አፍሪካን የፈጠሩት ኃይለኛ ታሪኮች

ሰፊ በሆነው የታሪክ ቅስቀሳ፣ ኢምፓየር እንኳን ሊረሳ ይችላል። በዚህ ሰፊ ንግግር ውስጥ፣ ጉስ ኬሲሊ-ሃይፎርድ ብዙ ጊዜ ያልተፃፉ፣ የጠፉ፣ ያልተጋሩ የአፍሪካ መነሻ ታሪኮችን አካፍሏል። ወደ ታላቋ ዚምባብዌ ጉዞ፣ ምስጢራዊ መነሻዋ እና የላቀ አርክቴክቸር የአርኪዮሎጂስቶችን ግራ መጋባት ቀጥላለች። ወይም የማሊ ኢምፓየር ገዥ የነበረው ማንሳ ሙሳ የቲምቡክቱ አፈ ታሪክ ቤተ-መጻሕፍትን የገነባው ሰፊ ሀብት ነው። እና የትኞቹን ሌሎች የታሪክ ትምህርቶች ሳናውቅ ችላ ልንል እንደምንችል አስቡ።

አሁን፣ ሄግል -- አፍሪካ ታሪክ የሌላት፣ ያለፈ ታሪክ፣ ትረካ የሌለባት ቦታ እንደነበረች ተናግሯል።ሆኖም፣ ሌላ አህጉር ያላደገ፣ ያልታገለለት፣ ታሪኳን የበለጠ በጋራ ያከበረ እንደሌለ እከራከራለሁ። የአፍሪካን ትረካ በህይወት ለማቆየት የተደረገው ትግል ከአፍሪካ ህዝቦች እጅግ በጣም ተከታታይ እና ጠንክሮ የታገለ ጥረቶች አንዱ ሲሆን አሁንም እንደቀጠለ ነው። በባርነት ፣ በቅኝ ግዛት ፣ በዘረኝነት ፣ በጦርነት እና በሌሎችም በመሳሰሉት ትረካዎች ላይ ለመቆም የተከፈለው ትግል እና የተከፈለው መስዋዕትነት የታሪካችን መሰረት ነው።

ትረካችንም ታሪክ ከወረወረበት ጥቃት ብቻ አልተረፈም። የቁሳቁስ ባህል፣ ጥበባዊ አስማት እና ምሁራዊ ውፅዓት አካልን ትተናል። ካርታ ሠርተናል እና ቀርፀናል እናም ታሪካችንን በምድር ላይ በየትኛውም ቦታ በሚለካ መልኩ ያዝን። አውሮፓውያን ትርጉም ያለው መምጣት ከመጀመራቸው ከረጅም ጊዜ በፊት - በእርግጥ አውሮፓ አሁንም በጨለማው ዘመን ተጨናንቆ ሳለ - አፍሪካውያን ታሪካቸውን በህይወት ለማቆየት አብዮታዊ ዘዴዎችን በመቅረጽ፣ ታሪክን በመንከባከብ ፈር ቀዳጅ ቴክኒኮች ነበሩ። እና ሕያው ታሪክ፣ ተለዋዋጭ ቅርስ -- ለእኛ አስፈላጊ ሆኖ ይቆያል። ያንን በብዙ መንገዶች ሲገለጥ እናያለን።

