Praktyki Duchowe Na Czasy Kryzysu

Na tym przełomowym etapie podróży ludzkości nauka i duchowość spotykają się, a my dostrzegamy nowe możliwości dla cywilizacji podtrzymującej życie. Ale sytuacja jest trudna. Jedna megakatastrofa goni drugą. Systemy gospodarcze, polityczne i ekologiczne wymykają się spod kontroli, w procesie, który David Korten trafnie nazywa „Wielkim Rozpadem”.

W miarę jak dywan stopniowo wyrywa się nam spod nóg, łatwo wpaść w panikę, a jeszcze łatwiej po prostu się wyłączyć. Te dwie instynktowne reakcje – panika i paraliż – to przydrożne rowy, które graniczą z naszą ścieżką do znośnej przyszłości. Wpadnięcie w którąkolwiek z nich to największe ze wszystkich niebezpieczeństw, z jakimi się mierzymy, ponieważ znieczulają serce i wykolejają umysł. Jeśli kiedykolwiek potrzebowaliśmy duchowych praktyk i dyscyplin, aby zachować czujność i łączność, to właśnie teraz.

Największym darem, jaki możemy dać światu, jest nasza obecność, czujna i uważna. Co może nam w tym pomóc? Oto kilka praktyk, zaczerpniętych ze starożytnych religii i tradycji mądrości Ziemi, na których nauczyłem się polegać.

1. Oddychaj

Nasz przyjaciel, oddech, jest zawsze z nami. Kiedy zwracamy uwagę na jego przepływ, łączy on umysł z ciałem i łączy świat wewnętrzny z zewnętrznym. Uważność podczas wdechu i wydechu pomaga się skupić i ustabilizować.

„Poczuj, jak twój oddech tworzy wokół ciebie więcej przestrzeni” – pisze poeta Rilke.

„Czysta, ciągła wymiana ze wszystkim, co istnieje, przepływ i przeciwprąd, w którym rytmicznie dochodzimy do bycia”.

Zauważ, że nie decydujesz za każdym razem, czy chcesz wydychać, czy wdychać; raczej jesteś oddychany. Oddychany przez życie. Podobnie jak wszystkie inne zwierzęta, a także rośliny, w rozległych rytmach wzajemności. Poczuj, jak ta sieć cię ożywia i trzyma.

Odczuwalny przepływ materii/energii przynosi pewną ulgę i otwiera nas również na przepływ informacji. To osłabia nasze zwykłe mechanizmy obronne przed niepokojącymi informacjami i zaczyna odblokowywać pętle sprzężenia zwrotnego, dzięki czemu możemy wyraźniej postrzegać to, co spowodowaliśmy.

2. Wypływaj z wdzięczności

W miarę jak płonące lasy deszczowe i obumierający plankton stopniowo zmniejszają nasze zasoby tlenu, każdy oddech wydaje się cenniejszy. Wdzięczność za ten cenny dar mobilizuje nas do działania, do ochrony.

Z wdzięcznością potwierdzamy nasze prawo do bycia tutaj, na Ziemi, obdarzeni samoświadomością, mocą wyboru. Do bycia tutaj w solidarności ze sobą. Do bycia żywą, nieodłączną, błogosławioną częścią tej żywej Ziemi.

Mamy znakomitych nauczycieli wdzięczności wśród ludów tubylczych na całym świecie, a zwłaszcza wśród rdzennych Amerykanów. Na każdym posiedzeniu rady Konfederacji Sześciu Narodów Haudenosaunee, przemówienie dziękczynne stanowi „słowa, które są najważniejsze”. Wypowiadane na nowo za każdym razem ze spontanicznymi modyfikacjami, słowa te wyrażają nie tylko „dziękuję”, ale także „pozdrowienia” dla każdej istoty i elementu świata przyrody, któremu oddają hołd. Myślę, że ta praktyka leży u podstaw godności i szacunku do samego siebie, które przetrwały wieki wywłaszczenia i upokorzenia.

Kiedy dostosowujemy tę praktykę do naszego życia, na przykład na początku i na końcu każdego dnia, a nawet na spotkaniach, dokonujemy dwóch odkryć. Po pierwsze, wdzięczność nie jest zależna od okoliczności zewnętrznych. Po drugie, wdzięczność to akt rewolucyjny. Pomaga nam uświadomić sobie, jak wiele już mamy, i uwalnia nas z uścisku społeczeństwa konsumpcyjnego.

3. Szanuj swój ból dla świata

Jesteśmy pogrążeni w żałobie. Z powodu wszystkich tych szkód wyrządzonych światu przyrody i społecznej strukturze naszego wspólnego życia, odczuwamy również strach, a nawet gniew. Te reakcje są naturalne i zdrowe. Jeśli się ich wyrzekniemy, osłabiamy naszą witalność i inteligencję.

