Schilder Van De Woestijn

Na zesentwintig jaar in een kliniek van de Navajo-indianen te hebben gewerkt, klopt het hart van een straatartiest onder de doktersschort van Chip Thomas. Het Painted Desert Project, geboren uit zijn passie voor fotografie en tarweplakken, probeert te helen en liefde te verspreiden.

Chips werken zijn groot. Ze zijn bedoeld om je te laten stoppen. En deze stops kunnen de verkopers langs de weg extra inkomsten opleveren. Tot wel negentig procent van de inheemse bevolking in het zuidwesten van de VS is afhankelijk van ambachten als primaire of secundaire bron van inkomsten.

"Drie dingen zijn belangrijk in deze wereld: een goede gezondheid, vrede met de naaste, vriendschap met iedereen." Dit Senegalese spreekwoord verwelkomt ons bij James "Chip" Thomas. We bellen aan. Hij doet open met een glimlach. Braziliaanse muziek vult de woonkamer. Buiten kleurt de zonsondergang de woestijn lichtroze. Chip strijkt neer op een houten kruk naast zijn vinylcollectie en begint zijn verhaal te vertellen.

Een lange weg naar vertrouwen
Chip, geboren in North Carolina, verhuisde zesentwintig jaar geleden naar het reservaat. Zijn werk bij een plaatselijke kliniek sloot aan bij zijn visie op de volksgezondheid. Hij arriveerde met een frisse blik en met misvattingen die al snel onjuist bleken. "Ik kwam hierheen in de veronderstelling dat ik, als lid van een andere historisch onderdrukte groep, snel in de gemeenschap zou worden opgenomen. Ik had het mis."

"De mensen hier zijn vooral bezig met het vervullen van hun dagelijkse behoeften, de zorg voor zichzelf en hun gezin", legt Chip uit. "Ze zijn voorzichtig met buitenstaanders, van wie velen hier alleen maar zijn gekomen om te nemen en niets terug te geven." Er is een gezegde in het reservaat dat zegt dat je pas in hun vertrouwen wordt genomen als je twee jaar tussen de mensen hebt gewandeld.

Chips reis naar dat vertrouwen begon door de cameralens. "In mijn eerste jaar hier bouwde ik een donkere kamer voor mezelf. Na mijn werk ging ik de gemeenschap in om tijd door te brengen met mensen die klusjes deden op hun erf of tijd doorbrachten met hun familie."

De artiestennaam Jetsonorama is geïnspireerd op de volledige initialen van Chip en zijn favoriete tv-programma uit zijn jeugd, "The Jetsons".

Verbinding maken buiten de kliniek
Tijdens zijn residentie als familiepraktijk in West Virginia reisde Chip regelmatig naar New York City om street art en breakdance te bekijken. Hij droomde ervan zich bij de Zulu Nation aan te sluiten en experimenteerde met graffiti.

Hij bleef de streetartscene vanuit het reservaat volgen. In 2003 reisde hij naar Bahia en bracht hij tijd door met lokale en internationale kunstenaars. Die drie maanden werden een keerpunt. "De streetartgemeenschap die me had omarmd en iets in beweging had gebracht, zei in mijn hart: 'Ga zo door!'"

Chip begon grote afdrukken te maken van de foto's in zijn archief. Hij kookte tarwepasta en reed 's nachts eropuit om afbeeldingen op de muren van de sieradenkraampjes langs de weg te plakken. Zijn handtekening was Jetsonorama. De volgende ochtend was hij weer Dr. Thomas in de kliniek.

"Kunst beïnvloedt mijn geneeskunde het meest direct. Het brengt me naar buiten in de gemeenschap", beschrijft Chip. "Wanneer ik daar ben, buiten de autoriteit van mijn doktersschort, ben ik kwetsbaar. Juist in deze interactie kan ik een gelijkwaardiger contact maken."

Chip heeft de Navajo-natie wereldwijd op de kaart gezet als het gaat om street art. "Veel kunstenaars komen hier graag naartoe, omdat dit een heel andere ervaring is, midden in de gemeenschap." "Mijn hoop is dat de kunstenaar verlicht vertrekt en dat de gemeenschap zich verrijkt voelt."

