlar flöskur af hálfþornuðum olíumálningum, þú veist, gagnstæðir þumlar. Þeir hafa dýft fingrunum í málninguna (vegna forvitni) og síðan strokið litríku fingrunum sínum yfir fallegu hvítu veggina hjá mömmu í tilraun til að fjarlægja málninguna sem þeir höfðu þá uppgötvað að þeir gátu ekki borðað. Eftir á veggjunum eru einstök dæmi um apalist frá fyrri hluta 21. aldar með gulum og grænum röndum. Aparnir hafa einnig opnað krana til að drekka vatn og tæmt vatnstankana fyrir ofan sig því þeir trúa ekki á að loka fyrir krana þegar þeir eru búnir.

Nágrannar okkar eru háværir og oft rifist sín á milli en þeir eru líka góðhjartaðir og reka ekki apana í burtu. Þeir skilja eftir soðin hrísgrjón fyrir apana og horfa á þá berjast og ýta í gegnum grillið og að lokum sitja þeir í hring og borða hrísgrjónin með höndunum, einn bita á fætur öðrum. Þegar þeir hafa borðað eru aparnir hljóðir og saddir og halla sér aftur á handleggina eins og ánægðir fjölskyldumeðlimir á ströndinni, að horfa á öldurnar.

Það eru apar sem heimsækja garð mömmu vinkonu minnar sem er staðsettur í Nilgiris-fjöllum og þeim líkar að rífa upp lauka með rótum og henda þeim til hliðar með mikilli fyrirlitningu á meðan frænka varar þá við að hætta strax. Þeir líta upp á hana og nema staðar, rétta þeim nývaxna sprotana og spyrja: „Þú átt við þessa? Ekki snerta þessa?“ Og svo, án þess að slíta augnsambandi við frænku, rífa þeir upp laukana sem þeir höfðu plantað með ástúð og henda þeim til hliðar, ekki vegna þess að þeir eru svangir heldur bara vegna þess að þeir geta.

Aparnir í Hyderabad klifra upp í íbúðir í gegnum svalir eldhúsa og opna ísskápa og njóta diska af skornum papaya, svölum og sætum, fullkomnum fyrir heita og þurra sumardaga.

Þegar mamma var í háskóla fyrir svo mörgum árum man hún eftir apunum sem komu á farfuglaheimilið hennar og hversu elskuðu þeir að stela greiðum og litlum handspeglum. Þeir sátu þá í trjánum og greiddu apahár sitt á meðan þeir horfðu á sig í stolnum speglum, hæðust að öllu sem mamma og vinir hennar höfðu áorkað með menntun sinni og stálkofum sínum og einstaka bréfum sínum til feðra sinna. Í Madurai hafa aparnir lært að opna læstar dyr með því að renna höndunum í litlu rýmin fyrir neðan. Þeir brjótast inn á augnspítala og drekka ýmis lyf úr brúnum flöskum sem láta þá reika ölvaða en kannski með mjög góða sjón.

Aparnir í Chidambaram hafa lært að opna dyrnar á mörgum ferðamannarútum sem koma hingað, sem hluta af metnaðarfullum ferðum sem fara með eirðarlausa, óheppna og guðhrædda í fjölmörg musteri yfir fjölmarga daga. Við komu stama ferðamennirnir út úr litríkum rútum sínum fyrir framan hið forna musteri, með óreiðukennt hár, óvissir um hvar þeir eru eða hverja þeir ætla að sjá. Þeir skilja farangurinn eftir undir sætunum og skófatnaðinn undir farangurinn. Þeir taka með sér vatnsflöskur og smápeninga. Um leið og þeir fara opna aparnir rútudyrnar og klifra inn, einn af öðrum. Inni róta þeir í gegnum farangurinn. Þeir fjarlægja hljóðlega og skilvirkt úr rútunni allar kexkökur og fórnir frá hinum musterunum sem þessir þreyttu pílagrímar hafa heimsótt á leiðinni hingað - banana, kókoshnetur, litlar pálmastórar mangó.

Þegar ferðamennirnir koma aftur í rúturnar sínar með mulin blóm í hárinu og ösku um allan nefið og mulin í lófana, munu þeir komast að því að allar kexkökurnar eru horfnar og þeir munu halda að samferðamenn þeirra séu blygðunarlausir kexþjófar. Ef ólögráða aðstoðarmaður rútubílstjórans reynir að útskýra að apar hafi stolið öllu matarvörunum í rútunni, munu pílagrímarnir hugsa að þessi rúta sé rekin af blygðunarlausum kexþjófum sem munu ekki hika við að beygja sig svo lágt að kenna öpum um þjófnað sinn. Með slíkar óþægilegar og stundum opinberlega fjandsamlegar tilfinningar mun rútan sveima sér leið út úr Chidambaram í leit að öðrum guðum og öðrum musteri.

Það er erfitt að bera nagl á öpunum. Aparnir sem heimsækja húsið okkar eru forvitnir og vakandi og þegar maður sér sveigjuna á öxlunum þegar þeir halla sér upp að vegg, eða hvernig hárið á litlu krílunum virðist hafa fullkomna miðjuskiptingu. Það er erfitt að elska þá ekki, apana sem koma og rústa garðinum og brjóta niðurfallsrörin. Apana sem stela hlutum og brjóta hluti og fara skyndilega.

Þegar aparnir koma á staðinn færa þeir með sér gleði mannfjöldans, spennuna við að hoppa og sveifla sér og þurfa ekki að hlusta á neinn. Ég trúi því að við öll, einhvern tímann á ævinni, í sjaldgæfum fjölskylduferðum með frændsystkinum, höfum hagað okkur svona. Hrífst af hljóðum raddanna okkar, styrknum í líkamanum, glöð að vera á lífi, án þess að hugsa um hvað gerist næst.

Það besta við heimsóknir apanna er að við höfum nú sögur af öpum sem eru sannarlega af bestu gerð. Þegar við segjum öðrum frá því hlæja þeir og halda að við séum að ljúga til að skemmta þeim. Við erum öll í laumi stolt af því hversu klárir þessir apar eru, jafnvel þótt við segjum þessar sögur af stjórnleysi og eyðileggingu. Við erum að monta okkur þegar við segjum þessar sögur vegna þess að við elskum þessa apa á þann hátt sem erfitt er að lýsa.

Aparnir eru hér með okkur. Þeir eru að vaxa, læra og leika sér á jaðri lífs okkar. Þessar borgir deyða þá ekki, þeir láta umferðina og grimmd ókunnugra óáreitta sig. Þeir sjá ringulreið þessa harða heims og án þess að hika stökkva þeir beint inn í.