Yr Hyn sy'n Dilyn Yw Trawsgrifiad wedi'i Syndiceiddio O on Being, O Gyfweliad Rhwng Krista Tippett a Jane Hirshfield. Gallwch Wrando Ar Sain Y Cyfweliad yma.

criced wneud? Mae'n canu, oherwydd dyna yw ei natur, oherwydd dyna sydd ganddo i'w gynnig, oherwydd ei fod yn ymhyfrydu yn y foment hon yn yr haul, oherwydd ei fod ar gangen ac heb foddi eto. Ac felly dwi'n teimlo bod ein bywydau cyfan yn, wyddoch chi, y haiku, 17 sillaf yn y Japaneaid. Ac nid wyf erioed wedi anghofio hynny.

Ac nid wyf erioed wedi anghofio haiku arall gan Issa, yn wahanol iawn, ond yn yr un modd, yn mynd i'r afael yn ddwys â'n cyflwr dynol yn y funud hon, yn awr—wedi'i ysgrifennu, wyddoch chi, gannoedd o flynyddoedd yn ôl mewn iaith wahanol, diwylliant gwahanol, set wahanol o argyfyngau. Dywed, “Yn y byd hwn yr ydym yn cerdded ar do uffern yn casglu blodau.” A phan ddeuthum ar draws yr haiku hwnnw gyntaf, meddyliais ei fod yn bortread o fath o chwerwder; dyna ni, wyddoch chi, dyma ni ar do uffern, a beth ydyn ni'n ei wneud? Ac mae fy nheimlad yn ei gylch wedi newid yn llwyr dros y blynyddoedd, oherwydd rydw i nawr yn teimlo, wyddoch chi, fod pob modfedd o dir ar y Ddaear hon wedi gweld dioddefaint anffafriol, peth ohono'n ddynol, peth ohono ddim yn ddynol, ond nid oes modfedd o Ddaear nad yw wedi'i socian mewn dioddefaint. Ond nid oes ychwaith fodfedd o Ddaear nad yw wedi'i socian mewn llawenydd ac mewn harddwch ac mewn llacharedd.

Tippett: Rwyf am ofyn ichi am rywbeth—credaf fod hyn hefyd yn rhywbeth a ddywedasoch mewn cyfweliad arall. Fe siaradodd â mi, felly mae hwn yn fath o gwestiwn personol, ond fe wnaethoch chi siarad am “yr ymdeimlad o alltudiaeth rydw i wedi'i deimlo erioed.” A thybed hefyd a yw hynny'n siarad â dal ymdeimlad o gyflawnder pethau—hyd yn oed y ddelwedd honno o'r criced, iawn? — bod cost i hynny, neu — nid “cost” yw'r gair cywir. Ond mae yna ffordd y mae dal hynny neu ddim ond dymuno neu ymrwymo i gynnal hynny, yn eich gwahanu chi oddi wrth rai'r byd—o'r hyn sydd o'n cwmpas ni, yr hyn rydyn ni wedi'n hyfforddi cymaint i'w ddymuno, sef ysfa i esmwythder ac eglurder a chyfleustra.

Hirshfield: Rwy'n aml yn meddwl am yr emosiynau fel gwybodaeth. Mae angen gwybodaeth arnynt. Nhw yw ein tywydd mewnol, ond nhw hefyd yw ein ceiliog tywydd. Ac os ydych chi'n teimlo ymdeimlad o alltudiaeth, mae'n dweud wrthych fod rhywbeth y mae angen i chi ei wneud i ddod o hyd i'ch cartref iawn, i ddod o hyd i'ch synnwyr o'ch cyflawnder bywyd eich hun. Rydyn ni'n greaduriaid sy'n dyheu am harddwch. Rydyn ni'n greaduriaid sy'n dyheu am gysylltiad. Rydyn ni'n greaduriaid sy'n hiraethu am fawredd. Wyddoch chi, mae pob ploy o'r hysbyseb tric-rhataf yn seiliedig ar hiraeth gwirioneddol. Ac wrth gwrs, mae gan arfer Zen berthynas ddiddorol iawn â hiraeth, oherwydd mae'r ddau yn gweithio gydag ef a hefyd yn ei ddal ychydig yn ysgafn.

O fewn byd-olwg Bwdhaeth, mae'r ddau yn wir: mae dioddefaint, a'n gwaith ni yw ceisio rhoi terfyn arno; ac y mae perffeithrwydd pethau fel y maent eisoes yma o'n hamgylch. Ni allwn ddianc rhag perffeithrwydd, ni allwn ddianc rhag dioddefaint, y rhan fwyaf o'r amser. Ac nid ydynt ar wahân. Sut rydyn ni'n eu teimlo nhw yw tywydd y foment hon a tenor ysbrydol pwy ydyn ni ar hyn o bryd yn ein bywydau.

Ond yr wyf yn gobeithio nad oes yr un bod dynol nad yw wedi cael un eiliad, o leiaf, pan oeddent yn sefyll yn y byd, wedi'u dadwneud gan arswyd a llachar, a'r hunan bach yn diflannu, a'ch bod chi'n deall y byd fel un aruthrol a'ch un chi, ac nid eich un chi.

