ፍርሃት ምን ያስተምረናል?

በ1819 አንድ ቀን ከቺሊ የባህር ዳርቻ 3,000 ማይል ርቀት ላይ በሚገኘው በፓስፊክ ውቅያኖስ ራቅ ካሉ ክልሎች በአንዱ 20 አሜሪካውያን መርከበኞች መርከባቸው በባህር ውሃ ሲጥለቀለቅ ተመለከቱ። የመርከቧን እቅፍ ላይ አስከፊ ቀዳዳ በዘረጋው የወንድ ዘር ዓሣ ነባሪ ተመታቸው። መርከባቸው በእብጠት ስር መስጠም ስትጀምር ሰዎቹ በሦስት ትናንሽ ዓሣ ነባሪ ጀልባዎች ተሰበሰቡ። እነዚህ ሰዎች ከቤታቸው 10,000 ማይል ርቀት ላይ ከ1,000 ማይል ርቀት ላይ በአቅራቢያው ከሚገኝ ፍርፋሪ መሬት ላይ ነበሩ። በትናንሽ ጀልባዎቻቸው ላይ የያዙት መሠረታዊ የሆኑ የመርከብ መሣሪያዎችን እና የምግብና የውሃ አቅርቦቶችን ብቻ ነበር። እነዚህ የዓሣ ነባሪ ኤሴክስ ሰዎች ነበሩ፣ ታሪኩ ከጊዜ በኋላ የ"ሞቢ ዲክ" ክፍሎችን ያነሳሳል።

በዛሬው ዓለም ውስጥ እንኳን፣ ሁኔታቸው በጣም አስከፊ ይሆን ነበር፣ ግን ያኔ ምን ያህል የከፋ እንደሚሆን አስብ። በመሬት ላይ ያለ ማንም ሰው የሆነ ነገር ተሳስቷል ብሎ አያውቅም። እነዚህን ሰዎች ለመፈለግ ምንም አይነት ፈላጊ ቡድን አልመጣም። ስለዚህ አብዛኞቻችን እነዚህ መርከበኞች እራሳቸውን እንዳገኙበት አስፈሪ ሁኔታ አጋጥሞን አያውቅም ነገርግን መፍራት ምን እንደሚመስል ሁላችንም እናውቃለን። ፍርሃት ምን እንደሚሰማው እናውቃለን፣ ግን ፍርሃታችን ምን ማለት እንደሆነ በማሰብ በቂ ጊዜ እንደምናጠፋ እርግጠኛ አይደለሁም።

እያደግን ስንሄድ፣ ፍርሃትን እንደ ድክመት እንድናስብ እንበረታታለን። እናም በዚህ መንገድ የምናስበው በአጋጣሚ አይደለም ብዬ አስባለሁ። የነርቭ ሳይንቲስቶች በእርግጥ የሰው ልጅ ብሩህ አመለካከት እንዲኖረው ለማድረግ በገመድ የተሸፈነ መሆኑን አሳይተዋል። ስለዚህ ምናልባት ፍርሃትን አንዳንድ ጊዜ በራሱ እንደ አደጋ የምናስበው ለዚህ ነው። "አትጨነቁ" ልንል እንወዳለን። "አይደናገጡ።" በእንግሊዘኛ ፍርሃት የምናሸንፍበት ነገር ነው። የምንዋጋው ነገር ነው። ያሸነፈን ነገር ነው። ግን ፍርሃትን በአዲስ መንገድ ብንመለከትስ? ፍርሃትን እንደ ድንቅ የሃሳብ ስራ፣ ታሪክን የመናገር ያህል ጥልቅ እና አስተዋይ ሊሆን የሚችል ነገር ብናስብስ?