Dlatego kłaniamy się im. Kiedy ból świata narasta w tobie, rozpoznaj go i zatrzymaj się. Zatrzymaj się i oddychaj, jakbyś robił mu miejsce, jakbyś pozwalał temu bólowi przepłynąć przez twoje serce. Uświadom sobie, że jesteś zdolny cierpieć razem ze swoim światem. Cierpienie z nim to dosłowne znaczenie współczucia. To niezbity dowód naszej wzajemnej więzi, a wręcz naszego nieuniknionego współistnienia.

„Nie ma narodzin świadomości bez bólu” – powiedział Carl Gustav Jung. Nasz ból z powodu świata uwalnia nas od iluzji oddzielenia. Odgrywa kluczową rolę w narodzinach zbiorowej świadomości, która może być jedynym rozwiązaniem globalnego kryzysu naszych czasów.

4. Zaangażuj moc dobroci

Metta, czyli miłująca dobroć, to buddyjska medytacja w działaniu, którą wielu uważa dziś za niezwykle skuteczną. Pomaga ona rozwiać strach i niechęć, a także budzić troskę i zrozumienie.

Praktyka ta nie funkcjonuje jako mgliste, przejrzyste uczucie, lecz jako seria dość precyzyjnych intencji, wyrażanych przez poszczególne osoby. Jedna z tradycyjnych birmańskich praktyk, na przykład, przybiera czterostopniową formę, taką jak ta:

Niech (konkretna osoba) będzie wolna od cierpienia fizycznego.

Niech będzie wolny/a od cierpień psychicznych.

Niech będzie wolny/a od konfliktów.

Niech będzie mu/jej łatwo i dobrze się czuje.

Ważne jest, aby rozszerzyć to również na siebie („Oby uwolnił/a się od cierpienia psychicznego” itd.). Zachęca się do modyfikacji („Oby mógł/mogła swobodnie rozwijać piękno swojego umysłu”). Ta praktyka, gdy jest w użyciu, nie może współistnieć ze strachem.

5. Zamieszkuj większe pola czasu

Dziś odnosimy się do czasu w sposób, który z pewnością jest wyjątkowy w historii ludzkości. Gospodarka wzrostu i nanotechnologie wymagają błyskawicznych decyzji podejmowanych w celu osiągnięcia krótkoterminowych celów, odcinając nas od rytmów natury, a także od przeszłości i przyszłości. Zarówno dziedzictwo naszych przodków, jak i potrzeby naszych potomków stają się dla nas coraz mniej realne.

Ta relacja z czasem nie jest wrodzona. Przez całą historię mężczyźni i kobiety ciężko pracowali, poświęcając wiele czasu, aby przekazać przyszłym pokoleniom pomniki sztuki i nauki, których nie doczekali się ukończenia za swojego życia. I poprzez opowieści i rytuały oddawali hołd tym, którzy byli przed nimi.

My również możemy poszerzyć czasowy kontekst naszego życia. Aby nam w tym pomóc, kosmologia i nauki ewolucyjne oferują obecnie rozległe perspektywy w przeszłość. Jeśli chodzi o kontakt z przyszłością, odpady nuklearne przybliżają nam dziesięć tysięcy pokoleń. Konsekwencje naszych działań (nasza karma) rozgrywają się w geologicznej skali czasu.

Nasza wyobraźnia moralna jest niezbędnym narzędziem otwierającym nas na głębię i szerokość czasu, do którego należymy. Rozszerz ją zarówno w przód, jak i w tył. Otwórz oko umysłu na ogromną podróż życia na naszej planecie, medytując nad swoją dłonią. „Zobacz” jej ewolucyjny rozwój, jedną formę życia w drugą, od jej początków jako płetwy w pierwotnych morzach. Dostrzeż w niej również niezliczone pokolenia ludzkich rąk, których zadania i umiejętności ukształtowały nasz świat.

Zaproś przyszłych do swojej świadomości. Poczuj siłę swojego pragnienia, by znaleźli czyste powietrze do oddychania, wodę do picia, drzewa, wierzchnią warstwę gleby. Spróbuj poprosić ich o wskazówki w pracy, którą teraz musisz wykonać. I, mam nadzieję, że praktyka, która sprawi ci tyle samo przyjemności, co mi, to wyobraź sobie osobę żyjącą za sto lub dwieście lat (być może spokrewnioną z tobą, a może nie), która potrafi patrzeć wstecz i widzi cię w tym momencie twojego życia. A potem napisz do siebie list od tej osoby z przyszłości.