ባለፈው አመት ብቻ -- ታስታውሱ ይሆናል -- የአልቃይዳ ተባባሪ የሆነው አንሳርዲን የመጀመሪያዎቹ አባላት በጦር ወንጀል ተከሰው ወደ ሄግ እንዴት እንደተላኩ አስታውሳለሁ። እና በጣም ከታወቁት መካከል አንዱ የማሊ ወጣት የነበረው አህመድ አል-ፋቂ ሲሆን የተከሰሰው በዘር ማጥፋት ሳይሆን በጎሳ ማፅዳት ሳይሆን በማሊ ውስጥ በጣም ጠቃሚ የሆኑ የባህል ቅርሶችን ለማጥፋት ዘመቻ ካደረጉት አንዱ በመሆን ነው። ይህ ጥፋት አልነበረም; እነዚህ ያልተጠበቁ ድርጊቶች አልነበሩም. አል-ፋቂ ፍርድ ቤት ቀርበው ማንነታቸውን እንዲገልጹ ሲጠየቁ ከተናገሯቸው ነገሮች አንዱ ተመራቂ ነኝ፣ መምህር ነኝ የሚለው ነው። እ.ኤ.አ. በ2012 የማሊ ባህላዊ ቅርሶችን ለማጥፋት ስልታዊ ዘመቻ አካሂደዋል። ይህ በጥልቅ የታሰበበት ጦርነት በጣም ኃይለኛ በሆነ መንገድ ሊታሰበው ይችላል፡ ትረካ በማጥፋት፣ ታሪኮችን በማጥፋት። ዘጠኝ ቦታዎችን፣ ማእከላዊ መስጊድን እና ምናልባትም እስከ 4,000 የሚደርሱ የእጅ ጽሑፎችን ለማፍረስ የተደረገ ሙከራ እንደ ድርጊት ይቆጠራል። ማህበረሰቦችን አንድ ላይ የማሰባሰብ የትረካ ሃይል ተረድተዋል፣ እና በተቃራኒው ተረት በማጥፋት ህዝብን እናጠፋለን ብለው ተስፋ አድርገው ነበር።

ነገር ግን አንሳርዲን እና አማፂያቸው በኃይለኛ ትረካዎች እንደተመራ ሁሉ የአካባቢው ህዝብ ለቲምቡክቱ እና ቤተመፃህፍቶቹ የሰጠው ጥበቃም ነበር። እነዚህ በማሊ ኢምፓየር ታሪክ ያደጉ ማህበረሰቦች ነበሩ። በቲምቡክቱ ታላላቅ ቤተ-መጻሕፍት ጥላ ውስጥ ኖረ። ከልጅነታቸው ጀምሮ የመነሻውን ዘፈኖች ያዳምጡ ነበር, እናም ያንን ያለ ውጊያ መተው አልፈለጉም. እ.ኤ.አ. ምንም እንኳን ሁልጊዜ ስኬታማ ባይሆኑም ብዙዎቹ በጣም ጠቃሚ የሆኑ የእጅ ጽሑፎች በአመስጋኝነት ድነዋል እና ዛሬ በ 14 ኛው ክፍለ ዘመን የከተማዋ ተምሳሌት የሆነው መስጊድ ጨምሮ በዚያ ሕዝባዊ አመጽ የተበላሹት ቤተ መቅደሶች እያንዳንዳቸው እንደገና ተሠርተዋል። ሙሉ በሙሉ ወደነበረበት ተመልሷል።

ነገር ግን በጣም አስቸጋሪ በሆነው የቲምቡክቱ ህዝብ ውስጥ እንኳን በበቂ ሁኔታ እንደ አል-ፋቂ ላሉ ሰዎች አይንበረከክም። ታሪካቸው እንዲጠፋ አይፈቅዱም, እና ያንን የአለም ክፍል የጎበኘ ሰው, ለምን, ለምን ታሪኮች, ለምን ትረካዎች, ታሪኮች ለምን አስፈላጊ እንደሆኑ ይገነዘባሉ. ታሪክ ጉዳዮች. ታሪክ በጣም አስፈላጊ ነው። እናም ለዘመናት ትረካቸዉን በዘዴ ጥቃት ሲሰነዘርባቸው ላዩት አፍሪካዊ ተወላጆች ይህ በጣም አስፈላጊ ነው። ይህ ተራ ሰዎች ለታሪካቸው፣ ለታሪካቸው አቋም ሲይዙ በታሪካችን ውስጥ ተደጋጋሚ ማሚቶ አካል ነው።

