Evenwicht Vinden in Een Onstabiele Wereld

Foto door Diane Barker

De huidige pandemie, die in een paar maanden tijd een ware ravage heeft aangericht in onze wereld, wordt hoogstwaarschijnlijk veroorzaakt door een onevenwicht in de natuur. Verlies van leefgebied en biodiversiteit drijft niet alleen dieren tot uitsterven, maar zorgt er ook rechtstreeks voor dat dierlijke virussen zich op mensen verspreiden. Als reactie hierop gebruiken onze leiders beelden van conflict: "We zijn in oorlog met Covid 19", horen we steeds weer; het is een "onzichtbare vijand" die we moeten "overwinnen". Maar hoewel dit virus ons leven verstoort en ziekte, dood en economische ineenstorting veroorzaakt, is het zelf een volledig natuurlijk fenomeen, een levend wezen dat zich voortplant zoals de natuur het bedoeld heeft. Zijn deze beelden van conflict en verovering gepast of zelfs nuttig? Helpen ze ons te begrijpen en te reageren, om onze wereld weer in evenwicht te brengen?

Een van Carl Jungs favoriete verhalen was 'De Regenmaker', dat hem werd verteld door zijn vriend Richard Wilhelm:

Er heerste een grote droogte [in het deel van China] waar Wilhelm woonde; maandenlang was er geen druppel regen gevallen en de situatie was catastrofaal geworden. De katholieken hielden processies, de protestanten baden, en de Chinezen verbrandden wierookstokjes en schoten met geweren om de demonen van de droogte te verjagen, maar zonder resultaat. Uiteindelijk zeiden de Chinezen: 'We zullen de regenmaker halen.' En uit een andere provincie verscheen een uitgedroogde oude man. Het enige wat hij vroeg was een rustig huisje ergens, en daar sloot hij zich drie dagen op.

Op de vierde dag pakten de wolken zich samen en ontstond er een grote sneeuwstorm (voor een tijd van het jaar valt er nauwelijks sneeuw, veel sneeuw is ongewoon veel). De stad was zo vol van geruchten over de wonderbaarlijke regenmaker dat Wilhelm de man ging vragen hoe hij dat gedaan had.

In echte Europese stijl zei hij: 'Ze noemen jou de regenmaker. Kun je me vertellen hoe je de sneeuw hebt gemaakt?'

En de regenmaker zei: 'Ik heb de sneeuw niet gemaakt. Ik ben er niet verantwoordelijk voor.'

'Maar wat heb je dan de afgelopen drie dagen gedaan?'

'Oh, dat kan ik uitleggen. Ik kom uit een ander land waar de dingen in orde zijn. Hier zijn ze niet in orde; ze zijn niet zoals ze zouden moeten zijn volgens de hemelse verordening. Daarom is het hele land niet in Tao, en ik ben ook niet in de natuurlijke orde der dingen, omdat ik in een wanordelijk land ben. Dus moest ik drie dagen wachten tot ik weer in Tao was en toen kwam de regen vanzelf.'”1

Waar zijn de regenmakers van vandaag, zij die "uit een ander land komen waar alles op orde is"? Hebben we ze allemaal al veel te lang geleden verbannen, ze verbannen uit onze wereld van wetenschap en rationeel denken? Het was lang gebruikelijk in inheemse culturen om, wanneer het leven uit balans raakte, hun sjamanen en dromen te raadplegen. Maar tegenwoordig hebben we nog maar weinig sjamanen en zelfs ons dromende zelf is gecensureerd, zijn de verhalen verbannen naar onze dagboeken of de bank van de therapeut.

We weten hoe we moeten worstelen en vechten, maar niet hoe we stil en ontvankelijk moeten zijn. We zijn vergeten hoe we moeten kijken en luisteren. En toch zijn de tekenen overal om ons heen – en voor sommigen is de beste reactie op deze pandemie misschien wel, net als de regenmaker, om zich terug te trekken in "een rustig huisje", waar we in plaats van eindeloos te bingewatchen, naar binnen kunnen kijken en kunnen terugkeren naar de Tao, naar wat in balans is met de natuurlijke stroom van het leven.