ይህንን በፍርሃት እና በምናብ መካከል ያለውን ግንኙነት ማየት በጣም ቀላል ነው ፣ ፍርሃታቸው ብዙውን ጊዜ በጣም ግልፅ ነው። ልጅ ሳለሁ በካሊፎርኒያ ውስጥ እኖር ነበር, ይህም ታውቃላችሁ, በአብዛኛው ለመኖር በጣም ጥሩ ቦታ ነው, ነገር ግን በልጅነቴ, ካሊፎርኒያ ትንሽ አስፈሪ ሊሆን ይችላል. በእያንዳንዱ ትንሽ የመሬት መንቀጥቀጥ ከመመገቢያ ጠረጴዛችን በላይ የተሰቀለው ቻንደርለር ወደ ፊት እና ወደ ኋላ ሲወዛወዝ ማየት ምን ያህል አስፈሪ እንደነበር አስታውሳለሁ፣ እናም አንዳንድ ጊዜ ተኝተን ሳለ ትልቁ ሊመታኝ ይችላል በሚል ፈርቼ ማታ መተኛት አልቻልኩም። እና እንደዚህ አይነት ፍርሃት ስላላቸው ልጆች የምንናገረው ግልጽ የሆነ ሀሳብ አላቸው. ነገር ግን በአንድ የተወሰነ ነጥብ ላይ፣ አብዛኞቻችን እነዚህን አይነት ራእዮች ትተን ማደግን እንማራለን። በአልጋው ስር የሚደበቁ ጭራቆች እንደሌሉ እና እያንዳንዱ የመሬት መንቀጥቀጥ ሕንፃዎችን እንደማያፈርስ እንማራለን. ግን ምናልባት አንዳንድ በጣም ፈጣሪ አእምሯችን እንደ ትልቅ ሰው እነዚህን መሰል ፍርሃቶች መተው ያቃታቸው በአጋጣሚ አይደለም። “የዝርያ አመጣጥ”፣ “ጄን አይር” እና “ያለፉት ነገሮች መታሰቢያ”ን ያመነጨው ተመሳሳይ አስገራሚ ምናብ የቻርለስ ዳርዊን፣ የቻርሎት ብሮንት እና ማርሴል ፕሮስትን የጎልማሳ ህይወት ያሳዘነ ከባድ ጭንቀት ፈጠረ። ስለዚህ ጥያቄው ሌሎቻችን ስለ ፍርሃት ከባለራዕዮች እና ከትንንሽ ልጆች ምን እንማራለን?

ደህና ወደ 1819 ለአፍታ እንመለስ ፣ የዌል መርከብ ኤሴክስ ሠራተኞችን ወደ ሚገጥመው ሁኔታ ። በፓስፊክ ውቅያኖስ መሀል ሲንሸራሸሩ ምናባቸው እየፈጠረ ያለውን ፍርሃት እንመልከት። መርከቧ ከተገለበጠች 24 ሰዓታት አልፈዋል። ወንዶቹ እቅድ ለማውጣት ጊዜው ደርሶ ነበር, ነገር ግን በጣም ጥቂት አማራጮች ነበሯቸው. ናትናኤል ፊልብሪክ ስለ አደጋው በአስደናቂው ዘገባው ላይ እንደጻፈው እነዚህ ሰዎች በምድር ላይ የትኛውም ቦታ መሆን በሚቻለው መጠን ከመሬት ርቀው እንደነበሩ ነው። ሰዎቹ ሊደርሱባቸው የሚችሉት በጣም ቅርብ ደሴቶች 1,200 ማይል ርቀት ላይ የሚገኙት የማርከሳስ ደሴቶች መሆናቸውን ያውቁ ነበር። ነገር ግን አንዳንድ አስፈሪ ወሬዎችን ሰሙ። እነዚህ ደሴቶች እና ሌሎች በአቅራቢያው ያሉ ሌሎች በሰው በላዎች እንደሚኖሩ ተነገራቸው። እናም ሰዎቹ ተገድለው ለእራት ተበልተው ወደ ባህር ዳርቻ ሲመጡ በምስሉ ላይ ነበሩ። ሌላው ሊሆን የሚችለው መድረሻ ሃዋይ ነበር፣ ነገር ግን ወቅቱን የጠበቀ ከሆነ፣ ካፒቴኑ በከባድ አውሎ ነፋሶች እንዳይመታ ፈራ። አሁን የመጨረሻው አማራጭ በጣም ረጅሙ እና በጣም አስቸጋሪው ነበር፡ ወደ ደቡብ አሜሪካ ውቅያኖስ ዳርቻ 1,500 ማይል ርቀት ላይ በመርከብ ወደ የተወሰነ የነፋስ ቡድን ለመድረስ በማሰብ በመጨረሻ ወደ ደቡብ አሜሪካ የባህር ዳርቻ ሊገፋፋቸው ይችላል። ነገር ግን የዚህ ጉዞ ረጅም ርቀት የምግብና የውሃ አቅርቦታቸውን እንደሚዘረጋ ያውቁ ነበር። በሰው በላዎች መበላት፣ በማዕበል ተመታ፣ መሬት ሳይደርስ በረሃብ መሞት። በነዚህ ምስኪን ሰዎች ምናብ ውስጥ የጨፈሩት ፍርሃቶች ነበሩ እና እንደ ተለወጠ፣ ማዳመጥን የመረጡት ፍርሃት በህይወትም ሆነ በሞት ይገዛል።