ልክ በ19ኛው መቶ ክፍለ ዘመን በካሪቢያን የሚኖሩ የአፍሪካ ተወላጆች በባርነት ይኖሩ የነበሩ ህዝቦች በቅጣት ዛቻ ተዋግተዋል፣ ሃይማኖታቸውን ለመከተል፣ ካርኒቫልን ለማክበር፣ ታሪካቸውን በህይወት ለማቆየት ታግለዋል። ተራ ሰዎች ለታሪካቸው ታላቅ መስዋዕትነትን ለመክፈል ተዘጋጅተው ነበር፣ አንዳንዶቹም የመጨረሻውን መስዋዕትነት ለመክፈል። እና ትረካውን በመቆጣጠር ነበር አንዳንድ በጣም አውዳሚ የቅኝ ግዛት ዘመቻዎች ክሪስታል የተደረገው። የቅኝ ግዛት አስከፊ መገለጫዎች ጎልተው የሚታዩት የአንዱ ትርክት የበላይነት በሌላው ላይ ነው።

እ.ኤ.አ. በ1874 እንግሊዞች አሻንቲዎችን ሲያጠቁ ኩማሲን አሸንፈው አሳንቴሄን ያዙ። ግዛቱን መቆጣጠር እና ርዕሰ መስተዳድሩን መግዛቱ በቂ እንዳልሆነ ያውቃሉ። የመንግስት ስሜታዊ ስልጣን በትረካው እና እሱን የሚወክሉት ምልክቶች እንደ ወርቃማው በርጩማ መሆኑን ተገንዝበው ነበር። ታሪክን መቆጣጠር ህዝብን በእውነት ለመቆጣጠር ፍፁም ወሳኝ መሆኑን ተረድተዋል። እና አሻንቲዎችም ተረድተው ነበር፣ እናም ውድ የሆነውን ወርቃማ በርጩማ መተው፣ ሙሉ በሙሉ ለእንግሊዞች መገዛት የለባቸውም። የትረካ ጉዳዮች።

እ.ኤ.አ. በ 1871 በደቡባዊ አፍሪካ ውስጥ የሚሠራው ጀርመናዊው የጂኦሎጂ ባለሙያ ካርል ማውች አንድ ያልተለመደ ውስብስብ ፣ የተተዉ የድንጋይ ሕንፃዎችን አገኘ ። እና ካየው ነገር ፈጽሞ አላገገመም ነበር፡ የግራናይት፣ የደረቀ ድንጋይ ከተማ፣ ከባዶ ሳቫና በላይ ወጣ ገባ ላይ ተይዛለች፡ ታላቋ ዚምባብዌ። እና ማኡክ በአስደናቂው የስነ-ህንጻ ጥበብ ምክንያት ተጠያቂው ማን እንደሆነ አላወቀም ነገር ግን ስለ አንድ ነገር እርግጠኛ ሆኖ ተሰማው፡ ይህ ትረካ ይገባኛል ማለት ያስፈልጋል።

በኋላም የታላቋ ዚምባብዌ የኪነ-ህንጻ ጥበብ በቀላሉ በጣም የተራቀቀ፣ በአፍሪካውያን ያልተገነባ ልዩ እንደሆነ ጽፏል። ማቹ የሱን ፈለግ እንደተከተሉ በደርዘን የሚቆጠሩ አውሮፓውያን፣ ከተማዋን ማን ሊገነባ እንደሚችል ገምተዋል። አንዱም “በኮረብታው ላይ ያለው ጥፋት የንጉሥ ሰሎሞን ቤተ መቅደስ ግልባጭ ነው ብዬ ብገምት ብዙ የተሳሳትኩ አይመስለኝም” እስከማለት ሄደ። እና እርግጠኛ ነኝ እንደምታውቁት ማውች፣ ከ11ኛው ክፍለ ዘመን ጀምሮ በንጉስ ሰሎሞን ቤተመቅደስ ላይ ተሰናክለው ሳይሆን አፍሪካዊ በሆነው ውስብስብ ህንፃዎች ላይ ከ11ኛው ክፍለ ዘመን ጀምሮ።