Voor wie dapper genoeg is om op iets diepers te vertrouwen, om naar de Aarde en de oude gewoonten te luisteren, biedt de pandemie een kans om zich af te keren van de rommel en afleidingen van ons uiterlijke leven, naar de diepere wortels van ons bestaan. Hier voedt onze ziel ons, hier kunnen we worden aangevuld en hier kunnen we helpen onze wereld te vernieuwen. De Aarde sterft aan de verwoestingen van de materialistische nachtmerrie van onze cultuur die de lucht die we inademen en het water dat we drinken vervuilt en onze ziel berooft van haar natuurlijke verbinding met het heilige. In de stilte kunnen we diep drinken van het water des levens dat nog steeds zuiver is; we kunnen communiceren met de oerkrachten van de natuur; we kunnen terugkeren naar wat heilig en essentieel is voor ons leven en voor het leven van de Aarde.

Hier in dit "andere land" is de lucht niet giftig en vertroebelt de atmosfeer van de wereld van vandaag in dit post-waarheidstijdperk ons ​​zicht niet. Het gelach van kinderen klinkt oprecht. Er heerst stilte en de seizoenen zijn in evenwicht. In onze psyche en ziel zijn er nog steeds wilde plekken waar geen pesticiden of gifstoffen zijn, en de oeroude kennis van de Aarde nog steeds toegankelijk is.

Terwijl onze wereld op zijn kop staat door de verspreiding van een virus, dat onze gezondheid en welzijn bedreigt en onze wereldeconomie en haar visie op eeuwige economische groei ruïneert, is het hier aan de kust van Noord-Californië een prachtige lente geweest. Nu vallen de wilde rozen roze over de schutting, gaan vingerhoedskruiden open en bloeit de clematis binnenkort paars. Gisteravond zag ik nog een reekalfje en haar moeder uit de bomen naast ons huis tevoorschijn komen, het reekalfje piepklein en nog gevlekt. Ik zie de natuur me een ander verhaal vertellen, een verhaal over regeneratie en wedergeboorte, over eeuwige cycli van verandering en wording. En ik probeer te luisteren, me af te stemmen op deze diepere wijsheid. Tegenwoordig doe ik niet veel; ik ben langzamer geworden naarmate ik ouder word. Ik maak mijn ochtendwandeling, geef de jonge groenteplantjes in de tuin water en vraag me af hoe de tomaten dit jaar zullen zijn. Ik heb het geluk dat ik niet in de frontlinie van de pandemie sta, dat ik niet bang ben voor mijn gezondheid of honger. Maar ik voel wel dat er een andere manier van leven is, niet gevangen in consumentisme of plannen voor een toekomst die nooit werkelijkheid zal worden. Vandaag was er een regenbui, ongebruikelijk voor deze tijd van het jaar.

We weten niet hoe deze pandemie ons leven zal veranderen, hoe het landschap van onze wereld eruit zal zien. Hoe lang zal "social distancing" nog duren? Zullen we ooit terugkeren naar goedkope, drukke vluchten? Hoe lang en wanhopig zullen de rijen voor eten worden? Het is alsof iemand de draad heeft losgetrokken die alles bij elkaar hield, terwijl we worstelen om "terug te keren naar normaal". Maar de vraag is: welk verhaal proberen we onszelf te vertellen? Of bevinden we ons tussen verhalen, in een staat van onwetendheid en onzekerheid? Wat vertellen onze dromen ons, wat is de boodschap van ons hart? Zoals Leonard Cohen zingt: "Er zit een barst in alles, zo komt het licht binnen." Is dit een moment waarop het licht door de scheuren kan komen, door de structuren in onze beschaving die aantoonbaar falen?

Ik verwacht geen antwoorden. In plaats daarvan probeer ik terug te keren naar de eenvoud van wat is, een tak die buigt in de wind, het gevlekte zonlicht en de schaduwen die door de bomen geworpen worden. Ik ben dankbaar dat ik midden in de natuur woon, de avondwolken roze zien kleuren boven de baai, wetende dat het water aan de overkant van de heuvel wilder is, de oceaan met zijn getijden en stromingen. Maar zelfs als ik in een stad verblijf, probeer ik het gewone te vinden, mijn buurvrouw die haar hond uitlaat, een jonge moeder die een kind in een kinderwagen duwt. Ik loop graag naar de winkel om melk en brood te kopen. Omdat ik ouder ben, heb ik nog maar weinig verlangens; de illusies van het leven zijn aan me voorbijgegaan. Een specht bij de voederbak zien, een eekhoorn die zich haast om de gevallen zaadjes te vangen – het leven zit vol met dit soort momenten.