አሁን እነዚህን ፍርሃቶች በቀላሉ በሌላ ስም ልንጠራቸው እንችላለን። ፍርሀት ከማለት ይልቅ ተረት ብለን ብንጠራቸውስ? ምክንያቱም ፍርሃት ማለት ይህ ነው ካሰብከው። ሁላችንም እንዴት ማድረግ እንዳለብን እያወቅን የተወለድንበት ያልታሰበ ተረት ነው። እና ፍርሃቶች እና ተረቶች ተመሳሳይ ክፍሎች አሏቸው። እነሱ ተመሳሳይ ሥነ ሕንፃ አላቸው. ልክ እንደ ሁሉም ታሪኮች, ፍርሃቶች ገጸ-ባህሪያት አላቸው. በፍርሃታችን ውስጥ ገፀ ባህሪያቱ እኛ ነን። ፍርሃቶችም ሴራዎች አሏቸው። መጀመሪያ እና መካከለኛ እና መጨረሻ አላቸው. በአውሮፕላኑ ውስጥ ትገባለህ. አውሮፕላኑ ይነሳል. ሞተሩ አልተሳካም. ፍርሃታችን በልብ ወለድ ገፆች ላይ እንደምታገኙት ሁሉ እያንዳንዱም ግልፅ ሊሆን የሚችል ምስሎችን ይይዛል። ሰው በላ፣ የሰው ጥርስ በሰው ቆዳ ውስጥ ሲሰምጥ፣ የሰው ሥጋ በእሳት ሲጠበስ በዓይነ ሕሊናህ ይታይህ። ፍርሃቶችም ጥርጣሬ አላቸው. ዛሬ እንደ ተረት ተረት ሥራዬን ከሠራሁ፣ የዌልሺፕ ኤሴክስ ሰዎች ምን እንደ ሆኑ ልትገረም ትችላለህ። ፍርሃታችን በውስጣችን ተመሳሳይ የሆነ ጥርጣሬን ይፈጥራል። ልክ እንደ ሁሉም ታላላቅ ታሪኮች፣ ፍርሃታችን ትኩረታችንን በሕይወታችን ውስጥ እንደ ሥነ ጽሑፍ አስፈላጊ በሆነው ጥያቄ ላይ ያተኩራል፡ ቀጥሎ ምን ይሆናል? በሌላ አነጋገር ፍርሃታችን ስለወደፊቱ እንድናስብ ያደርገናል። እና ሰዎች፣ በነገራችን ላይ ስለ ወደፊቱ ጊዜ በዚህ መንገድ ማሰብ የሚችሉ፣ እራሳችንን በጊዜ ውስጥ የማቀድ ችሎታ ያላቸው ፍጥረታት ብቻ ናቸው፣ እና ይህ የአእምሮ ጊዜ ጉዞ ከታሪክ ታሪክ ጋር የሚያመሳስለው አንድ ተጨማሪ ነገር ነው።

እንደ ፀሐፊ ልነግርዎ እችላለሁ ፣ ልብ ወለድ መጻፍ ትልቅ ክፍል በአንድ ታሪክ ውስጥ አንድ ክስተት እንዴት በሌሎች ክስተቶች ላይ ተጽዕኖ እንደሚያሳድር መተንበይ መማር ነው ፣ እና ፍርሃት በተመሳሳይ መንገድ እንደሚሰራ። በፍርሃት፣ ልክ በልብ ወለድ ውስጥ፣ አንድ ነገር ሁል ጊዜ ወደ ሌላ ይመራል። የመጀመሪያውን ልቦለዶቼን "የተአምራት ዘመን" እየፃፍኩ ሳለ የምድር ሽክርክር በድንገት መቀዛቀዝ ከጀመረ ምን ሊፈጠር እንደሚችል ለማወቅ ወራቶችን አሳለፍኩ። በዘመናችን ምን ይሆናል? የእኛ ሰብሎች ምን ይሆናሉ? አእምሯችን ምን ይሆናል? እናም እነዚህ ጥያቄዎች በምሽት ፈርቼ በልጅነቴ እራሴን ከምጠይቃቸው ጥያቄዎች ጋር ምን ያህል እንደሚመሳሰሉ የተገነዘብኩት ቆይቶ ነበር። ዛሬ ምሽት የመሬት መንቀጥቀጥ ቢከሰት እጨነቅ ነበር, ቤታችን ምን ይሆናል? ቤተሰቤ ምን ይሆናል? እና ለእነዚያ ጥያቄዎች መልሱ ሁል ጊዜ የታሪኩን ቅርፅ ይይዛል። ስለዚህ ፍርሃታችንን እንደ ፍርሃት ብቻ ሳይሆን እንደ ተረት ካሰብን እራሳችንን የእነዚያ ታሪኮች ደራሲ አድርገን ልናስብ ይገባል። ነገር ግን ልክ እንደ አስፈላጊነቱ፣ እራሳችንን እንደ ፍርሃታችን አንባቢዎች አድርገን ማሰብ አለብን፣ እናም ፍርሃታችንን ለማንበብ እንዴት እንደምንመርጥ በህይወታችን ላይ ከፍተኛ ተጽዕኖ ሊያሳድር ይችላል።

