Hoe Verbeelding Je Realiteit Vormgeeft

Heb je een citroen in je keuken? Leg dit tijdschrift even weg, snijd de vrucht doormidden en knijp er wat sap in. Let op hoe je reageert.

Heb je geen citroen? Probeer dit kleine gedachte-experiment: stel je voor dat je er wel een hebt. Stel je voor dat je door de felgele schil snijdt, waardoor de doorschijnende vrucht tevoorschijn komt. Zie jezelf de schil omhoog houden, erin knijpen en een straaltje zuur sap op je tong laten spatten. Voel je jezelf samentrekken en kwijlen – niet in gedachten, maar in het 'echte leven'?

Westerse denkers hebben de neiging een grens te trekken tussen de realiteit – dat wat we 'werkelijk' ervaren – en de verbeelding, gezien als een frivole, dromerige afleiding. Al millennia lang nemen spirituele contemplatieven en kunstenaars fantasieën echter veel serieuzer en stellen ze de striktheid van die grens ter discussie. En verrassende recente ontwikkelingen in de neurowetenschap, met name op het gebied van hersenscans, hebben hun overtuiging dat onze verbeelding en realiteitsbesef nauw met elkaar verweven zijn, verder ondersteund.

In sommige opzichten is dit overduidelijk. In 1928 bedachten de sociologen W.I. Thomas en D.S. Thomas wat bekend werd als de stelling van Thomas, die stelt: "Als mensen situaties als reëel definiëren, zijn ze reëel in hun gevolgen." Mijn sociologieprofessor aan de universiteit verwoordde het zo: Als we geloven dat er kleine groene kabouters in het bos verstopt zitten en we onze route veranderen om ze te vermijden, dan heeft onze fantasie onze ervaring beïnvloed.

Dat lijkt misschien een extreem voorbeeld, maar verbeelding speelt een zeer reële rol in onze besluitvorming. Kijk maar naar de laatste twee Amerikaanse presidentsverkiezingen, waarin een groot deel van de kiezers Barack Obama als een radicaal socialist zag, terwijl een ander hem als een gematigde heilige zag. Beide opvattingen zijn sterk gebaseerd op mythen, maar hadden in de praktijk wel degelijk invloed op hoe mensen stemden.

Politieke rassen zijn lang niet de enige arena waarin we kobolden in ons dagelijks leven projecteren. De mensheid wordt maar al te vaak geregeerd door bijgeloof, stereotypen en tribale vooroordelen – met al te reëel lijden, geweld en oorlog tot gevolg. De dwaasheid van deze tegenstellingen werd vooral duidelijk toen mensen de eerste ruimtereis maakten en zagen dat de zogenaamd diepgewortelde scheidslijnen tussen landen slechts denkbeeldige lijnen op een kaart waren. Zoals Frank Borman, commandant van de Apollo 8-missie, het verwoordde: "Wanneer je eindelijk op de maan staat en terugkijkt naar de aarde, zullen al die verschillen en nationalistische trekken welhaast samensmelten, en zul je tot het besef komen dat dit misschien wel echt één wereld is, en waarom zouden we in vredesnaam niet leren om als fatsoenlijke mensen samen te leven?"

JE HERSENEN OP VERBEELDING
Onze gedachten kunnen met ons op de loop gaan en ons doen handelen op basis van achterdocht of angst, maar we kunnen ook onze verbeelding gebruiken als hulpmiddel om ons leven te veranderen. Dit proces beginnen we steeds beter te begrijpen dankzij de vooruitgang in de neurowetenschap.

Eeuwenlang hebben we ons twee afzonderlijke hersengebieden voorgesteld: een die het door onze zintuigen verzamelde bewijs verwerkt, en een die zich ontvouwt in wazige dagdromen. Functionele magnetische resonantiebeeldvorming (MRI) heeft ons geholpen te begrijpen dat deze twee functies niet zo verschillend zijn als ze lijken.

