'የጡንቻ ርህራሄ' መገንባት

በትምህርት ቤቶች ላይ የሚደርስ ጥቃት ትልቅ ጉዳይ ሆኗል። አዳዲስ መፍትሄዎችን በመፈለግ፣ የካናዳ አስተማሪዎች ወደ ልዩ የክፍል ፕሮግራም ዞረዋል የርኅራኄ ሥር (Roots of Empathy)። በ1,400 ትምህርት ቤቶች ውስጥ እየተተገበረ ያለው የፕሮግራሙ አስኳል የሚከተለው ግንዛቤ ነው፡- ጨቅላ ሕፃን እና ወላጁን በክፍሉ መሃል ላይ ስታስቀምጡ ልጆች የሕፃኑን ሐሳብና ስሜት ማወቅ ይጀምራሉ። ውጤቶቹ አሻሚዎች ናቸው-በትምህርት ቤት ልጆች መካከል የሚለካው የጥቃት ደረጃዎች መቀነስ።

መርሃግብሩ ስኬታማ ነው ምክንያቱም ርህራሄን ያዳብራል ፣ ልጆች እራሳቸውን ወደማይታወቅ ክፍል እንዲገቡ ይደግፋሉ። ህፃኑ የራሳቸውን ስሜት እና የሌሎችን ስሜቶች ለይተው እንዲያውቁ እና እንዲያስቡ ለመርዳት ህፃኑ አጋዥ ይሆናል። በሕይወታችን ውስጥ ይህንን እንዴት ማድረግ እንችላለን? በውስጣችን “የጡንቻ መተሳሰብን” ለማዳበር የምንችልባቸውን ሁኔታዎች አውቀን በመፍጠር ነው።

ያ አስደናቂ ቃል የመጣው በቅርብ ጊዜ በታ-ኔሂሲ ኮትስ፣ የአትላንቲክ ከፍተኛ አርታኢ ነው። ጥንካሬን እና ርህራሄን አንድ ላይ በማምጣት፣ Coates ርህራሄ መሆን የሌላ ሰውን እውነታ ለመረዳት በማወቅ ጉጉት እና በትጋት የተሞላ መሆን መሆኑን እያስታወሰን ነው። ወደ ጠለቅ ስንሄድ፣ በመተሳሰብ እና በትህትና መካከል መሰረታዊ ግንኙነትም አለ፡ እውነተኛ ርህራሄ ራስን በራስ የመመራመርን ካለማወቅ ልማዳችን እንድንወጣ ይረዳናል።

ከሌሎች ጋር ለመገናኘት ስንሞክር፣ ትሕትና እንደ መሠረት ሳይኖር፣ በጸሐፊው ኢያን ፐርሲ በደንብ በተናገረው መሠሪ ዝንባሌ በፍጥነት እንጎዳለን፡- "ሌሎችን የምንፈርደው በባህሪያቸው ነው። እራሳችንን የምንፈርደው በዓላማዎቻችን ነው።" ለመረዳዳት ስንሞክር፣ የምንፈርድ ከሆነ ነጥባችን እየጠፋን ነው። ምክንያቱም ያን ጊዜ የሌላ ሰውን እውነታ ከመሰማት የበለጠ እውቀት ያለው መሆን፣ ትክክል መሆን -- ወይም ጥሩ መሆን - የበለጠ እንጨነቃለን።

ግን የሞራል እሳቤ እንኳን ፣ እራሴን በሌላ ጫማ ውስጥ ካስቀመጥኩበት ቦታ በፈጠራ መንቀሳቀስ ፣ ወሳኝ ቢሆንም ፣ ጅምር ብቻ ነው። በአመለካከት እና በመረዳት ላይ ዘላቂ ለውጥ ለማምጣት፣ የራሴን ያህል የሌላውን እውነታ መለማመድ አለብኝ። ጥሩ ዜናው ሳይንሳዊ ምርምር ከጊዜ ወደ ጊዜ እየጨመረ የሚሄደው የአንጎል ክፍል በትክክል እንደሚሰራ ያሳያል.

በኒውሮሳይንስ ውስጥ በጣም አስፈላጊ ከሆኑት የቅርብ ጊዜ ግኝቶች አንዱ "የመስታወት ነርቭ ሴሎች" ነው. የእኛ የነርቭ ሴሎች የተወሰነ ክፍል እኛ እራሳችን እያጋጠመን ያለን ያህል ሌሎች እያጋጠሙት ያለውን ነገር ለማስመሰል የተሰጡ ናቸው። አንድ ሰው ከብስክሌት ላይ ሲወድቅ ሳይ እንድሸማቀቅ የሚያደርጉት እነዚህ የመስታወት የነርቭ ሴሎች ናቸው። አንድ ክፍል በእኔ ላይ እየደረሰ እንዳለ ሆኖ ስለሚሰማኝ ነው። "አንድን ድርጊት ስንፈጽም (ኳስ መምታት እንበል) በፕሪሞተር ኮርቴክስ ውስጥ ከሚተኮሱት የነርቭ ሴሎች አንድ አምስተኛ ያህሉ ደግሞ ያንን ድርጊት ሲፈጽም ሌላ ሰው ሲያዩ ይቃጠላሉ።