ነገር ግን ልክ እንደ ሊዮ ፍሮበኒየስ፣ አብሮ ጀርመናዊው አንትሮፖሎጂስት ከተወሰኑ አመታት በኋላ የናይጄሪያን አይፌ ጭንቅላትን ለመጀመሪያ ጊዜ ሲያይ፣ ከረጅም ጊዜ በፊት ከጠፋው የአትላንቲስ ግዛት የተገኙ ቅርሶች መሆን አለባቸው። እሱ ልክ እንደ ሄግል አፍሪካን ታሪኳን ለመዝረፍ በደመ ነፍስ እንደሚፈልግ ተሰማው። እነዚህ ሐሳቦች በጣም ምክንያታዊ ያልሆኑ ናቸው, በጣም በጥልቅ የተያዙ ናቸው, ከሥጋዊ አርኪኦሎጂ ጋር ሲጋፈጡ እንኳን, በምክንያታዊነት ማሰብ አልቻሉም.ከእንግዲህ ማየት አይችሉም. እና ልክ እንደ አብዛኛው አፍሪካ ከኢንላይንመንት አውሮፓ ጋር ያላትን ግንኙነት፣ አህጉሪቱን መበደል፣ ማዋረድ እና መቆጣጠርን ያካትታል። ትረካውን ወደ አውሮፓ ጫፎች ለማጣመም የተደረገ ሙከራን ያካትታል።

እና ማኡክ "ታላቋ ዚምባብዌ ወይም ያ ታላቅ የድንጋይ ሕንፃ ከየት መጣ?" ለሚለው ጥያቄ በእውነት መልስ ለማግኘት ፈልጎ ቢሆን ኖሮ። ከታላቋ ዚምባብዌ አንድ ሺህ ማይል ርቀት ላይ አፍሪካ ከህንድ ውቅያኖስ ጋር በምትገናኝበት በአህጉሪቱ ምስራቃዊ ጫፍ ላይ ፍለጋውን መጀመር ነበረበት። ከስዋሂሊ የባህር ዳርቻ እስከ ታላቋ ዚምባብዌ ድረስ ወርቁን እና እቃውን ከአንዳንድ ታላላቅ የንግድ ኢምፓሪያዎች መፈለግ አስፈልጎት ነበር፣ የዚያ ሚስጥራዊ ባህል መጠን እና ተፅእኖ ለመረዳት፣ በታላቋ ዚምባብዌ እንደ ፖለቲካዊ፣ የባህል አካል በመንግሥታቱ እና በሥልጣኔው ቁጥጥር ስር ባሉ ሥልጣኔዎች አማካኝነት ሥዕል ለማግኘት። ለዘመናት ነጋዴዎች እስከ ህንድ እና ቻይና እና መካከለኛው ምስራቅ ድረስ ወደዚያ ትንሽ የባህር ዳርቻ ይሳባሉ። እና ለመተርጎም ፈታኝ ሊሆን ይችላል፣ ምክንያቱም በጣም የሚያምር ነው፣ ያ ህንፃ፣ እንደ ውብ፣ ምሳሌያዊ ጌጣጌጥ፣ በድንጋይ ላይ ያለ ሰፊ የሥርዓት ሐውልት ነው። ነገር ግን ቦታው ይህን ክልል ለአንድ ሺህ አመት የገለፀው ጉልህ በሆነ የኢኮኖሚ ትስስር መሃል ላይ ውስብስብ መሆን አለበት።

ይህ ጉዳይ ነው። እነዚህ ትረካዎች አስፈላጊ ናቸው. ዛሬም ታሪካችንን ለመንገር የሚደረገው ትግል በጊዜ ላይ ብቻ አይደለም። እንደ አንሳርዲን ባሉ ድርጅቶች ላይ ብቻ አይደለም። ለዘመናት ከተጫኑ ታሪኮች በኋላ እውነተኛ አፍሪካዊ ድምጽ በማቋቋም ላይም ነው። ታሪካችንን ወደ ቅኝ ግዛት መቀየር ብቻ ሳይሆን ሄግል ከነጭራሹ አልተገኘም ብሎ የካደውን ምሁራዊ መሰረት የምንገነባበትን መንገድ መፈለግ አለብን። የአፍሪካን ፍልስፍና፣ የአፍሪካ አመለካከቶችን፣ የአፍሪካን ታሪክ እንደገና ማግኘት አለብን።