Met behulp van fMRI-scans hebben onderzoekers zoals VS Ramachandran, directeur van het Center for Brain and Cognition aan de Universiteit van Californië in San Diego, ontdekt dat dezelfde hersencellen oplichten, of we nu zelf een handeling uitvoeren of iemand anders ernaar kijken – wat mogelijk verklaart waarom sommigen van ons actiefilms zo spannend vinden. Maar deze 'spiegelneuronen' worden niet alleen geactiveerd door wat we zien. Het effect treedt ook op wanneer we ons simpelweg voorstellen dat we de handeling uitvoeren.

Als romanschrijver en schrijfdocent vertel ik mijn leerlingen al lang dat levendige teksten de hersenen opfleuren. Onlangs ontdekte ik tot mijn verbazing dat dit niet zomaar een metafoor is. In een artikel in de New York Times getiteld "Your Brain on Fiction" onderzocht wetenschapsjournaliste Annie Murphy Paul fMRI-onderzoeken die aantonen dat lezen over sensorische stimuli of fysieke handelingen dezelfde hersengebieden activeert die ervaringen uit het echte leven verwerken.

Toen je aan het begin van dit essay over die citroen las, activeerde je hetzelfde hersengebied dat geactiveerd zou zijn als je het sap daadwerkelijk had geproefd. En er is meer. "Er zijn aanwijzingen", vervolgt Paul, "dat net zoals de hersenen reageren op afbeeldingen van geuren, texturen en bewegingen alsof ze echt zijn, ze de interacties tussen fictieve personages behandelen als iets dat lijkt op echte sociale ontmoetingen."

Dit heeft een diepgaande betekenis, niet alleen voor boekenliefhebbers, maar ook voor degenen die hopen op een vreedzamere planeet. Paul haalt studies aan van twee Canadese psychologen die aantonen dat "mensen die regelmatig fictie lezen, andere mensen beter lijken te begrijpen, zich beter in hen kunnen inleven en de wereld vanuit hun perspectief kunnen zien."

Dat betekent niet dat fictieschrijvers van hun werk een klef project moeten maken om personages als positieve rolmodellen te presenteren. Sterker nog, ik ben vaak geïntrigeerd door auteurs die personages creëren die eigenwijs, moeilijk of ronduit onsympathiek zijn – een goede schrijver kan ons helpen mensen die radicaal anders zijn dan wij te begrijpen en om hen te geven, en om onder oppervlakkige verschillen door te dringen tot de gemeenschappelijke gevoelens en gedachten die ons zouden kunnen verbinden.

Het roept de vraag op: als de strijdende partijen van de mensheid verhalen zouden moeten schrijven op basis van elkaars ervaringen, welke invloed zou dat hebben op de bereidheid van de mensheid om oorlog te voeren?

Kneedbare geesten
Verbeelding kan ons rijke, levensechte ervaringen bieden en ons een krachtige kans geven om empathie en mededogen te ontwikkelen. Maar het kan nog meer: ​​het kan onze hersenen letterlijk hervormen en hertrainen.
Wetenschappers geloven al eeuwen dat onze neurale netwerken in de vroege kindertijd vastliggen en gedefinieerd worden, maar fMRI-scans laten nu plasticiteit zien: de volwassen hersenen zijn verrassend kneedbaar. Als we bijvoorbeeld op middelbare leeftijd blind worden, kunnen sommige van onze neuronen die beeldverwerking verzorgen, zich richten op de verwerking van geluid.

Wat bijzonder spannend is, is de ontdekking dat gerichte mentale oefening de hersenen kan veranderen. Scans van enkele van Tibets meest geavanceerde lama's lieten bijvoorbeeld zien dat ze door jarenlange meditatie de hersencentra hadden versterkt die essentiële levensvaardigheden zoals aandacht, emotioneel evenwicht en compassie ondersteunen.

