Loforð Fyrir móður mína

EDNA FUERTH LEMLE
11. apríl 1916 --- 17. apríl 2011

Fyrstu 58 ár lífs míns verð ég að segja að samband mitt við móður mína hafi verið flókið og erfitt. Hún var stór persónuleiki, full af mikilli ástríðu, sköpunargáfu, reiði og gjafmildi. Ég man að ég sagði við vini mína að ég elskaði mömmu í litlum skömmtum en hún kæmi ekki í litlum skömmtum. Hún var náttúruafl.

Hún hafði ekkert vit á mörkum; Minning mín um að hafa farið á veitingastaði með Ednu var sú að þegar þjónninn setti diskinn minn fyrir framan mig, þá væri gaffalinn hennar í matinn minn áður en ég gæti jafnvel lyft mínum eigin. Hún kom oft bara heim til mín hvar sem er í heiminum, óboðin.

Hún var líka mjög stjórnsöm. Eftir að hafa upplifað áfallið við dauða móður sinnar þegar hún var aðeins 11 ára fannst henni þörf á að lifa af til að stjórna öllu og öllum í kringum sig.

Þegar við systkinin vorum að alast upp átti maður í rauninni ekki samræður við mömmu; hún hélt einhvern veginn fyrirlestra fyrir þig. Við höfðum meira að segja stuttorð fyrir þá: LFTs eða Lecture for Today.

Á sama tíma var hún líka mjög skapandi og nýstárleg. Hún skrifaði, hún málaði, með einkonusýningu á verkum sínum í New York og París; Hún tók mikinn þátt í því að reyna að koma á meiri friði í heiminum, svo hún vann með SÞ og með utanríkisstefnufélaginu. Hún hélt að heimurinn yrði friðsamlegri ef við ættum öll sameiginlegan frídag, svo hún fann upp sinn eigin heimshátíð, þakklætisdaginn. Hún var nýstárleg og á margan hátt langt á undan sinni samtíð. Til dæmis, þegar hún sá unglingsbörn sín bera þungu skólabækurnar sínar upp að brjósti sér, eða í þungum stuttum töskum, flutti hún inn bagga frá Sviss til að bera bækur í. Þú getur séð hvernig sú hugmynd náði tökum. Hún sá flugmennina renna um flugvöllinn í Kaupmannahöfn á hlaupahjólum og flutti þær inn.

Hún gerði líka hlutina skemmtilega. Ég man að ég var með flata fætur sem barn, svo hún gerði sér leik að því að kasta kúlum um alla stofuna og við héldum keppni um hver gæti tekið upp flestar kúlur með tánum. Það var kringlótt rúm í stofunni. Það var mikið hlegið með Ednu.

Hún elskaði líka veislur. Ég eyddi síðasta ári mínu í menntaskóla á Hawaii, í Punahou skólanum. Rétt fyrir útskrift sagði ég bekkjarfélögum mínum að ef einhver sem fer austur í háskóla ætti ekki stað til að fara á þakkargjörðarhátíðina, þá væri þeim velkomið að koma heim til okkar í New York. 38 manns mættu um helgina. Þeir sváfu allir yfir, og alls staðar voru lík. Mamma elskaði það.

Það fólk sem hún elskaði var hún einstaklega gjafmild. Ég leyfi mér að fullyrða að allir í þessu herbergi hafi verið snortnir af örlæti hennar. Tákn hennar fyrir þakklætisdaginn, og fyrir líf hennar, var hornhimninn, tákn um endalausa gjöf og gjöf. Og hún lifði það líka.

Samband okkar tók að breytast fyrir 10 árum, þegar ég gerði kvikmynd um hana, sem heitir "EDNA The Movie." Mér var trúað fyrir sögu hennar.