የታላቋ ዚምባብዌ አበባ -- በጣም አስፈሪ ጊዜ አልነበረም። በመላው አህጉሪቱ እየታየ ያለው ለውጥ አካል ነበር። ምናልባትም የዚያ ታላቅ ምሳሌ የሆነው የማሊ ኢምፓየር መስራች የነበረው Sundiata Keita ምናልባትም ምዕራብ አፍሪካ እስካሁን ካየችው ታላቅ ኢምፓየር ሊሆን ይችላል። ሱንዲያታ ኬይታ የተወለደው በ1235 አካባቢ ሲሆን ያደገው በከፍተኛ ፍሰት ጊዜ ነው። በበርበር ስርወ መንግስት መካከል ወደ ሰሜን የሚደረገውን ሽግግር እያየ ነበር፣ ስለ ኢፌ ወደ ደቡብ መነሳቱን እና ምናልባትም የሶሎማይክ ስርወ መንግስት በኢትዮጵያ በምስራቅ ያለውን የበላይነት ሰምቶ ሊሆን ይችላል። እናም በአህጉራችን ላይ በራስ የመተማመን መንፈስ እየጎለበተ በመጣው ፈጣን ለውጥ ውስጥ እየኖረ መሆኑን ሳይያውቅ አልቀረም። እንደ ታላቋ ዚምባብዌ እና የስዋሂሊ ሱልጣኔቶች፣ እያንዳንዳቸው በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ ከአህጉሪቱ ባሻገር የተሰማሩ፣ እያንዳንዱም አእምሯዊ እና ባህላዊ ቅርሶቻቸውን ለማስጠበቅ ኢንቨስት ለማድረግ የሚንቀሳቀሱ አዳዲስ መንግስታትን ያውቅ መሆን አለበት። የታላላቅ የመካከለኛው ዘመን የአፍሪካ ኢኮኖሚዎች ግዙፍ አህጉራዊ ትስስር አካል ሆኖ ከእነዚህ እኩያ አገሮች ጋር የንግድ ልውውጥ ማድረግ ይችል ነበር።

እና ልክ እንደነዚያ ታላላቅ ኢምፓየሮች ሁሉ፣ Sundiata Keita ታሪክን በመጠቀም የታሪክ ውርስውን ለማስጠበቅ ኢንቬስት አድርጓል -- ተረት ተረት ሀሳቡን መደበኛ ማድረግ ብቻ ሳይሆን ታሪኩን የመናገር እና የመድገም አጠቃላይ ስምምነት በመገንባት ለግዛቱ ትረካ ለመመስረት ቁልፍ ነው። እነዚህ ታሪኮች፣ በሙዚቃ፣ ዛሬም ይዘፈናሉ።

አሁን፣ ሱንዲያታ ከሞተ ከበርካታ አስርት ዓመታት በኋላ፣ በጣም ታዋቂው ንጉሠ ነገሥቱ ማንሳ ሙሳ፣ አዲስ ንጉሥ በዙፋኑ ላይ ወጣ። አሁን ማንሳ ሙሳ በወርቅ ክምችት እና በአውሮፓ እና መካከለኛው ምስራቅ ፍርድ ቤቶች መልእክተኞችን በመላክ ዝነኛ ሆነዋል። እሱ እንደ ቀደሞቹ ሁሉ በጣም ፈላጊ ነበር፣ ነገር ግን በታሪክ ውስጥ ያለውን ቦታ የሚያረጋግጥበት የተለየ መንገድ ተመልክቷል። በ1324 ማንሳ ሙሳ ወደ መካ ሐጅ ሄደ እና በሺዎች ከሚቆጠሩ ሰዎች ጋር ተጓዘ። 100 ግመሎች እያንዳንዳቸው 100 ፓውንድ ወርቅ እንደያዙ ይነገራል። በየእለቱ አርብ በጉዞው ሙሉ በሙሉ የሚሰራ መስጊድ እንደሰራ እና ብዙ ደግ ስራዎችን እንደሰራ ተዘግቧል፡ ታላቁ የበርበር ታሪክ ጸሀፊ ኢብኑ ባቱታ " ካይሮንን በደግነት አጥለቅልቆታል፣ በሰሜን አፍሪካ እና በመካከለኛው ምስራቅ ገበያዎች ብዙ ወጪ በማውጣቱ በሚቀጥሉት አስር አመታት የወርቅ ዋጋ ላይ ተፅዕኖ አሳድሯል" ሲል ጽፏል።