አሁን፣ አንዳንዶቻችን በተፈጥሮ ከሌሎች ይልቅ ፍርሃታችንን እናነባለን። በቅርቡ ስለተሳካላቸው ሥራ ፈጣሪዎች የተደረገ አንድ ጥናት አንብቤአለሁ፡ ደራሲው፡ እነዚህ ሰዎች "productive paranoia" በማለት የሰየሙትን ልማድ ይጋራሉ ማለት ነው፡ ይህም ማለት እነዚህ ሰዎች ፍርሃታቸውን ከማስወገድ ይልቅ በቅርበት ያነቧቸዋል፡ ያጠኑዋቸው፡ ከዚያም ፍርሃትን ወደ ዝግጅትና ተግባር ተርጉመውታል። ስለዚህ በዚያ መንገድ፣ በጣም ፍርሃታቸው እውን ከሆነ፣ ንግዶቻቸው ዝግጁ ነበሩ።

እና አንዳንድ ጊዜ፣ በእርግጥ፣ የእኛ መጥፎ ፍራቻ እውን ይሆናል። በፍርሀት ውስጥ በጣም ልዩ ከሆኑት ነገሮች ውስጥ አንዱ ያ ነው። አልፎ አልፎ, ፍርሃታችን የወደፊቱን ሊተነብይ ይችላል. ነገር ግን ምናብ ለፈጠሩት ፍርሃቶች ሁሉ መዘጋጀት አንችልም። ስለዚህ ሊሰሙት የሚገባቸውን ፍርሃቶች እና ሌሎችን ሁሉ እንዴት መለየት እንችላለን? የዓሣ ነባሪ ኤሴክስ ታሪክ መጨረሻ የሚያበራ፣ አሳዛኝ ከሆነ፣ ለምሳሌ ይመስለኛል። ከብዙ ውይይት በኋላ ሰዎቹ በመጨረሻ ውሳኔ አደረጉ። ሰው በላዎችን በመፍራት በጣም ቅርብ የሆኑትን ደሴቶች ለመተው ወሰኑ እና በምትኩ ረጅም እና በጣም አስቸጋሪ የሆነውን ወደ ደቡብ አሜሪካ ጉዞ ጀመሩ። ከሁለት ወር በላይ በባህር ውስጥ ከቆዩ በኋላ, ሰዎቹ እንደሚያውቁት ምግብ አልቆባቸውም, እና አሁንም ከመሬት በጣም ርቀው ነበር. በህይወት የተረፉት የመጨረሻዎቹ በሁለት በሚያልፉ መርከቦች ሲወሰዱ፣ ከግማሽ ያነሱት ሰዎች በህይወት የተረፉ ሲሆን አንዳንዶቹም የራሳቸውን ሰው በላ መብላት ጀመሩ። ይህንን ታሪክ ለ"ሞቢ ዲክ" ጥናት አድርጎ የተጠቀመው ኸርማን ሜልቪል ከዓመታት በኋላ ጽፏል እና ከደረቅ ምድር እንዲህ ሲል ጽፏል:- "የእነዚህ ምስኪን የኤሴክስ ሰዎች ስቃይ በሙሉ በሰው ልጆች ላይ የሚደርሰውን መከራ ማስቀረት ይቻል ነበር, ወዲያውኑ ፍርስራሹን ለቀው ወደ ታሂቲ በቀጥታ ቢመሩ ነበር. ነገር ግን "ሜልቪል እንዳስቀመጠው "ሰው በላዎችን ይፈሩ ነበር." ታዲያ ጥያቄው እነዚህ ሰዎች በረሃብ ከሚደርስባቸው ከፍተኛ አደጋ በላይ ለምን ሰው በላዎችን ያስፈሩ ነበር? ለምንድነው በአንዱ ታሪክ ከሌላው በጣም የሚበልጡት? ከዚህ አንፃር ስንመለከት የነሱ ታሪክ የማንበብ ታሪክ ይሆናል። የልቦለድ ደራሲው ቭላድሚር ናቦኮቭ እንደተናገሩት ምርጡ አንባቢ ሁለት በጣም የተለያዩ ባህሪያት ማለትም ጥበባዊ እና ሳይንሳዊ ጥምረት አለው. ጥሩ አንባቢ የአርቲስት ፍቅር አለው ፣ በታሪኩ ውስጥ ለመጠመድ ፍላጎት አለው ፣ ግን በአስፈላጊነቱ ፣ አንባቢዎች እንዲሁ የሳይንቲስቶችን ፍርድ ቀዝቀዝ ይፈልጋሉ ፣ ይህም አንባቢን ለታሪኩ ያለውን ስሜት ቀስቃሽ ምላሽ የሚያወሳስብ እና የሚያወሳስብ ተግባር ነው። እንዳየነው የኤሴክስ ሰዎች በሥነ ጥበባዊው ክፍል ምንም ችግር አልነበራቸውም። የተለያዩ አስፈሪ ሁኔታዎችን አልመው ነበር። ችግሩ የተሳሳተ ታሪክ ማዳመጥ ነበር. ፍርሃታቸው ከጻፋቸው ትረካዎች ውስጥ፣ ምላሽ የሰጡት በጣም ለደነደነ፣ በጣም ግልጽ፣ ለምናባቸው ቀላል የሆነውን ሰው በላዎችን ብቻ ነው። ነገር ግን ምናልባት ፍርሃታቸውን እንደ ሳይንቲስት የበለጠ ማንበብ ቢችሉ፣ በፍርዱ ቀዝቀዝ ብለው፣ ይልቁንስ ጨካኝ የሆነውን ነገር ግን የበለጠ ዕድል ያለውን ተረት፣ የረሃብን ታሪክ ሰምተው ወደ ታሂቲ ያቀናሉ፣ ልክ የሜልቪል አሳዛኝ አስተያየት እንደሚጠቁመው።