Bruggen bouwen
Het concept van openbare kunst bestaat niet in de Navajo-cultuur. Sterker nog, er bestaat geen woord in de taal voor kunst, noch voor religie. Het enige woord dat beide zou kunnen beschrijven, is hózhó. Dit woord definieert de essentie van de Navajo-filosofie en omvat schoonheid en harmonie, en drukt het streven naar evenwicht uit. Tegelijkertijd is kunst alomtegenwoordig in de cultuur, bijvoorbeeld in handgeweven tapijten, in uitgebreide handgeweven manden en in prachtige handgemaakte sieraden; en in rotskunst, afbeeldingen die in rotsblokken en rotswanden zijn gehouwen, gaat de picturale traditie eeuwen terug.

Chip moest nadenken over hoe hij een nieuwe kunstvorm in een traditionele cultuur kon introduceren. De keuze van de afbeeldingen is een van de belangrijkste kwesties. "De Navajo hebben de reputatie bijgelovig te zijn. Als er ergens een nieuwe afbeelding opduikt, kan vooral de oudere generatie er argwanend tegenover staan." "Bepaalde afbeeldingen en symbolen kunnen niet worden gepresenteerd. De afbeelding van een uil bijvoorbeeld betekent dat de dood nabij is."

Chip koppelt bezoekende kunstenaars aan eigenaren van kraampjes langs de weg die vertrouwen op Chip wanneer ze een vreemde hun muren laten beschilderen. Het werk van de Puerto Ricaan Alexis Diaz op een kraampje langs Highway 89 herinnert me eraan dat meer dan een derde van de fossiele brandstofreserves van de VS zich op of nabij inheemse gronden bevindt.

Een van Chips eerste werken was een afbeelding van Navajo-codepraters uit de Tweede Wereldoorlog. Hij plakte die 's avonds op de muur van een verlaten sieradenkraam. "Toen ik er een week later langs reed, zag ik tot mijn verbazing een gezin de kraam repareren." Chip kwam even langs voor een praatje en hoorde dat er toeristen langskwamen om de kraam te fotograferen. Het gezin had besloten de kraam weer in gebruik te nemen.

Toen Chip onthulde dat hij degene was die de afbeelding daar had geplakt, vroeg de familie hem om ook aan de andere kant van de straat een foto te plaatsen, zodat er geen verkeer meer uit die richting kon komen.

Dit was de eerste bevestiging van Chips kunst vanuit de gemeenschap. Het was ook zijn eerste inzicht in de potentie van kunst om het inkomen van straatverkopers te verhogen. "Nog belangrijker: ik besefte de potentie van dit werk om culturen en rassen te verbinden."

In het uitgestrekte, dunbevolkte reservaat blijft het opbouwen van vertrouwen een voortdurende uitdaging. "Door kunst te installeren in gemeenschappen waar mensen niet weten dat ik een dokter ben die hier al zesentwintig jaar werkt en dat ik een zestienjarige, half-Navajo-zoon heb, verdedig ik wat ik doe door te zeggen dat mijn project een spiegel is die de gemeenschap de schoonheid laat zien die ze met mij hebben gedeeld."

Jazz onder de uitgestrekte hemel
"Alles is zelflerend", benadrukt Chip. "Dit is allemaal een experiment van 'wat gebeurt er als ik dit doe?'" Het experiment kreeg zijn naam, The Painted Desert Project, in de zomer van 2012 toen Chip een aantal van zijn favoriete kunstenaars uitnodigde naar het reservaat.

Chip stuurde de niet-inheemse kunstenaars vooraf een pakket om hen kennis te laten maken met de cultuur. Het bevatte kopieën van het scheppingsverhaal van de Navajo's, een kralenkunstwerkje en de film Broken Rainbow, een documentaire over de gedwongen verhuizing van twaalfduizend Navajo's uit hun voorouderlijke huizen in Arizona in de jaren 70. Om acceptatie door de gemeenschap te bevorderen en bezoekende kunstenaars in de gemeenschap te betrekken, organiseerde Chip ook zweethutten en paardrijtochten, waar de kunstenaars stamoudsten konden ontmoeten.

Op Chips uitnodiging hebben kunstenaars van Arizona tot New York en Montreal, en van Latijns-Amerika tot Europa, in het reservaat geschilderd. Voor Chip is het belangrijk dat de bezoekende kunstenaars voldoende tijd hebben, zodat ze contact kunnen leggen met de gemeenschap, de adembenemende landschappen onder de weidse hemel kunnen ervaren en geïnspireerd kunnen raken om werk te creëren dat de wisselwerking tussen culturen en landschappen weerspiegelt. Op die manier, zo beschrijft Chip, is het project "responsief op het moment, net als jazz."

