Zes Principes Van Geweldloosheid

Oakland First Friday Protest, juni 2015. Credit: Thomas Hawk, via Flickr. Sommige rechten voorbehouden.

Hier zijn zes richtlijnen die je kunnen helpen om geweldloos handelen veiliger en effectiever uit te voeren, waarbij je gebruikmaakt van geweldloze praktijken uit je eigen culturele erfgoed. Deze richtlijnen zijn, zoals je zult zien, gebaseerd op twee basispunten om in gedachten te houden:

Wij zijn niet tegen andere mensen, alleen tegen wat zij doen.

Middelen zijn doelen die in ontwikkeling zijn; uit geweld kan uiteindelijk niets goeds voortkomen.

1. Respecteer iedereen, inclusief jezelf.

Hoe meer we anderen respecteren, hoe effectiever we hen kunnen overtuigen om te veranderen. Gebruik vernedering nooit als middel – en accepteer geen vernedering van anderen, want dat degradeert alleen maar iedereen. Onthoud: niemand kan jou degraderen zonder jouw toestemming.

Het helen van relaties is het ware succes van geweldloosheid, iets wat geweld nooit kan bereiken. Zelfs in een geval van extreem geweld, voelde Gandhi dat het mogelijk was de zonde te haten, niet de zondaar. In 1942, toen India door de Britten werd onderdrukt en een Japanse invasie vreesde, adviseerde hij zijn landgenoten:

"Als we een vrij land waren, zouden er geweldloos maatregelen kunnen worden genomen om te voorkomen dat de Japanners het land binnenkomen. Nu kan geweldloos verzet beginnen zodra de Japanners een landing uitvoeren."

Geweldloze verzetsstrijders zouden hen dus elke hulp weigeren, zelfs water. Het is immers niet hun plicht om iemand te helpen hun land te stelen. Maar als een Japanner de weg kwijt was geraakt en stierf van de dorst en als mens hulp zocht, zou een geweldloze verzetsstrijder, die niemand als zijn vijand beschouwt, de dorstige water geven. Stel dat de Japanners verzetsstrijders dwingen hen water te geven; de verzetsstrijders moeten sterven tijdens hun verzetsdaad.

2. Zorg altijd voor constructieve alternatieven.

Concrete actie is altijd krachtiger dan louter symboliek, vooral wanneer die actie constructieve alternatieven creëert: scholen opzetten, huisnijverheid opzetten, landbouwcoöperaties oprichten, gemeenschapsvriendelijke banken ontwikkelen. Zoals Buckminster Fuller zei: "Je verandert nooit dingen door de bestaande realiteit te bestrijden. Om iets te veranderen, moet je een nieuw model bouwen dat het bestaande model overbodig maakt."

Gandhi initieerde 18 projecten die Indiërs in staat stelden de leiding over hun eigen samenleving te nemen, waardoor het veel gemakkelijker werd om de Britse overheersing te 'ontlopen' en de basis te leggen voor hun eigen democratie. Constructief werk heeft vele voordelen:

Het stelt mensen in staat hun afhankelijkheid van een regime te doorbreken door hun eigen goederen en diensten te creëren. Je kunt je niet ontdoen van onderdrukkers als je voor je basisbehoeften van hen afhankelijk bent. Je reageert niet alleen op overtredingen, maar neemt ook de leiding. Proactief zijn helpt je passiviteit, angst en hulpeloosheid te verminderen.

Het zorgt voor continuïteit in de beweging, omdat deze kan doorgaan wanneer directe weerstand niet wenselijk is.

Studies hebben aangetoond dat samenwerken de meest effectieve manier is om mensen te verenigen. Het bouwt gemeenschapszin op en geeft het grote publiek de zekerheid dat jouw beweging geen gevaar vormt voor de sociale orde.

Het belangrijkste is dat het de infrastructuur creëert die nodig zal zijn wanneer het onderdrukkende regime valt. Menig opstand is erin geslaagd een gehate regering te verdrijven, maar dan storten zich opeens een nieuwe groep onderdrukkers in het vacuüm.

Een goede vuistregel is: wees constructief waar het kan, en obstructief waar het moet.

3. Wees je bewust van de lange termijn.

Geweldloos handelen levert altijd positieve resultaten op, soms meer dan we bedoelden. Toen China in de jaren vijftig een zware hongersnood doormaakte, organiseerde de Amerikaanse afdeling van de Fellowship of Reconciliation een postcampagne om president Eisenhower ertoe te bewegen overtollig voedsel naar China te sturen. Zo'n 35.000 Amerikanen namen deel. Onze boodschap aan de president was een eenvoudige inscriptie uit Jesaja: "Als uw vijand honger heeft, geef hem dan te eten." Het leek erop dat er geen reactie kwam. Maar 25 jaar later hoorden we dat we een voorstel om doelen op het Chinese vasteland te bombarderen tijdens de Koreaanse Oorlog hadden afgewend! Tijdens een belangrijke vergadering van de Joint Chiefs of Staff kondigde Eisenhower aan: "Heren, aangezien 35.000 Amerikanen willen dat wij de Chinezen te eten geven, is dit niet het juiste moment om ze te bombarderen."