እና ምናልባት ሁላችንም ፍርሃታችንን ለማንበብ ብንሞክር፣ እኛም ከነሱ መካከል በጣም ጨዋ በሆኑት ሰዎች ብዙ ጊዜ አናወዛወዛለን። ምናልባት ያኔ ስለተከታታይ ገዳይ እና የአውሮፕላን ብልሽቶች በመጨነቅ ጊዜያችንን አናሳልፍ እና የበለጠ ጊዜያችንን የምናሳልፈው ስውር እና ቀርፋፋ አደጋዎች፡ በደም ወሳጅ ቧንቧዎች ውስጥ ፀጥ ያለ የድንጋይ ንጣፍ መገንባቱ፣ በአየር ንብረታችን ላይ ቀስ በቀስ እየተቀየረ ነው። በሥነ ጽሑፍ ውስጥ በጣም የተወሳሰቡ ታሪኮች ብዙውን ጊዜ በጣም ሀብታም እንደሆኑ ሁሉ፣ የእኛም ስውር ፍርሃቶች እውነተኛ ሊሆኑ ይችላሉ። በትክክለኛው መንገድ አንብብ፣ ፍርሃታችን አስደናቂ የምናብ ስጦታ፣ የእለት ተእለት ግልጽነት አይነት፣ ያ የወደፊት ጊዜ እንዴት እንደሚሆን ላይ ተጽእኖ ለማድረግ ገና ጊዜ ሲኖረው ወደፊት ምን ሊሆን እንደሚችል የምናሳይበት መንገድ ነው። በትክክል ከተነበብን፣ ፍርሃታችን እንደ ተወዳጅ የስነ-ጽሁፍ ስራዎቻችን ውድ የሆነ ነገር ሊሰጠን ይችላል፡ ትንሽ ጥበብ፣ ትንሽ ማስተዋል እና የዚያ በጣም አስቸጋሪ ነገር ስሪት - እውነት። አመሰግናለሁ። (ጭብጨባ)