Lorenzo Fowler is eigenaar van de Old Red Lake Trading Post in Tonalea, Arizona. Aan de muur hangt een afbeelding van zijn oom, een gerespecteerd Navajo-codespreker en medicijnman die 101 jaar oud werd. "Chips afbeeldingen herinneren onze jeugd aan onze cultuur. Het is belangrijk", zegt Lorenzo. De foto van zijn oom is een dialoogopener: "Veel mensen komen langs om ernaar te vragen." Tot die mensen behoorden ook wij, reizigers uit Finland.

De jeugd betrekken

Chips visie is om de jeugd in de gemeenschap te betrekken. Hij verwijst bijvoorbeeld naar de in Brooklyn gevestigde kunstenares Swoon en hoe zij zegt dat kunst haar heeft gered, en hij vertelt over het belang van kunst op openbare scholen.

Tot nu toe is het een uitdaging gebleken om jongeren mee te krijgen. "Velen hebben geen auto of ander vervoermiddel. De wegen zijn vaak modderig. En er zijn veel huishoudelijke taken – je kunt niet gaan schilderen als je oma je vraagt ​​om de schapen bijeen te drijven." "Als ik meer tijd had, zou ik een afgeragd busje kunnen nemen om jongeren naar de bezoekende kunstenaars te brengen", lacht Chip.

Volgens Chip wonen er zo'n vijfduizend mensen in de buurt, meer dan de helft daarvan zijn jongeren. "Ze zijn geïnteresseerd in tagging en graffiti. Zelfs verre oorden hier hebben een aantal geweldige kunstwerken."

Wat is er nodig om de jeugd echt te betrekken? "Voor mij zou een ideale partner een kunstdocent zijn op de plaatselijke school met interesse in openbare kunst en betrokkenheid bij de gemeenschap." "De toekomst van muurschilderingen in het reservaat hangt ook af van iemand die er een subsidie ​​voor aanvraagt."

De oude Red Lake-handelspost van Lorenzo Fowler

Twinkie Dood op de Voedselwoestijn

"Het reservaat is een voedselwoestijn", zegt Chip. De term verwijst naar de afstand die mensen moeten afleggen om verse producten en gezonde calorieën te krijgen. Hier is die afstand lang. Junkfood daarentegen is goedkoop en overal verkrijgbaar. "KFC's hoogste omzet in de VS is hier, in Window Rock." Diabetes type 2, hartaandoeningen en hypertensie stijgen boven het landelijk gemiddelde.

In juli 2013 werd een baanbrekend wetsvoorstel ingediend bij de Navajo-wetgever. Het wetsvoorstel, toepasselijk de Twinkie Death Tax genoemd, was bedoeld om junkfood te belasten en de belasting op groenten en fruit af te schaffen. De belastinginkomsten zouden worden geïnvesteerd in de bouw van wellnesscentra in het reservaat.

"De enige keer dat vertegenwoordigers van Coca-Cola het reservaat hebben bezocht, was toen ze hier kwamen om te protesteren tegen het wetsvoorstel!", klaagt Chip. De stemming was nipt, maar het wetsvoorstel is nog niet aangenomen... Nog niet. Het zal opnieuw worden ingediend.

Chip wil zijn kunst inzetten ter ondersteuning van het wetsvoorstel. Bij het zoeken naar beelden die de kwestie aankaarten, denkt hij bijvoorbeeld aan maïs en pompoen, die traditioneel in de regio voorkomen.

Muurschilderingen in Bitter Springs

Een open toekomst
Te midden van de rijke en inspirerende gesprekken is het moeilijk te bedenken dat Chip naast zijn fulltime baan als dokter ook kunst maakt. Hoewel dit hem allemaal bezighoudt, is het leven op zo'n afgelegen plek ook eenzaam. "In de zesentwintig jaar dat ik hier woon, heb ik ook veel opgeofferd", reflecteert hij. "Mijn zoon is de belangrijkste reden dat ik hier nog ben." Chip brengt zoveel mogelijk tijd door met zijn zoon, die honderd kilometer verderop met zijn moeder woont. "Als hij klaar is met de middelbare school, weet ik niet of ik hier nog lang zal zijn."

Waarheen nu? Chip weet het nog niet. "Ik ben enig kind. Mijn beste vrienden wonen in San Francisco. Het zou geweldig zijn om deel uit te maken van een gemeenschap." Wat Chip wel weet, is dat hij zich na zijn pensioen volledig wil toeleggen op streetart.

Stap in Cedar Ridge

Vind het Painted Desert Project online: www.facebook.com/ ThePaintedDesertProjec t