ማንሳ ሙሳ ወደ ሀገሩ ሲመለስ በግዛቱ እምብርት ላይ መስጊድ በመገንባት ጉዞውን አስታወሰ።እና ትቶት የሄደው ቲምቡክቱ ትሩፋት በአፍሪካ ሊቃውንት ከተዘጋጁት የመካከለኛው ዘመን ሰነዶች እስከ 700,000 የሚጠጉ የመካከለኛው ዘመን ሰነዶች፣ ከሊቃውንት እስከ ደብዳቤ ድረስ ይቆያሉ። እና ከፍተኛ ደረጃ ላይ በ 15 ኛው እና በ 16 ኛው ክፍለ ዘመን ውስጥ, በዚያ ዩኒቨርሲቲ 25,000 የሚጠጉ ተማሪዎችን በመሳብ በአውሮፓ ውስጥ እንደ ማንኛውም የትምህርት ተቋም ተጽዕኖ ነበር. ይህ ወደ 100,000 ሰዎች በሚኖሩበት ከተማ ውስጥ ነበር. ቲምቡክቱን የዓለም የትምህርት ማዕከል አድርጋለች። ነገር ግን ይህ በእስልምና ላይ ያተኮረ እና የሚመራ ልዩ ትምህርት ነበር።

ቲምቡክቱን ለመጀመሪያ ጊዜ ከጎበኘሁበት ጊዜ ጀምሮ በአፍሪካ የሚገኙ በርካታ ቤተ-መጻሕፍትን ጎበኘሁ፤ ሄግል አፍሪካ ምንም ዓይነት ታሪክ የላትም ብሎ ቢገምትም፣ የታሪክ ማሸማቀቅ ያለባት አህጉር መሆኗ ብቻ ሳይሆን፣ ለመሰብሰብና ለማስተዋወቅ ተወዳዳሪ የሌላቸውን ሥርዓቶች ዘርግታለች። በሺህ የሚቆጠሩ ትናንሽ መዛግብት ፣ የጨርቃጨርቅ ከበሮ መደብሮች ፣ የእጅ ጽሑፎች እና የቁሳዊ ባህል ማከማቻዎች አይደሉም። እነሱ የጋራ ትረካ ቅርጸ-ቁምፊዎች፣የቀጣይነት ምልክቶች ሆነዋል፣እናም እርግጠኛ ነኝ ብዙዎቹ የአውሮፓ ፈላስፎች የአፍሪካን ምሁራዊ ባህል ጥያቄ ያነሱት፣ከጭፍን ጥላቻቸው በታች፣የአፍሪካ ምሁራን ለምዕራቡ ዓለም ትምህርት የሚያደርጉትን አስተዋፅዖ ማወቅ አለባቸው። የሜዲትራኒያንን ባህር የነዱ ታላላቅ የሰሜን አፍሪካ የመካከለኛው ዘመን ፈላስፎችን ማወቅ አለባቸው። ስለ ሦስቱ ጠቢባን የክርስትና አካል የሆነውን ወግ አውቀውና አውቀው መሆን አለባቸው። እና በመካከለኛው ዘመን, ባልታዛር, ሦስተኛው ጠቢብ, እንደ አፍሪካዊ ንጉስ ተመስሏል. እናም እንደ እኩያ ከአውሮፓ እና እስያ ጋር እንደ የብሉይ አለም ሶስተኛው የእውቀት እግር ሆኖ በከፍተኛ ደረጃ ታዋቂ ሆነ።