Een aantal contemplatieve oefeningen maakt direct gebruik van de verbeeldingskracht om de geest te herprogrammeren. Voor veel mensen roept het Sanskrietwoord tantra beelden op van wilde seks, maar een tantrische beoefenaar kan zich meer richten op het visualiseren van een bepaalde godheid om haar eigen vermogen te versterken om de positieve eigenschappen van die god, zoals geduld of vriendelijkheid, te delen.

Natuurlijk hoeft contemplatie zich niet op godheden te richten. Mijn kennismaking met het boeddhisme begon met een simpele denkoefening.

Acht jaar geleden, toen ik een pijnlijke scheiding doormaakte, stuitte ik toevallig op een boeddhistische lezing over omgaan met woede. "Stel, je zit op een bankje in het park," zei de leraar. "Nu komt er iemand naast je zitten die iets doet wat jij irritant vindt, zoals kauwgom kauwen of meezingen met de muziek in zijn koptelefoon."

Onze eerste reactie is meestal om de persoon als een extern probleem te zien en hem of haar de schuld te geven van onze boosheid of depressie. In plaats daarvan vroeg de leraar ons om onze manier van denken te veranderen. "Stel je voor dat je toleranter wilt worden. Dan zou je kunnen zeggen: Geweldig! Hier is iemand die me daarbij kan helpen!"

Zoals de boeddhistische auteur Pema Chödrön betoogt in haar boek 'Plaatsen die ons bang maken': "Waar vinden we zonder de onnadenkende buurman de kans om geduld te oefenen? Hoe zouden we zonder de pestkop op kantoor ooit de kans krijgen om de energie van woede zo goed te leren kennen dat die zijn vernietigende kracht verliest?"

Deze leraren lieten me zien dat als ik mijn verbeeldingskracht kan gebruiken om situaties in een ander licht te zien, ik allerlei ‘problemen’ kan omzetten in constructieve uitdagingen – en mijn levenservaring radicaal kan veranderen.

WAT IS ECHT?
De transformerende kracht van gerichte verbeelding staat centraal in de boeddhistische beoefening, maar de Boeddha zelf nam geen genoegen met rust. Op latere leeftijd bracht hij veel van zijn volgelingen in verwarring met een sterker, vreemder idee.

De leraar van mijn eerste boeddhistische lezing introduceerde het op een eenvoudige manier. Hij hield een boek omhoog en vroeg: "Hoeveel van jullie denken dat dit onafhankelijk van jullie geest bestaat?" Net als de anderen stak ik mijn hand op. "Hoe weten jullie dat het bestaat?" drong hij aan. De antwoorden kwamen terug. "Ik kan het zien"; "Ik kan het voelen"; "Ik kan het proeven of horen."

Na wat discussie beseften we dat we alleen wisten dat het boek er was door te interpreteren wat er via onze zintuigen binnenkwam. De leraar wees erop dat dit voor alles in ons leven geldt: voorwerpen, onze vrienden en familie, wat we op school hebben geleerd, alles. Uiteindelijk, zo stellen boeddhisten, bestaat er niet zoiets als een objectieve werkelijkheid.

Het punt is niet nihilistisch, dat niets bestaat, maar eerder dat niets een losstaande, vaste identiteit heeft. Verschijnselen "bestaan ​​niet op zichzelf", zegt de Dalai Lama, "maar hebben slechts een bestaan ​​dat afhankelijk is van vele factoren, waaronder een bewustzijn dat ze conceptualiseert." Waar ik een "boek" zie, ziet een aborigine in het regenwoud misschien alleen "een vreemd object gemaakt van samengeperste bladeren".

Onze hele levenservaring wordt gefilterd door onze geest, en we projecteren voortdurend onze eigen betekenis op mensen en dingen. Zoals de Boeddha het verwoordde: "Met onze gedachten creëren we de wereld."

Kortom, onze verbeelding is geen alternatief voor de werkelijkheid.

Onze verbeelding is onze realiteit.