Tippett: Gadewch imi ofyn ichi, yr wyf yn ei olygu, sy'n dod â ni mewn gwirionedd yn gylch llawn yn ôl at y syniad mai'r dasg ddynol yw cydnabod cyflawnder pethau, hyd yn oed os mewn eiliadau a chipolygon. Wrth ichi edrych ar ein byd yn awr—felly rwyf am ofyn y cwestiwn gobeithiol hwn ichi. Hynny yw, a ydych chi—a oes yna ffyrdd—ble rydych chi'n edrych, neu efallai hyd yn oed eich bod chi'n mynd i ddweud wrthyf am rywbeth a ddigwyddodd ddoe am 10 munud. Ond a oes ffyrdd y gwelwch allu sy'n dod i'r amlwg neu sy'n ddibynadwy, i wybod y cyflawnder hwnnw, i'w gydnabod er gwaethaf yr holl ffyrdd yr ydym yn ei ffoi ac yn ei wadu ac yn ei fyrhau? A oes yna ffyrdd y gallwn ni, y “ni” hwn o'r presennol, y mae yna - y mae'r ymdeimlad hwn o gyflawnder pethau yn sleifio i fyny arnom?

Hirshfield: Wel, cododd gair rhyfedd i’m meddwl wrth ichi ofyn hynny, a oedd yn “agored i niwed”—mai’r porth mawr i ddigonedd yw teimlo eich bod yn gallu bod yn fandyllog, bod yn agored i beth bynnag a roddir yn y bowlen sydd gennych i’w ddal â’ch 10 bys a’ch 54 asgwrn. A dyna ddigonedd.

Ac yr wyf yn cofio, rai blynyddoedd yn ôl, roedd y daeargryn enfawr yn Haiti. A dwi'n cofio gwylio angor newyddion, angor newyddion Americanaidd yn siarad am ofn anhrefn ac ysbeilio a chwalfa ddiwylliannol. Ac wrth i'r angor hwnnw ddweud y geiriau hynny, yr hyn roeddech chi'n gallu ei glywed a'i weld y tu ôl iddyn nhw oedd pobl oedd yn cysgu allan yn y tywyllwch oherwydd bod yna ôl-gryniadau, a doedden nhw ddim yn ddiogel yn yr adeiladau. A beth oedden nhw'n ei wneud? Roedden nhw'n canu. Roedd beth oedd y realiti, y tu ôl i gefn y person newyddion hwnnw, mor hollol wahanol i'r hyn oedd yn cael ei ddwyn i gof gan y disgrifiad. Roedden nhw'n canu. Roeddent yn canu yn y tywyllwch gyda'i gilydd.

Tippett: Hoffwn ichi ddarllen—i chi ddarllen, y tro hwn—“Let Them Not Say,” ond rwyf am ofyn ichi a oes unrhyw beth arall yr hoffech ei ddarllen, hefyd.

Hirshfield: Wel, a gaf fi gynnig—nid wyf yn gwybod a fyddwch yn gallu llithro hyn i mewn, oherwydd mae mor allan o lif y sgwrs i mi ei gynnig. Ond mae yna gerdd un llinell, yr wyf yn meddwl sy'n siarad, efallai, â'r hyn yr oeddem yn siarad amdano. Mae'n siarad â maint ein calonnau dynol, ein hysbryd, ein heneidiau, ein bywydau ...

Tippett: Ydw, os gwelwch yn dda, darllenwch ef.

Hirshfield: … mewn unrhyw amgylchiad. Felly un frawddeg o hyd yw’r gerdd, a’i theitl yw “Dedfryd,” yn yr ystyr ramadegol a barnwrol. Ac mae’n dweud: “Nid yw corff ceffyl sy’n newynu yn anghofio’r maint y cafodd ei eni.” “Nid yw corff ceffyl sy’n newynu yn anghofio’r maint y cafodd ei eni.”

Ac, wyddoch chi, mae hynny'n wir yn fiolegol. Nid yw'r sgerbwd yn tyfu'n llai. Ond wrth ei ysgrifenu, er fy mod yn meddwl fy mod yn ysgrifenu yr hyn a ddywed y geiriau, yr oedd rhywbeth ynof yn deall, er eu bod yn dyfod o'm gorlan, mai yr hyn yr oeddwn yn ceisio ei ddwyn i'r golwg oedd ymdeimlad o faintioli bod dynol, dan unrhyw amgylchiad, sydd yno. Ni ellir ei ddileu, ni ellir ei ddileu.

Felly byddaf yn darllen “Peidiwch â Dweud.” Ond bydd eich darllen yn llawer gwell. [ chwerthin ]

Tippett: [ chwerthin ] Roedd yn anrheg gennych chi i mi, a phawb sy'n ei ddarllen.

Hirshfield: [ chwerthin ] Ac anrheg oddi wrthych i mi.

“Gadewch iddyn nhw beidio â dweud.”

“Peidiwch â dweud: ni welsom ni.
Gwelsom.

“Peidiwch â dweud: ni chlywsom ef.
Clywsom.