እነዚህ ነገሮች በደንብ ይታወቁ ነበር. እነዚህ ማህበረሰቦች ብቻቸውን አላደጉም። የቲምቡክቱ ሃብትና ሃይል የዳበረው ​​ከተማዋ አትራፊ የአህጉር አቀፍ የንግድ መስመሮች ማዕከል ሆና ስለነበር ነው። ይህ ድንበር በሌለው፣ አህጉራዊ ተሻጋሪ፣ የሥልጣን ጥመኛ፣ ውጫዊ ትኩረት፣ በራስ መተማመን በሌለበት አህጉር ውስጥ አንድ ማዕከል ነበር። የበርበር ነጋዴዎች፣ ጨውና ጨርቃጨርቅና አዲስ ውድ ዕቃዎችን ይዘው ከበረሃ አቋርጠው ወደ ምዕራብ አፍሪካ ይማሩ ነበር። ነገር ግን ከማንሳ ሙሳ ህይወት በኋላ ከተሰራው ከዚህ ካርታ እንደምታዩት ከሰሃራ በታች ያሉ የንግድ መስመሮች ትስስርም ነበር የአፍሪካ ሃሳቦች እና ወጎች ለቲምቡክቱ እውቀት እና በእርግጥም በረሃ አቋርጠው ወደ አውሮፓ የሚሄዱበት። የእጅ ጽሑፎች እና ቁሳዊ ባህል፣የጋራ ትረካ ቅርጸ-ቁምፊዎች፣የቀጣይነት ምልክቶች ሆነዋል። እናም እነዚያ የአውሮፓ ምሁራን በታሪካችን ላይ እምነት የጣሉት፣ ስለ ወጋችን በመሰረቱ ያውቁ እንደነበር እርግጠኛ ነኝ።

እና ዛሬ፣ እንደ አንሳርዲን እና ቦኮ ሃራም ያሉ ጠንካራ ሀይሎች በምዕራብ አፍሪካ ታዋቂ እየሆኑ ሲሄዱ፣ ያ የእውነት ሀገር በቀል፣ ተለዋዋጭ፣ ምሁራዊ እምቢተኝነት መንፈስ ነው ጥንታዊ ባህሎችን በጥሩ ሁኔታ ያስቀመጠው። ማንሳ ሙሳ ቲምቡክቱን ዋና ከተማው ባደረገ ጊዜ፣ ከተማይቱን ተመለከተ ሜዲቺ ፍሎረንስን ስትመለከት፡ ከየትም በመጡ ታላላቅ ሀሳቦች የዳበረ፣ ክፍት፣ ምሁራዊ እና ስራ ፈጣሪ ኢምፓየር ማእከል አድርጎ ነበር። ከተማዋ፣ ባህሉ፣ የዚህ ክልል ምሁራዊ ዲኤንኤ በጣም በሚያምር ሁኔታ ውስብስብ እና የተለያየ ሆኖ ስለሚቆይ ሁልጊዜም በከፊል ከሀገር በቀል፣ ከቅድመ እስላም ወጎች በተገኙ ተረት ወጎች ውስጥ እንደሚቆይ ይቆያል። በማሊ ውስጥ የተገነባው ከፍተኛ ስኬት ያለው የእስልምና ቅርፅ ታዋቂ ሆነ ምክንያቱም እነዚያን ነፃነቶች እና ያንን የተፈጥሮ ባህላዊ ስብጥር ስለተቀበለ። እናም የዚያ ውስብስብነት አከባበር፣ ጥብቅ ክርክር ያለው ንግግር ፍቅር፣ ያ ለትረካ አድናቆት፣ ምንም እንኳን ሁሉም ነገር ቢኖርም፣ የምዕራብ አፍሪካ እምብርት ነበር።

ዛሬ ደግሞ በአንሳርዲን የተበላሹ መስጊዶች እና መስጊዶች እንደገና ሲገነቡ ብዙ የጥፋት አራማጆች ለእስር ተዳርገዋል። እናም ታሪካችን እና ትረካችን ማህበረሰቦችን ለሺህ ዓመታት እንዴት እንዳሳለፉት፣ የዘመናዊቷ አፍሪካን ስሜት በማሳደግ ረገድ ወሳኝ ሆነው እንደሚቀጥሉ በድጋሚ በማስታወስ ኃይለኛ ትምህርቶችን እንቀራለን። እናም የዚህች በራስ የመተማመን፣ የእውቀት፣ የስራ ፈጣሪ፣ ወደ ውጭ የምትታይ፣ ከባህል የራቀች፣ ከታሪፍ የጸዳች አፍሪካ ስር እንዴት የአለም ምቀኝነት እንደነበረች እናስታውሳለን።

ግን እነዚያ ሥሮች, ይቀራሉ.

በጣም አመሰግናለሁ።