Hoe Je Stress Kunt Omzetten in Moed En Verbinding

Stress leidt niet altijd tot vechten of vluchten, zegt Kelly McGonigal . Het kan ook hersensystemen activeren die ons helpen contact te maken met anderen.

Eind jaren negentig spraken twee psychologieonderzoekers aan de UCLA over hoe de vrouwelijke wetenschappers in hun lab anders op stress reageerden dan de mannen. De mannen verdwenen in hun kantoor; de vrouwen namen koekjes mee naar labvergaderingen en praatten gezellig bij elkaar onder het genot van een kop koffie. Vergeet vechten of vluchten, grapten ze. De vrouwen waren zorgzaam en bevriend.

De grap bleef hangen bij een van de vrouwen, postdoctoraal onderzoeker Laura Cousino Klein. Psychologisch onderzoek suggereerde dat stress leidt tot agressie, maar dat was niet haar ervaring. En het strookte ook niet met wat ze bij andere vrouwen observeerde. Ze wilden vaker met iemand over hun stress praten, tijd doorbrengen met hun dierbaren, of hun stress omzetten in zorg voor anderen. Ze vroeg zich af of de wetenschap stress misschien verkeerd had begrepen.

Klein besloot zich verder in de wetenschap te verdiepen en deed de verrassende ontdekking dat 90 procent van het gepubliceerde onderzoek naar stress op mannen werd uitgevoerd. Dit gold zowel voor dierstudies als voor studies op mensen. Toen Klein deze observatie deelde met Shelley Taylor, de directeur van het lab waar ze werkte, viel er ook bij haar iets te bespeuren. Taylor daagde haar lab uit om de sociale kant van stress te onderzoeken, met name bij vrouwen. Ze bekeken zowel dier- als mensonderzoek en vonden bewijs dat stress zorgzaamheid, samenwerking en medeleven kan bevorderen.

Hoewel de tend-and-befriend-theorie begon als een onderzoek naar de vrouwelijke reactie op stress, breidde deze zich al snel uit naar mannen – deels omdat mannelijke wetenschappers zeiden: "Hé, wij tend-and-befrienden ook!"

Taylors team, samen met andere onderzoeksgroepen, begon aan te tonen dat stress niet alleen zelfverdediging stimuleert, zoals wetenschappers al lang dachten. Het kan ook het instinct om je stam te beschermen aanwakkeren. Dit instinct uit zich soms anders bij mannen dan bij vrouwen, maar beide geslachten delen het. In tijden van stress blijken zowel mannen als vrouwen meer vertrouwen te hebben, vrijgeviger te zijn en bereid om hun eigen welzijn op het spel te zetten om anderen te beschermen.

Waarom zou stress leiden tot zorg?

Vanuit evolutionair oogpunt hebben we de 'verzorg-en-vriendschap'-reactie in de eerste plaats in ons repertoire om onze nakomelingen te beschermen. Denk aan een moedergrizzlybeer die haar welpen beschermt, of een vader die zijn zoon uit het wrak van een brandende auto redt. Het belangrijkste wat ze nodig hebben, is de bereidheid om te handelen, zelfs wanneer hun eigen leven in gevaar is.

Om ervoor te zorgen dat we de moed hebben om onze dierbaren te beschermen, moet de 'zorg-en-vriendschap'-reactie ons fundamentele overlevingsinstinct om schade te voorkomen tegenwerken. We hebben in zulke momenten onbevreesdheid nodig, samen met het vertrouwen dat onze acties een verschil kunnen maken. Als we denken dat we niets kunnen doen, geven we misschien op. En als we verstijfd blijven van angst, zullen onze dierbaren omkomen.

In essentie is de tend-and-befriend-reactie een biologische staat die is ontworpen om angst te verminderen en hoop te vergroten. De beste manier om te begrijpen hoe de tend-and-befriend-reactie dit doet, is door te kijken naar hoe het je hersenen beïnvloedt:

* Het sociale zorgsysteem wordt gereguleerd door oxytocine. Wanneer dit systeem geactiveerd is, voel je meer empathie, verbondenheid en vertrouwen, en een sterkere behoefte om je te binden of dichtbij anderen te zijn. Dit netwerk remt ook de angstcentra in de hersenen, waardoor je moed toeneemt.

* Het beloningssysteem geeft de neurotransmitter dopamine af. Activering van het beloningssysteem verhoogt de motivatie en vermindert angst. Wanneer je stressreactie een dopamine-toename met zich meebrengt, voel je je optimistisch over je vermogen om iets zinvols te doen. Dopamine bereidt de hersenen ook voor op fysieke actie, zodat je niet bevriest onder druk.

* Het afstemmingssysteem wordt aangestuurd door de neurotransmitter serotonine. Wanneer dit systeem geactiveerd is, versterkt het je waarneming, intuïtie en zelfbeheersing. Dit maakt het gemakkelijker om te begrijpen wat er nodig is en zorgt ervoor dat je acties de grootste positieve impact hebben. Met andere woorden, een 'tend-and-befriend'-reactie maakt je sociaal, dapper en slim. Het geeft je zowel de moed en hoop die we nodig hebben om in actie te komen als het bewustzijn om vaardig te handelen.

Hier wordt het interessant. Een 'tender-and-befriend'-reactie is misschien geëvolueerd om ons te helpen onze nakomelingen te beschermen, maar wanneer je in die staat bent, vertaalt je moed zich naar elke uitdaging die je tegenkomt. En – en dit is het belangrijkste – elke keer dat je ervoor kiest om anderen te helpen, activeer je deze staat. Zorgen voor anderen activeert de biologie van moed en creëert hoop.

Of je nu overweldigd wordt door je eigen stress of het lijden van anderen, de manier om hoop te vinden is door verbinding te maken, niet door te ontsnappen. De voordelen van een 'zorg en wees bevriend'-aanpak gaan verder dan alleen het helpen van je dierbaren, hoewel dit natuurlijk een belangrijke functie is. In elke situatie waarin je je machteloos voelt, kan iets doen om anderen te steunen je helpen je motivatie en optimisme te behouden.

De tend-and-befriend-theorie beweert niet dat stress altijd tot zorgzaamheid leidt – stress kan ons inderdaad boos en defensief maken. De theorie stelt simpelweg dat stress mensen zorgzamer kan maken, en dat vaak ook doet. En wanneer we voor anderen zorgen, verandert onze biochemie en activeert het hersensystemen die gevoelens van hoop en moed genereren.

Met dat doel voor ogen schreef ik mijn boek 'De voordelen van stress' : je helpen je eigen kracht en compassie te ontdekken. De voordelen van stress zien, gaat niet over de vraag of stress helemaal goed of helemaal slecht is. Het gaat erom hoe ervoor kiezen om het goede in stress, en in jezelf, te zien, je kan helpen de uitdagingen in je leven aan te gaan. Zorgen voor en vriendschap sluiten is een van de beste manieren om dit te doen, en om je eigen stress om te zetten in een katalysator voor moed en verbinding.