Einnig þegar hún varð eldri fór hún að mýkjast. Fyrir rúmum 5 árum fékk ég símtal klukkan 5:30 að morgni frá einum af umönnunaraðilum hennar á Hawaii. Hún sagði að mamma væri á bráðamóttöku með háan hita, hraðan hjartslátt, engan blóðþrýsting og lungnabólgu. Ég sagði: "Ég er að koma." Þegar ég var að skipta um flugvél í San Francisco fékk ég símtal í farsímann minn frá kærri vinkonu minni og móður minnar, lækni Chery Garvy sem elskaði móður mína í yfir 40 ár. Hún sagði við mig: "Þegar þú kemur til Eyjunnar, farðu ekki á hótelið fyrst. Komdu strax á sjúkrahúsið. Ég held að við séum að skoða tíma núna." Ég sagði: "Chery, ég á 6 tíma flug framundan. Hvíslaðu í eyrað á henni að ég sé að koma, og það er best að hún bíði." Chery gerði það. Mamma mín beið. Ég kom til Hawaii og fór beint á sjúkrahúsið og hélt í hönd hennar næstu 8 daga.

Það var á þeim tíma sem samband okkar breyttist. Hún gat ekki lengur stjórnað neinu. En við sátum, töluðum saman og hún söng meira að segja fyrir mig. Það var eins og hún hefði það sem búddisti kallar hana „upprunalega andlit“. Andlitið sem þú hefur áður en þú fæðist. Hún var ljúf, falleg, geislandi og kærleiksrík og þannig leið mér til hennar. Í þessari viku sem ég var ein með henni, fékk ég að segja henni að ég elskaði hana og hversu mikils ég kunni að meta allt sem hún hafði gert fyrir mig og fjölskyldu mína. Allir, nema hún, héldu að hún væri að deyja, svo ég sagði allt það sem ég hélt að ég gæti aldrei haft tækifæri til að segja aftur. Einn síðdegi sat ég við rúmið hennar og hélt í hönd hennar. Hún var með lokuð augun. Ég sagði henni að ég elskaði hana, ég þakkaði henni. Ég sagði henni að við elskuðum öll að hafa hana nálægt, en ef hlutirnir kæmust á það stig að hún vildi fara, þá væri það í lagi. Hennar yrði saknað, en að þar sem hún væri að fara væri öruggt og að hún yrði elskuð þar og elskað hér. Hún hreyfði sig ekki. Ég sagði: "Mamma, ég elska þig og ég vil að þú vitir að ég fyrirgef þér allar þær leiðir sem þú gætir hafa sært mig óvart." Hún hreyfði sig ekki; ekki einu sinni augnhár, en ég heyrði rödd hennar greinilega í gegnum fjarskipti: "Fyrirgefðu mér hvað? Hvað gerði ég?" Ég hló. Fullkomin Edna. Blessaðu hjarta hennar, enn í karakter.

Eftir það náði hún jafnvægi og ákvað að halda áfram í 90 ára afmælið sitt. Það var fyrir 5 árum síðan. Hún lést 6 dögum eftir 95 ára afmælið sitt í síðustu viku. Á síðustu 5 árum fór ég um 25 ferðir út til að hitta hana. Þetta var orðið svo sætt.

Ég var þeirrar gæfu aðnjótandi að vera hjá henni síðustu daga lífs hennar og vera til staðar þegar hún lést. Chery Garvy var þarna líka, bókstaflega allan sólarhringinn síðustu 2 daga lífs móður minnar. Síðustu stundirnar sem hún lifði sögðu börn hennar og barnabörn henni að þau elskuðu hana. Ég spilaði myndina sem ég gerði um hana í tilefni 85 ára afmælis hennar, svo hún gæti heyrt öll börn sín og barnabörn, tengdason hennar, Robbie Bosnak, og vini eins og Ella Kline sem er hér með okkur í dag, segja henni að þau elskuðu hana og kunnu að meta hana. Og hún heyrði sjálfa sig, með sinni eigin rödd, skýra og sterka segja sína eigin sögu og gefa vitnisburð sinn. Í lokin var mamma hugrökk og sæt og baðaði sig í ást þegar hún fór framhjá.

Ég er þakklát fyrir að við fengum að eyða tíma saman síðastliðin 5 ár og að mér hafi verið gefinn kostur á að lækna erfiðleika fyrstu 58 árin í sambandi okkar og nú að enda á stað djúprar ástar og þakklætis fyrir merkilega konu. Edna, þín verður saknað.