Ers amser maith bellach, y dybiaeth gyffredinol yw, os yw'r genedl yn iawn, yna bydd yr holl ardaloedd o'i mewn yn iawn hefyd. Ni welaf fawr o reswm i gredu fod hyn yn wir. Ar hyn o bryd, mewn gwirionedd, mae’r genedl a’r economi leol ill dau yn byw ar draul ardaloedd a chymunedau lleol—fel y mae gan bob tref a gwlad fach reswm i wybod. Yng nghefn gwlad America, sydd mewn llawer ffordd yn drefedigaeth o’r hyn y mae’r llywodraeth a’r corfforaethau’n meddwl amdano fel cenedl, mae’r rhan fwyaf ohonom wedi profi’r colledion yr wyf wedi bod yn sôn amdanynt; ymadawiad pobl ifanc, pridd ac adnoddau naturiol eraill fel y'u gelwir, a chof lleol. Teimlwn ein hunain yn orlawn fwyfwy i mewn i bresennol di-dimensiwn, lle mae'r gorffennol yn cael ei anghofio, a'r dyfodol, hyd yn oed yn ein "rhagamcanion" mwyaf optimistaidd yn waharddol ac yn ofnus. Pwy a all ddymuno dyfodol a benderfynir yn hollol gan ddybenion y cyfoethocaf a'r mwyaf nerthol, a chan alluoedd peiriannau ?
Mae dau gwestiwn, felly, yn aros: A yw newid er gwell yn bosibl? A phwy sydd â'r pŵer i wneud y fath newid? Rwy’n dal i gredu bod newid er gwell yn bosibl, ond rwy’n cyfaddef mai fy nghred yn rhannol yw gobaith ac yn rhannol ffydd. Ni ddylai unrhyw un sy'n gobeithio am welliant fethu â gweld a pharchu'r arwyddion y gallwn fod yn agosáu at ryw fath o raeadr hanesyddol, na fyddwn, trwy newid ein meddyliau, yn gallu newid dim arall. Gwyddom ar unrhyw adeg y gallai digwyddiad ecolegol neu dechnolegol neu wleidyddol y byddwn wedi’i ganiatáu ddileu’r pŵer i wneud newid oddi wrthym a’n gadael â’r rheidrwydd yn unig i ymostwng iddo. Y tu hwnt i hynny, mae’r ddau gwestiwn yn un: mae’r posibilrwydd o newid yn dibynnu ar fodolaeth pobl sydd â’r pŵer i newid.
A yw'r pŵer hwn yn perthyn i'r llywodraeth genedlaethol ar hyn o bryd? Mae hynny'n ymddangos yn hynod o amheus i mi. I unrhyw un sydd wedi darllen y papurau yn ystod yr ymgyrch arlywyddol ddiweddar, mae'n rhaid ei bod yn amlwg nad oes, a siarad yn iawn, unrhyw drafodaeth wleidyddol ar y lefel uchaf o lywodraeth. Ydy'r corfforaethau'n debygol o'n helpu ni? Gwyddom, o brofiad hir, na fydd y corfforaethau yn cymryd unrhyw gyfrifoldeb nad yw'n cael ei orfodi arnynt gan y llywodraeth. Mae cofnod y corfforaethau wedi'i ysgrifennu'n rhy glir mewn difrod gwiriadwy i ganiatáu inni ddisgwyl llawer ganddynt. A gawn ni chwilio am help i’r prifysgolion? Wel, mae'r prifysgolion yn fwyfwy gweision y llywodraeth a'r corfforaethau.
Mae'n amlwg bod y rhan fwyaf o bobl drefol yn tybio bod popeth yn iawn. Maent yn byw yn rhy bell o ffynonellau eu heconomi sydd wedi'u hecsbloetio ac sydd mewn perygl i fod angen cymryd yn ganiataol fel arall. Mae rhai pobl drefol yn cynhyrfu ynghylch halogiad aer, dŵr, a bwyd ac mae hynny'n addawol, ond nid oes digon ohonynt eto i wneud llawer o wahaniaeth. Mae digon o drafferth yn y "dinasoedd mewnol" i'w gwneud yn lleoedd tebygol o newid, ac mae'n amlwg bod newid ynddynt, ond mae'n newid enbyd a dinistriol. Fel pe bai am berffeithio eu hecsbloetio gan bobl eraill, mae pobl y "dinasoedd mewnol" yn dinistrio eu hunain a'u lleoedd.
Fy nheimlad i yw, os yw gwelliant am ddechreu yn unrhyw le, y bydd yn rhaid iddo ddechreu yn y wlad ac yn y trefydd gwledig. Nid oherwydd unrhyw rinwedd cynhenid y gellir ei briodoli i wladwyr y mae hyn, ond oherwydd eu hamgylchiadau. Mae pobl wledig yn byw, ac wedi byw ers amser maith, ar safle'r helynt. Maent yn gweld o'u cwmpas, bob dydd, olion a chreithiau economi genedlaethol ecsbloetiol. Mae ganddynt lawer o reswm, erbyn hyn, i wybod cyn lleied o gymorth gwirioneddol sydd i'w ddisgwyl o rywle arall. Ar ben hynny, mae ganddyn nhw weddillion cof lleol a chymuned leol o hyd. Ac mewn cymunedau gwledig mae yna ffermydd a busnesau bach o hyd y gellir eu newid yn ôl ewyllys a dymuniad pobl unigol.
Yn y cyfnod anodd hwn o ddisgwyliadau cyhoeddus aflwyddiannus, pan fydd pobl feddylgar yn pendroni ble i chwilio am obaith, yr wyf yn dychwelyd yn fy meddwl fy hun o hyd at feddwl am adnewyddu cymunedau gwledig. Gwn y byddai un gymuned wledig atgyfodedig yn fwy argyhoeddiadol ac yn fwy calonogol na holl raglenni’r llywodraeth a phrifysgolion yr hanner can mlynedd diwethaf, a chredaf y gallai fod yn ddechrau ar adnewyddiad ein gwlad, oherwydd yn y pen draw mae adnewyddu cymunedau gwledig yn awgrymu adnewyddu rhai trefol. Ond i fod yn ddilys, yn anogaeth wirioneddol ac yn ddechreuad gwirioneddol, byddai'n rhaid i hwn fod yn atgyfodiad a gyflawnwyd yn bennaf gan y gymuned ei hun. Byddai'n rhaid ei wneud, nid o'r tu allan trwy gyfarwyddyd arbenigwyr ar ymweliad, ond o'r tu mewn yn ôl rheol hynafol cymdogaeth, trwy gariad at bethau gwerthfawr, a thrwy'r dymuniad i fod gartref.
COMMUNITY REFLECTIONS
SHARE YOUR REFLECTION