ለመረዳዳት ከታሰርን ለምንድነው በተግባር እንዲህ ያለ ተደጋጋሚ ግንኙነት የተቋረጠው? በአብዛኛው የግንዛቤ ጉዳይ ነው። ይህንን የራሳችንን ክፍል በንቃት መከታተል ወሳኝ ነው። "በቀላሉ ትኩረት መስጠት ስሜታዊ ግንኙነት እንድንገነባ ያስችለናል. ትኩረት ማጣት, መተሳሰብ እድል የለውም" ይላል ደራሲ ዳንኤል ጎልማን. ግንዛቤዬ እየጨመረ በሄደ ቁጥር የመስታወት የነርቭ ስርዓቴ ወሰን ግልጽ የሆኑ አካላዊ ድርጊቶችን በመምሰል ብቻ የተገደበ አይደለም። የሰውነት ቋንቋ፣ እና እንዲያውም፣ በቅርብ ጊዜ የተደረጉ ጥናቶች እንደሚያሳዩት፣ የሌሎች ሰዎች የአእምሮ ሁኔታ፣ እንዲሁ በአንጎሌ ውስጥ መመዝገብ ይጀምራል። ይህ የእኔ አዲስ-የተገኘ ግንዛቤ መሳሪያ ይሆናል፡ በዚህ ደረጃ ግንዛቤን ማዳበር የተለያዩ ምርጫዎችን ይከፍታል።

ይህ የተጠናከረ የመተሳሰብ መሰረት ለግል ጥቅም ብቻ ብቻ የሚቆም አይደለም። የምንገነባቸውን ስርዓቶች እና እንዴት እንደምናደራጅ ለማሳወቅ በመሰረታዊነት ሊሽከረከር ይችላል። ቲም ብራውን, በአለም አቀፍ ደረጃ እውቅና ያለው የዲዛይነር ኩባንያ IDEO ዋና ሥራ አስፈፃሚ, የዚህ ዓይነቱ ርህራሄ ፈጠራ ውስጥ ያለውን ማዕከላዊ ሚና ይጠቁማል. "ሁሉም ትርጉም ያለው ንድፍ የሚጀምረው በስሜታዊነት ነው" በማለት ብራውን በጥልቅ አበረታች መጽሃፍ ላይ አጥብቆ ተናግሯል, "Infinite Vision: How Aravind Became the World's Greatest Business Case for Compassion."

እንደ ብራውን አገላለፅ፣ አራቪንድ ፈጠራን በማዘጋጀት ያገኘው ስኬት -- በነጻ እይታን ወደ ሚሊዮኖች በማምጣት በፋይናንሺያል እራስን በመቻል ላይ እያለ -- ስርአተ ርህራሄን በማዘጋጀት ላይ ነው። ለአራቪንድ እጅግ በጣም ቀልጣፋ ሂደቶች የጀርባ አጥንት የሆኑትን የነርሶች ቅጥር ሂደት እንደ ምሳሌ እንውሰድ። በጥሩ ሁኔታ የተስተካከሉ የስራ ፍሰቶች በጣም ብልጥ ሠራተኞችን ይፈልጋሉ ብለን እናስብ ይሆናል። እንደዚያ አይደለም። አራቪንድ ከፍተኛ ውጤት ያላቸውን ከመምረጥ ይልቅ ከስሜታዊነት ጀምሮ ከፍተኛ ዋጋ ያላቸውን ይመርጣል። እርግጥ ነው፣ እነሱ በጥብቅ የሰለጠኑ ናቸው -- ግን ዓይነ ስውር የሆነ በሽተኛ እውነታውን እንዲሰማቸው የሚያደርጋቸው ርኅራኄያቸው ነው። በውጤቱም, የታካሚ ፍላጎቶችን የሚያሟሉ ስርዓቶችን ለመንደፍ, ለመተግበር እና ለመጠገን እንዲረዳቸው በእውነት ይነሳሳሉ.

ዋናው ነገርም ይሄው ነው። በመጀመሪያ እይታ፣ “ጡንቻ መተሳሰብ” የሚያመለክተው ርኅራኄን ለመለማመድ ጠንክሮ መሥራትን ነው። ነገር ግን በጥልቅ ደረጃ፣ ይህ ርህራሄ ውሳኔዎችን ይለውጣል፡ አንዴ እንደዚህ አይነት ግንዛቤ ካለን፣ ከግምት ውስጥ ከማስገባት በስተቀር ማገዝ አንችልም። የተከበረ ኃላፊነት እንዲመስል ላለማድረግ -- በእውነቱ ስጦታ ነው። የራሳችንን ውስጣዊ አሠራር፣ የመስታወት ነርቭ ሴሎችን እና ሁሉንም ነገር ጠለቅ ብለን በመገንዘብ ከኢጎ እና እራሳችንን ከመመራት ዘይቤያችን ዘና ማለት እንጀምራለን። መተሳሰብ ድልድዩ ነው። አክቲቪስት ጆአና ማሲ እንደሚለው፣ "የሚሰበረው ልብ መላውን ዩኒቨርስ ሊይዝ ይችላል።"