Waarom Stilte Zo Goed Is Voor Je Hersenen

We leven in een luidruchtige en afleidende wereld, waarin stilte steeds moeilijker te vinden is. Dat kan een negatief effect hebben op onze gezondheid.

In een rapport uit 2011 van de Wereldgezondheidsorganisatie werd geluidsvervuiling zelfs een "moderne plaag" genoemd. De organisatie concludeerde dat "er overweldigend bewijs is dat blootstelling aan omgevingslawaai schadelijke effecten heeft op de gezondheid van de bevolking."

We vullen onze oren constant met muziek, tv- en radionieuws, podcasts en natuurlijk de vele geluiden die we non-stop in ons hoofd creëren. Denk er eens over na: hoeveel momenten breng je per dag door in totale stilte? Het antwoord is waarschijnlijk heel weinig.

Omdat onze innerlijke en uiterlijke omgeving steeds luider wordt, gaan meer mensen op zoek naar stilte. Dat kan door elke ochtend 10 minuten stil te zitten of door deel te nemen aan een 10-daagse stilteretraite.

Zin om wat rust en stilte te vinden? Hier zijn vier wetenschappelijk onderbouwde manieren waarop stilte goed is voor je hersenen – en hoe je je minder gestrest, meer gefocust en creatiever kunt voelen door er tijd voor te maken.

1. Stilte verlicht stress en spanning.

Florence Nightingale, de 19e-eeuwse Britse verpleegster en sociaal activiste, schreef ooit: "Onnodig lawaai is de wreedste vorm van zorgverzuim die je zieken en gezonden kunt aandoen." Nightgale betoogde dat onnodige geluiden stress, slaapverlies en paniek kunnen veroorzaken bij herstellende patiënten.

Geluidsvervuiling blijkt te leiden tot hoge bloeddruk en hartaanvallen, en kan ook het gehoor en de algehele gezondheid aantasten. Harde geluiden verhogen het stressniveau door de amygdala in de hersenen te activeren en de aanmaak van het stresshormoon cortisol te veroorzaken, zo blijkt uit onderzoek.

Uit een ongepubliceerd artikel uit 2004 van milieupsycholoog Dr. Craig Zimring blijkt dat hogere geluidsniveaus op neonatale intensive care-afdelingen leiden tot een hogere bloeddruk, een snellere hartslag en verstoorde slaappatronen van patiënten.

Net zoals te veel lawaai stress en spanning kan veroorzaken, heeft onderzoek uitgewezen dat stilte het tegenovergestelde effect heeft: het laat juist de spanning in de hersenen en het lichaam los.

Uit een onderzoek uit 2006, gepubliceerd in het tijdschrift Heart, bleek dat twee minuten stilte ontspannender was dan luisteren naar 'ontspannende' muziek. De studie baseerde zich op veranderingen in de bloeddruk en de bloedsomloop in de hersenen.

2. Stilte vult onze mentale bronnen aan.

In ons dagelijks leven worden we vanuit alle hoeken geconfronteerd met zintuiglijke prikkels. Wanneer we eindelijk aan deze verstoringen door geluid kunnen ontsnappen, krijgen de aandachtscentra in onze hersenen de kans om te herstellen.

De onophoudelijke aandachtseisen van het moderne leven leggen een zware druk op de prefrontale cortex van de hersenen, die betrokken is bij hoger denkvermogen, besluitvorming en probleemoplossing.

Als gevolg hiervan raken onze aandachtsbronnen uitgeput. Wanneer die aandachtsbronnen uitgeput zijn, raken we afgeleid en mentaal vermoeid, en kunnen we moeite hebben met concentreren, problemen oplossen en nieuwe ideeën bedenken.

Maar volgens de theorie van aandachtsherstel kan de hersenen zijn beperkte cognitieve vermogens herstellen wanneer we ons in een omgeving bevinden met minder sensorische input dan normaal. In stilte – bijvoorbeeld de stille stilte die je aantreft wanneer je alleen door de natuur wandelt – kan de hersenen, om het zo maar te zeggen, zijn sensorische waakzaamheid laten varen.

3. In stilte kunnen we gebruik maken van het default mode-netwerk van de hersenen.

Het defaultnetwerk van de hersenen wordt geactiveerd wanneer we ons bezighouden met wat wetenschappers 'zelfgegenereerde cognitie' noemen. Denk bijvoorbeeld aan dagdromen, mediteren, fantaseren over de toekomst of gewoon onze gedachten laten afdwalen.

Wanneer de hersenen inactief zijn en losgekoppeld van externe stimuli, kunnen we eindelijk onze innerlijke stroom van gedachten, emoties, herinneringen en ideeën aanspreken. Door dit netwerk te activeren, kunnen we betekenis geven aan onze ervaringen, ons inleven in anderen, creatiever zijn en reflecteren op onze eigen mentale en emotionele toestand.

Om dit te bereiken, is het noodzakelijk om los te komen van de afleidingen die ons aan de oppervlakkige oppervlakte van onze geest houden. Stilte is een manier om daar te komen.

De standaardmodusactiviteit helpt ons diep en creatief na te denken. Zoals Herman Melville ooit schreef: "Alle diepe dingen en emoties van dingen worden voorafgegaan en begeleid door stilte."

4. Stilte kan hersencellen regenereren.

Stilte kan letterlijk de hersenen laten groeien.

Een onderzoek uit 2013 met muizen , gepubliceerd in het tijdschrift Brain, Structure and Function, vergeleek de effecten van omgevingsgeluid, witte ruis, het geroep van pups en stilte op de hersenen van de knaagdieren. Hoewel de onderzoekers stilte als controle wilden gebruiken, ontdekten ze dat twee uur stilte per dag leidde tot de ontwikkeling van nieuwe cellen in de hippocampus, een belangrijk hersengebied dat geassocieerd wordt met leren, geheugen en emotie.

Hoewel de bevindingen voorlopig waren, suggereren ze dat stilte een therapeutische werking kan hebben bij aandoeningen als depressie en de ziekte van Alzheimer. Deze aandoeningen worden in verband gebracht met een verminderde snelheid van neuronale regeneratie in de hippocampus.