“Peidiwch â dweud: ni wnaethant ei flasu.
Rydym yn bwyta, rydym yn crynu.

“Peidiwch â dweud: ni lefarwyd, nid ysgrifenedig.
Siaradon ni,
tystiom â lleisiau a dwylo.

“Peidiwch â dweud: ni wnaethant ddim.
Ni wnaethom - digon.

“Gadewch iddyn nhw ddweud, gan fod yn rhaid iddyn nhw ddweud rhywbeth:

“Prydferthwch cerosin.
Llosgodd.

“Gadewch iddyn nhw ddweud ein bod ni wedi cynhesu ein hunain ganddo,
darllen gan ei oleuni, canmol,
ac fe losgodd.”

Tippett: Diolch.

Hirshfield: Diolch, Krista. Dwi mor ddiolchgar. Wyddoch chi, gallem fod wedi cael y sgwrs hon yn nhŷ ffrind neu mewn parc neu mewn bwyty, a byddwn mor hapus dim ond i allu cael sgwrs o'r fath.

[ cerddoriaeth: “Palms Down” gan Blue Dot Sessions ]

Tippett: Jane Hirshfield yw awdur llyfrau barddoniaeth gan gynnwys The Beauty , Come, Thief , ac yn fwyaf diweddar, Ledger , y darllenwn yr awr hon ohonynt. Mae hi hefyd wedi ysgrifennu dau lyfr o draethodau, Nine Gates: Entering the Mind of Poetry a Ten Windows: How Great Poems Transform the World .

[ cerddoriaeth: “Palms Down” gan Blue Dot Sessions ]

Y Prosiect Ar Fod yw: Chris Heagle, Laurén Drommerhausen, Erin Colasacco, Eddie Gonzalez, Lilian Vo, Lucas Johnson, Suzette Burley, Zack Rose, Colleen Scheck, Julie Siple, Gretchen Honnold, Jhaleh Akhavan, Pádraig Ó Tuama, Ben Katt, Gautam Srikishan, Lillie Martin Ashley, Gautam Srikishan, Lillie Martiny Adams, a Her Mattezy Adams, Srikishan, Lillie Martin, a Her Mattezley.

Mae'r Prosiect On Being wedi'i leoli ar dir Dakota. Mae ein cerddoriaeth thema hyfryd yn cael ei darparu a’i chyfansoddi gan Zoë Keating. A’r llais olaf a glywch chi, yn canu ar ddiwedd ein sioe, yw Cameron Kinghorn.

Mae On Being yn gynhyrchiad annibynnol, dielw o The On Being Project. Mae WNYC Studios yn ei ddosbarthu i orsafoedd radio cyhoeddus. Creais y sioe hon yn American Public Media.

Mae ein partneriaid ariannu yn cynnwys:

Sefydliad Fetzer, yn helpu i adeiladu'r sylfaen ysbrydol ar gyfer byd cariadus. Dewch o hyd iddynt yn fetzer.org;

Sefydliad Kalliopeia, sy'n ymroddedig i ailgysylltu ecoleg, diwylliant ac ysbrydolrwydd, gan gefnogi sefydliadau a mentrau sy'n cynnal perthynas gysegredig â bywyd ar y Ddaear. Dysgwch fwy yn kalliopeia.org;

The Osprey Foundation, catalydd ar gyfer bywydau grymus, iach a chyflawn;

Menter Cydweithrediadau Courageous Sefydliad Charles Koch, yn darganfod ac yn dyrchafu offer i wella anoddefiad a phontio gwahaniaethau;

The Lilly Endowment, sefydliad teuluol preifat o Indianapolis sy'n ymroddedig i ddiddordebau ei sylfaenwyr mewn crefydd, datblygiad cymunedol ac addysg;

A Sefydliad Ford, yn gweithio i gryfhau gwerthoedd democrataidd, lleihau tlodi ac anghyfiawnder, hyrwyddo cydweithrediad rhyngwladol, a hyrwyddo cyflawniad dynol ledled y byd.

______

“Peidiwch â Dweud iddyn nhw,” “The Bowl,” “Rhai Cwestiynau,” a “Cataclysm” o LEDGER: POEMS gan Jane Hirshfield, hawlfraint © 2020 gan Jane Hirshfield. Wedi'i ddefnyddio gyda chaniatâd Alfred A. Knopf, argraffnod o Grŵp Cyhoeddi Knopf Doubleday, adran o Penguin Random House LLC. Cedwir pob hawl.

“My Species” o THE BEAUTY: POEMS gan Jane Hirshfield, hawlfraint llunio © 2015 gan Jane Hirshfield. Wedi'i ddefnyddio gyda chaniatâd Alfred A. Knopf, argraffnod o Grŵp Cyhoeddi Knopf Doubleday, adran o Penguin Random House LLC. Cedwir pob hawl.

“Am yr Hyn sy'n Ein Rhwymu” O Ddisgyrchiant ac Angylion © 1988 gan Jane Hirshfield. Cyhoeddwyd gan Wasg Prifysgol Wesleaidd. Defnyddir gyda chaniatâd.