Geweld 'werkt' soms in de zin dat het een bepaalde verandering afdwingt, maar op de lange termijn leidt het tot meer ellende en wanorde. We hebben geen controle over de resultaten van onze daden, maar we kunnen wel controle hebben over de middelen die we gebruiken, zelfs over onze gevoelens en onze gemoedstoestand. Hier is een handige formule: Geweld 'werkt' soms, maar nooit (bijvoorbeeld om dingen of relaties te verbeteren). Geweldloosheid 'werkt' soms en werkt altijd.

Stel duidelijke doelen. Houd vast aan essentiële zaken (zoals menselijke waardigheid) en wees duidelijk over je principes, maar wees bereid om van tactiek te veranderen of compromissen te sluiten op andere gebieden. Onthoud dat je niet in een machtsstrijd zit (hoewel de tegenstander dat misschien wel denkt): je strijdt voor rechtvaardigheid en menselijke waardigheid. Met geweldloosheid kun je alle veldslagen verliezen, maar toch de oorlog winnen!

4. Zoek naar win-winoplossingen.

Je probeert relaties te herstellen in plaats van 'overwinningen' te behalen. In een conflict kunnen we het gevoel hebben dat de ene partij moet verliezen om te winnen, wat niet waar is. Daarom streven we er niet naar om winnaars te zijn of anderen te overtreffen; we proberen te leren en de situatie voor iedereen te verbeteren.

Tijdens intensieve onderhandelingen over de segregatiewetten in Montgomery, Alabama, deed Martin Luther King jr. een interessante observatie die hij optekent in zijn boek Stride Toward Freedom: The Montgomery Story. Een advocaat van de stadsbusmaatschappij, die de eisen van de Afro-Amerikanen voor desegregatie had gedwarsboomd, onthulde de ware bron van zijn bezwaar: "Als we de zwarten deze eisen zouden inwilligen, zouden ze gaan pochen over een overwinning die ze op de blanken hadden behaald; en dat tolereren we niet."

Hierover nadenkend, adviseerde King de deelnemers aan de beweging om niet te pochen of op te scheppen. Hij herinnerde hen eraan: "Door geweldloosheid vermijden we de verleiding om de psychologie van de overwinnaars over te nemen." De "psychologie van de overwinnaars" behoort tot de eeuwenoude dynamiek van ik-tegen-jij, maar de geweldloze persoon ziet het leven als een "co-evolutie" naar een liefdevolle gemeenschap waarin iedereen kan floreren. Pochen over "overwinningen" kan juist de moeizaam verworven verworvenheden tenietdoen.

5. Gebruik stroom voorzichtig.

We zijn, vooral in het Westen, geconditioneerd om te denken dat macht "uit de loop van een geweer komt". Er bestaat inderdaad een soort macht die voortkomt uit dreigementen en brute kracht – maar die is machteloos als we weigeren eraan toe te geven.

Er is nog een andere soort kracht die voortkomt uit waarheid. Stel dat u een petitie hebt ingediend om een ​​onrecht te beëindigen. Misschien hebt u uw gevoelens kenbaar gemaakt in beleefde maar krachtige protestacties, maar reageert de andere partij niet. Dan moet u, zoals Gandhi zei, "niet alleen tot het verstand spreken, maar ook het hart raken." We kunnen het onrecht duidelijk maken door het lijden dat inherent is aan het onrechtvaardige systeem op ons te nemen. Dit stelt ons in staat Satyagraha, oftewel "waarheidskracht", te mobiliseren. In extreme gevallen moeten we dit misschien doen met gevaar voor eigen leven. Daarom is het goed om heel duidelijk te zijn over onze doelen. Doe dit met zorg.

De geschiedenis, en vaak ook onze eigen ervaring, heeft aangetoond dat zelfs bittere vijandelijkheden kunnen smelten onder dit soort overreding, die de ogen probeert te openen van de tegenstander, die we niet dwingen. Toch zijn er momenten waarop we vormen van dwang moeten gebruiken. Bijvoorbeeld, wanneer een dictator weigert af te treden, moeten we onmiddellijk handelen om een ​​einde te maken aan het enorme menselijk lijden dat wordt veroorzaakt door die persoon die zijn macht misbruikt. Toch vereist het strategisch denken en geweldloze zorg om het goed te doen. Maar wanneer de tijd het toelaat, gebruiken we de kracht van geduld en overreding, van volharding in plaats van lijden te veroorzaken. De veranderingen die door overreding teweeg worden gebracht, zijn blijvend: iemand die overtuigd is, blijft overtuigd, terwijl iemand die gedwongen wordt, slechts wacht op een kans op wraak.

6. Eis onze nalatenschap op.

Geweldloosheid hoeft niet langer in een vacuüm plaats te vinden. Houd er altijd rekening mee dat als je geweldloosheid met moed, vastberadenheid en een duidelijke strategie toepast, je meer dan waarschijnlijk zult slagen: winnen of verliezen, je speelt je rol in een grote transformatie van menselijke relaties waar onze toekomst van afhangt.

Deze zes principes zijn gebaseerd op de overtuiging dat al het leven een onderling verbonden geheel is en dat we, wanneer we onze werkelijke behoeften begrijpen, met niemand concurreren. Zoals Martin Luther King zei: "Ik kan nooit zijn wat ik zou moeten zijn totdat jij bent wat je zou moeten zijn. En jij kunt nooit zijn wat je zou moeten zijn totdat ik ben wat ik zou moeten zijn."

Dit artikel werd eerder gepubliceerd in Nonviolence .