Wendell Berry: Til Hvers Er fólk?

Útdráttur úr "What Are People For" safn ritgerða eftir Wendell Berry

ég

Náðin sem er heilsa skepna getur aðeins verið sameiginleg.
Í lækningu koma hinir dreifðu meðlimir saman.
Í heilsu er holdið náð, hið heilaga kemur í heiminn.

II

Verkefni lækninga er að virða sjálfan sig sem veru, hvorki meira né minna.
Vera er ekki skapari og getur ekki verið það. Það er aðeins ein sköpun og við erum meðlimir hennar.
Að vera skapandi er aðeins að hafa heilsu: að halda sjálfum sér að fullu lifandi í sköpuninni, að halda sköpuninni lifandi í sjálfum sér, að sjá sköpunina upp á nýtt, að fagna hlut sínum í henni að nýju.
Mest skapandi verkin eru öll aðferðir þessarar heilsu.
Verk af stolti, eftir sjálfkallaða höfunda, með frumleika í hámarki, draga sköpunina niður í nýjung, daufa undrun huga sem ekki geta undrast.
Með því að sækjast eftir frumleika vinnur hinn tilvonandi skapari einn. Í einmanaleikanum tekur maður ábyrgð á sjálfum sér sem maður getur ekki staðið við.
Nýjung er eins konar einmanaleiki.

III

Það er slæmt starf stoltsins. Það er líka hið slæma verk örvæntingar, illa unnið af vonbrigðum eða framtíðarsýn.
Örvænting er of litla ábyrgð, þar sem stolt er of mikið.
Hið óþægilega verk örvæntingar, tilgangslaust starf stolts, svíkur jafnt sköpunarverkið. Þeir eru sóun á lífinu.
Fyrir örvæntingu er engin fyrirgefning og fyrir stolt engin. Hver í einmanaleikanum getur fyrirgefið?

IV

Góð vinna finnur leiðina á milli stolts og örvæntingar.
Það prýðir heilsu. Það læknar með náð.
Það varðveitir hið gefna þannig að það verði áfram gjöf.
Með því missum við einmanaleika:
vér tökum saman hendur þeirra, sem á undan oss fara, og hendur þeirra, sem á eftir okkur koma;
við förum inn í litla hringinn á handleggjum hvors annars,
og stærri hringur elskhuga sem taka höndum saman í dans,
og stærri hringur allra skepna, sem gengur inn og út úr lífinu, sem hreyfist líka í dansi, við tónlist svo fíngerða og víðfeðma að ekkert eyra heyrir hana nema í brotum.

V
Og með því förum við inn í einveruna, þar sem við missum líka einmanaleikann.
Aðeins ósætti getur orðið af tilrauninni til að deila einveru.
Sannkölluð einsemd er að finna á villtum stöðum, þar sem maður er án mannlegrar skyldu.
Innri raddir manns verða áheyrilegar. Maður finnur fyrir aðdráttarafl nánustu heimilda manns. Í kjölfarið bregst maður skýrar við öðru lífi. Því meira samhengi sem maður verður innra með sjálfum sér sem veru, því fyllri kemst maður inn í samfélag allra skepna.
Maður snýr aftur úr einveru hlaðinn gjöfum aðstæðna.
VI
Og það er ekki hægt að komast hjá þeirri endurkomu.
Frá reglu náttúrunnar snúum við aftur til reglu og röskun mannkyns.
Frá stærri hringnum verðum við að fara aftur í þann minni, hinn minni innan hins stærri og háð honum.
Maður fer inn í stærri hringinn með því að vilja vera skepna, sá minni með því að velja að vera manneskja.
Og þegar við erum komin heim úr skóginum minnumst við með eftirsjá hvíldar sinnar. Fyrir allar verur eru til staðar, þar af leiðandi í hvíld.
Í erfiðustu viðleitni sinni, sofandi og vakandi, dauðir og lifandi, eru þeir í hvíld.
Í hring mannsins erum við þreytt af viðleitni og erum án hvíldar.

VII

Regla er eini möguleikinn á hvíld.
Pöntunin sem gerð er verður að leita eftir pöntuninni og finna sinn stað í henni.
Völlurinn verður að muna skóginn, bærinn verður að muna völlinn, svo að lífsins hjól snúist og hinn deyjandi mætir nýfæddum.
Leiða þarf saman hina dreifðu meðlimi.
Löngun mun alltaf ná til hins mögulega. En að uppfylla hið mögulega er að stækka það.
Hið mögulega, uppfyllta, er tímabært í heiminum, eilíft í huganum.
Að sjá verkið sem á að vinna, hver getur hjálpað því að vilja vera sá sem gerir það?
En maður er hræddur um að engin hvíld verði fyrr en verkinu er lokið og húsið er komið í lag, bærinn í lagi, bærinn í lagi og allir ástvinir heilir.
En það er stoltið sem vakir á nóttunni með þrá sinni og sorg.
Að vinna í þessu starfi eitt og sér er að mistakast. Það er engin hjálp við því. Einmanaleiki er bilun þess.
Það er örvæntingin sem sér verkið bresta í eigin mistökum.
Þessi örvænting er óþægilegasta stolt allra.

VIII

Það er loksins stoltið yfir því að hugsa sjálfan sig án kennara.
Kennararnir eru alls staðar. Það sem óskað er eftir er nemandi.
Í fáfræði er von. Ef við hefðum þekkt erfiðleikana hefðum við ekki lært jafnvel svo lítið.
Treystu á fáfræði. Það er fáfræði sem kennarar munu koma að.
Þeir bíða, eins og þeir hafa alltaf gert, handan ljóssins.

IX

Kennsla grunlausra kennara tilheyrir verkefninu og er von þess.
Ást og starf vina og elskhuga tilheyra verkefninu og er heilsa þess.
Hvíld og gleði tilheyrir verkefninu og er náð þess.
Látum morgundaginn koma á morgun. Ekki eftir þínum vilja er húsið borið um nóttina.
Regla er eini möguleikinn á hvíld.