Geluk Is oefening, Geen Plezier

Krista Tippett, presentatrice: Ik heb honderden belangrijke gesprekken gevoerd en mijn gesprekspartners delen de wijsheid die ik overal mee naartoe neem. Sinds mijn gesprek met de in Frankrijk geboren Tibetaanse boeddhistische monnik Matthieu Ricard heb ik nooit meer op dezelfde manier over geluk nagedacht. Ik waardeer zijn taalgebruik, waarin menselijke bloei de ware ambitie is – dat geluk geen sensatie of gevoel is; het is een staat van zijn die alles wat er in het leven gebeurt, kan omvatten.

Dit is Wijs Worden . Ik ben Krista Tippett.

Mevrouw Tippett: U bent werelds, wijs en rationeel. En we leven ook in een cultuur waarin het woord geluk volledig verwaterd is. Daarom wil ik het hebben over hoe u geluk definieert, want we moeten veel vooroordelen opzijzetten.

Matthieu Ricard: Ja, dat is heel belangrijk, want daarom is dit woord ook zo vaag.

Mevrouw Tippett: Ja, dat is een probleem.

Meneer Ricard: Dat je het kunt gebruiken — "koop deze tandpasta, en je zult gelukkig zijn" en — oké, veel succes. Ik denk dat we duidelijk moeten zien, wat de innerlijke voorwaarden zijn die een oprecht gevoel van bloei en vervulling bevorderen, dat de kwaliteit van elk moment van je leven een bepaalde kwaliteit heeft die je ten volle waardeert. Dus zie je, het is heel anders dan — mensen denken soms dat constant geluk een soort euforie is of een eindeloze opeenvolging van aangename ervaringen. Maar dat is meer een recept voor uitputting dan voor geluk. Zelfs het meest plezierige — je eet iets heel lekkers. Eén keer, het is heerlijk. Twee, drie keer, oké. En dan tien keer, word je misselijk. De mooiste muziek, je hoort het vijf keer, 24 uur lang, het is een nachtmerrie.

Als we geluk zien als een manier van zijn, een manier van zijn die je de middelen geeft om met de ups en downs van het leven om te gaan, dan doordringt dat alle emotionele toestanden, inclusief verdriet. We denken dat verdriet onverenigbaar is met plezier, maar waar is het dan wel mee verenigbaar? Met altruïsme, met innerlijke kracht, met innerlijke vrijheid, met een gevoel van richting en zingeving in het leven – dat zijn geen verdrietige dingen. Maar als je niet in wanhoop vervalt, behoud je toch die heelheid en dat gevoel van doel en betekenis.

Mevr. Tippett: Geluk is ook, zoals u het beschrijft, iets dat verdriet en rouw kan omvatten.

Meneer Ricard: Kan wat?

Mevrouw Tippett: Omvat en bevat deze dingen.

Dhr. Ricard: Omvat elke mentale toestand, behalve die welke er precies tegenover staan, zoals wanhoop, haat, precies de mentale factoren die innerlijke vrede, innerlijke kracht en innerlijke vrijheid zullen vernietigen. Als je in de greep bent van haat, ben je niet vrij. Je bent de slaaf van je eigen gedachten. Dat is geen vrijheid. Daarom staat dit haaks op echte bloei en geluk. We moeten dus een onderscheid maken tussen mentale factoren die bijdragen aan die manier van zijn, de cluster van kwaliteiten – zoals altruïstische liefde, innerlijke vrijheid, enzovoort – en degenen die dat ondermijnen, zoals jaloezie, obsessief verlangen, haat en arrogantie. We noemen dat 'mentale gifstoffen' omdat ze ons geluk vergiftigen en ons ook op een giftige manier met anderen in contact brengen.

Mevrouw Tippett: Ik kan me voorstellen dat mensen u vragen: "Hoe word ik gelukkig?" Wat zegt u dan? Hoe reageert u daarop?

Meneer Ricard: Nou, het is duidelijk dat ik eerst moet zeggen: ja, uiterlijke omstandigheden zijn belangrijk; ik moet doen wat ik kan. Maar ik moet zeker inzien dat aan de basis van dat alles innerlijke omstandigheden, innerlijke condities, liggen. Wat zijn dat? Nou, kijk eens naar jezelf. Als ik zeg: "Oké, kom, we gaan een weekendje jaloezie cultiveren", wie gaat daar dan in mee? We weten dat allemaal, zelfs als we zeggen: "Nou, dat hoort bij de menselijke natuur", maar we zijn niet geïnteresseerd in het cultiveren van meer jaloezie, noch uit haat, noch uit arrogantie. Die zouden veel beter af zijn als ze niet zo'n grote greep op onze geest hadden. Er zijn manieren om die tegen te gaan, om ze op te lossen. Ik bedoel, je kunt niet, op hetzelfde moment van denken, iemand iets goeds willen doen of die persoon kwaad willen doen. Die twee zijn onverenigbaar met elkaar, net als warm en koud water. Dus hoe meer welwillendheid je in je geest brengt op elk van die momenten, hoe meer ruimte er is voor haat.

Dat is gewoon heel simpel, maar dat doen we niet. We sporten elke ochtend 20 minuten om fit te worden. We zitten niet 20 minuten om compassie te kweken. Als we dat zouden doen, zou onze geest veranderen, ons brein zou veranderen. Wie we zijn, zou veranderen. Dus dat zijn vaardigheden. Die moeten eerst geïdentificeerd en vervolgens ontwikkeld worden. Wat is goed om te leren schaken? Nou, je moet oefenen en zo. Op dezelfde manier hebben we allemaal gedachten van altruïstische liefde. Wie heeft dat niet? Maar ze komen en gaan. We ontwikkelen ze niet. Leer je piano spelen door elke twee weken 20 seconden te spelen? Dat werkt niet. Dus waarom, door welk soort mysterie, zullen sommige van de belangrijkste eigenschappen van mensen optimaal zijn, alleen maar omdat jij dat wilt? Dat slaat nergens op.

Ik heb een vriend van 63 jaar. Hij was vroeger een hardloper toen hij jong was. Hij gaf het hardlopen op. Nu, een paar jaar geleden, is hij er weer mee begonnen. Hij zei: "Toen ik weer begon, kon ik niet langer dan vijf minuten rennen zonder naar adem te snakken." Vorige week liep hij op 63-jarige leeftijd de marathon van Montreal. Hij had de potentie, maar het was nutteloos totdat hij die realiseerde. Dus hetzelfde potentieel hebben we voor hersentraining, maar als we niets doen, gaat het niet gebeuren omdat we dat willen.

[ muziek: “Sun Will Set” van Zoë Keating ]

Mevrouw Tippett: De boeken van Matthieu Ricard omvatten Happiness: A Guide to Developing Life's Most Important Skill en Altruism: The Power of Compassion to Change Yourself and the World .

Becoming Wise wordt geproduceerd in On Being Studios, gevestigd op Dakota-grondgebied. Ons team bestaat uit Marie Sambilay, Lily Percy en Chris Heagle. Onze themamuziek wordt verzorgd en gecomponeerd door Zoë Keating.