De dood heeft me het afgelopen jaar vaak bezocht. In die tijd heb ik vaak het bekende gedicht van Mary Elizabeth Frye gehoord: "Do No Stand At My Grave and Weep".
Vanmorgen, terwijl ik in bed lag, begon ik in gedachten mijn overleden geliefden te benoemen, hun lieve gezichtjes in gedachten en hun namen één voor één in stilte uitsprekend. Dit is een van de manieren waarop ik hen eer en omga met hun afwezigheid. Te midden van dat vertrouwde ritueel "hoorde" ik een duidelijke stem in mijn gedachten spreken. Dit is wat hij zei.
Nou lieverd. Ga maar gewoon bij mijn graf staan en huil. Je zou zelfs op de grond kunnen vallen als je dat zou willen. Of het nu sneeuwt of moddert, je kunt dat rouwpak later altijd nog laten reinigen. Of je kunt het pak helemaal laten staan. Draag je pyjama of je favoriete joggingbroek naar mijn begrafenis. Je hebt al genoeg pijn zonder dat je strakke kleding en oncomfortabele schoenen hoeft te dragen. En alsjeblieft, alsjeblieft... huil! Het is bizar om te zijn waar ik nu ben - op deze heerlijke, maar totaal onbeschrijfelijke plek - en te zien hoe jij zoveel kostbare energie steekt in NIET huilen, NIET ademen, NIET deze ervaring beleven. Lieverd, je leeft nog. Dus wees... leef!
We mogen hier niet huilen. We worden niet vies. Onze harten breken niet. Dat gebeurt alleen waar jij bent. Eerlijk gezegd mis ik de chaos van het leven. Het is een voorrecht. Dus ga je gang en huil, klaag, scheld, knars met je tanden, ga maar door. Er zal genoeg tijd zijn voor stilte en rust als jij bent waar ik ben.
En als je klaar bent met huilen – of als je even pauzeert – ga dan zingen. Zingen overbrugt de kloof tussen waar ik ben en waar jij bent en brengt ons in een oogwenk samen. Dat heb je vast wel eens gevoeld, toch? Je kent het liedje wel, maar pas als je de adem inademt om ermee te beginnen. Op dat moment kan ik er eentje in je hart laten vallen en er weer uit laten komen. Wees gewaarschuwd, het zal je waarschijnlijk weer aan het huilen maken. Ik denk dat ik duidelijk heb gemaakt wat ik moet doen als dat gebeurt.
En hier is nog iets. Deze is voor veel, veel later – nadat je pak terug is van de stomerij, de ovenschaal is teruggebracht en de rest van de wereld verder is gegaan na je catastrofale verlies. Begin wat leven te vinden rondom en voorbij je verdriet en begin er voorzichtig en voorzichtig in te leven. Verdriet en verlies zullen er nog steeds zijn, want eerlijk gezegd kom je er nooit "overheen". Dat is ook niet de bedoeling.
Ik weet niet hoe je je weg terug zult vinden naar een leven zonder verdriet, maar ik hoor hier geruchten dat buiten zijn onder de blote hemel een goed begin is. Contact maken met andere levende wezens is ook goed – planten in de tuin, vriendelijke honden, oude vrienden die niet bij elke ontmoeting gefronste wenkbrauwen en "bezorgdheid" met zich meebrengen. Dus – ga je gang – sta bij mijn graf. Huil je ogen uit je hoofd. Trotseer de storm van verdriet dapper en misschien draagt het je wel – met de tijd, Lieve, met de tijd – terug naar de geweldige plek van het leven. Ik zal je vanaf hier aanmoedigen.
***
Barbara McAfee brengt deze gospelachtige ballade waarin hoorbaar huilen en de genezing die het met zich meebrengt worden gevierd.
COMMUNITY REFLECTIONS
SHARE YOUR REFLECTION
2 PAST RESPONSES
Thank you so much for exactly what I needed to read/hear. In Narrative Therapy practices we speak to grief having no "right" way or time frame. Love how you languaged letting it out.
PS. I've been dancing my grief out, because currently, I can't seem to sing. And that's ok. ♡
Hah -- those friends who have concern and creased brows -- they do not do me any good, either. So tired of that. Thank you for this. That bit alone was well worth the read.