Van silo's Naar Oplossingsecosystemen

Een paar weken geleden zou pianist Jonathan Biss een online cursus geven over Beethovens Sonates. Maar liefst 32.000 mensen schreven zich in toen de cursus live ging, tot verbazing van Biss – die slechts 1000 verwachtte. De toepasselijk genaamde Massive Open Online Courses, of MOOC's, zijn slechts één van de vele krachten die het onderwijs zoals we dat nu kennen, opnieuw definiëren.

Of het nu gaat om een opfriscursus lineaire algebra via Khan Academy, het onder de knie krijgen van de basisbeginselen van computerprogrammeren met CodeAcademy, of het behalen van studiepunten bij online, commerciële instellingen zoals StraighterLine of de University of Phoenix, miljoenen mensen putten nu uit een rijk aanbod aan educatieve bronnen. En het mooiste is: het maakt niet uit of ze in een appartement in de Upper West Side, een sloppenwijk in Lahore of een hut in de Himalaya wonen. Nu heeft iedereen met een internetverbinding 24/7 toegang tot lessen van topkwaliteit.

Deze ontwikkelingen zijn slechts één resultaat van de miljarden dollars kostende Solution Economy, die opereert op het snijvlak van de publieke, private en non-profitsector, en die is ontstaan om chronische maatschappelijke problemen te bestrijden.

De rigide hokjes van de traditionele industrie, overheid – en zelfs veel stichtingen – staan haaks op het disruptieve denken van de oplossingsgerichte economie. Dus in plaats van te navigeren door gefragmenteerde hiërarchieën om een agenda te bevorderen, beginnen sociaal ondernemers en 'intrapreneurs' van organisaties met het probleem zelf. Waarom kan een uitvinder, beter bekend om zijn robotachtige ledematen en opgevoerde scooters, niet een apparaat ontwerpen dat water zuivert, zoals Segway-uitvinder Dean Kamen deed, en een bedrijf als Coca-Cola inschakelen om het te distribueren in ontwikkelingslanden? Of waarom zou een miljardenbedrijf niet het voortouw kunnen nemen in het voorlichten van Indiase plattelandsbewoners over sanitaire voorzieningen, zoals Unilever heeft gedaan?

Door traditionele denkpatronen te doorbreken, kunnen complete ecosystemen ontstaan rond problemen zoals milieuvervuiling, een revolutie in het hoger onderwijs en zelfs de strijd tegen mensenhandel. Verbonden burgers delen hun zorgen over en interesse in een bepaald onderwerp (in gesprekken die gemakkelijker worden gemaakt door sociale media en internet). De marktvraag groeit. Ondernemende partijen bundelen hun krachten om een oningevulde lacune in de markt op te vullen en... een nieuw ecosysteem is geboren.

Sommige ecosystemen profiteren van een ruggengraatorganisatie die fungeert als centrale organisator en bron van verantwoording. In de sociale sector krijgt deze rol vaak vorm via slimme publiek-private samenwerkingen, waarbij er vaak een integrator is die het ecosysteem samenbrengt: grote academische instellingen zoals MIT en Harvard in de markt voor online onderwijs en Ashoka in het ecosysteem van betaalbare huisvesting.

Denk aan d.light, een kleinschalige start-up die zich richt op het helpen van de ene op de vier mensen wereldwijd die zonder elektriciteit leeft. De innovatieve ontwerpen van d.light wekten de interesse van het Omidyar Network, maar er stonden enorme distributie-uitdagingen tussen het veelbelovende ontwerp en de miljarden mensen die het nodig hadden in afgelegen gebieden.

Vervolgens werd de CEO van d.light op een feestje van Omidyar Network voorgesteld aan een vertegenwoordiger van BRAC, de grootste en meest volwassen dienstverlener in Bangladesh. Dit resulteerde in een pilotproject om de producten van d.light naar vijf BRAC-gemeenschappen te brengen. Vandaag de dag heeft d.light tien miljoen mensen in meer dan dertig landen bereikt.

Een ander voorbeeld is de Global Alliance for Vaccines and Immunizations (GAVI). Deze organisatie brengt de vaccinindustrie en diverse ngo's, donorlanden en ontwikkelingslanden samen onder één dak en heeft een enorme impact: 370 miljoen extra kinderen zijn gevaccineerd, waardoor 5,5 miljoen toekomstige sterfgevallen zijn voorkomen. Dit alles gebeurt simpelweg door bestaande grote spelers met elkaar te verbinden.

In oplossingsgerichte ecosystemen profiteren partnerorganisaties ervan wanneer één organisatie haar eigen rol ontwikkelt om de bijdragen van de ander aan te vullen. Samen kunnen verschillende groepen hun doel veel productiever bereiken dan wanneer elke groep het afzonderlijk zou nastreven.

Neem het City Bee Project, beter bekend als Bybi (Deens voor "stadsbij"). Dit experiment richt zich op een verrassend hardnekkig probleem: het uitsterven van de honingbij. Honingbijen sterven massaal uit in delen van Europa en Amerika en hun voortbestaan, en een groot deel van ons voedsel, is steeds afhankelijker van imkers – een beroep dat bedreigd wordt door een vergrijzende beroepsbevolking.

Bybi was het idee van de Britse sociaal ondernemer Oliver Maxwell om miljoenen honingbijen naar Kopenhagen te halen en zo een duurzame honingindustrie te creëren. In samenwerking met de stad, maatschappelijke organisaties, imkers en Deense bedrijven leidt het project voormalig daklozen en langdurig werklozen op tot zelfstandige imkers. Kansarmen in de stad krijgen zinvol werk (het onderhouden van bijenkorven op de daken van lokale bedrijven) en honingbijen krijgen veilige, stedelijke ruimtes om te bestuiven en te floreren. Bovendien creëert de organisatie een marketingmachine voor de lokale honingindustrie en goede zaken.

Net als de unieke, convergerende oorzaken van een probleem, ontstaat en breidt het resulterende probleemoplossende ecosysteem zich uit via een eigen, uniek proces. Nu silo's worden vervangen door ecosystemen, liggen oplossingen voor zelfs de meest uitdagende uitdagingen binnen ons bereik.