We leven in een tijd van diepe onevenwichtigheid en extreme sociale en economische ongelijkheid, terwijl de natuur in een klimaatcrisis en ecocide belandt. Dit is wat er gebeurt als een beschaving faalt, als we aan het einde van een tijdperk komen. En vastgelopen in onze huidige patronen van verdeeldheid, concurrentie en conflict, hebben we geen echte oplossingen. Maar er is een andere manier om te zijn, "een ander land" dat niet zo ver weg is, maar in de grond onder onze voeten, in de beweging van de wind en het water dat over stenen stroomt. Dit is de wijsheid van de Tao, van het vrouwelijke, het leven zelf: mysterieus, magisch, wachtend om herontdekt te worden.

De vraag blijft dus: als we dit andere land willen betreden – niet het door strijd getekende landschap van onze drang om de natuur te bestrijden en te beheersen, van ontboste bossen en uitgestrekte monocultuurvelden, maar een terugkeer naar heelheid, naar een duurzaamheid die diep in de aarde reikt – waar zullen we dan beginnen? Zou het zo simpel kunnen zijn als terugkeren, opnieuw verbinding maken met wat heilig en eenvoudig is om ons heen, de levende verbindingen die al aanwezig zijn maar vaak over het hoofd worden gezien?

Door onze dagelijkse beslommeringen en de chaos in onze geest opzij te zetten, kunnen we leren om ons in elk moment te richten op de aanwezigheid van het heilige. Elk moment is uniek en biedt een eigen manier om verbinding te maken met het diepste in ons, met het wonder en mysterie van volledig leven. Dit behoort tot de oervisie van de Tao, die de onderling verbonden eenheid erkent die overal te vinden is:

Hoe kan de goddelijke Eenheid gezien worden?
In prachtige vormen, adembenemende wonderen,
ontzagwekkende wonderen?
De Tao is niet verplicht zichzelf te presenteren
op deze manier.

Als je bereid bent om erdoor geleefd te worden, zul je...
zie het overal, zelfs in de meest
gewone dingen.

Lao Tzu

Zal dit de problemen van onze huidige tijd oplossen, de crisis van de pandemie en de komende donkere dagen van de klimaatcrisis? Misschien is er een manier van zijn die onze huidige situatie niet beschouwt als een probleem dat opgelost moet worden, namelijk onze geconditioneerde denkwijze, maar als een kans om te ontwaken uit een droom die ons doodt, het fragiele levensweb dat ons ondersteunt vernietigt en onze ziel vergiftigt. We leven al zo lang in de woestenij van deze droom dat we ons niet kunnen voorstellen wat het betekent om wakker te zijn. We hebben zelfs onze beelden van spiritualiteit gevangengezet in de doos van persoonlijke vervulling en zijn allang vergeten dat ontwaken bij het leven zelf hoort, zoals in de enkele witte bloem die door Boeddha wordt vastgehouden in de beroemde "Bloemenpreek".

Misschien is de eenvoudigste reactie dan wel om terug te keren naar wat echt is, naar de 'zo-heid der dingen'. Dit betekent niet dat we niet reageren op de pijn van de pandemie, of niet werken aan het verlichten van de klimaatcrisis. Maar eerder dat we in ons hart en onze handen een andere kennis, een andere manier van zijn, koesteren. We herontdekken wat het betekent om volledig levend en aanwezig te zijn, wakker in de wereld om ons heen, in wat het meest eenvoudig en essentieel is. Hebben we echt plastic wegwerpflessen nodig voor water, of wereldwijde voedselvoorzieningsketens zodat we het hele jaar door avocado's kunnen eten? Of kunnen we erkennen wat het meest voor de hand ligt: ​​dat deze stervende droom, deze wereldwijde beschaving van uitbuiting en onnodige consumptie, voorbij is?

Deze pandemie heeft ons al iets heel simpels geleerd: de waarde van zorg en gemeenschap, de draden van liefde die ons met elkaar en met het leven verbinden. Dit is een voorbeeld van wat we nodig hebben om de overgang te maken naar de toekomst die wacht. Om Richard Powers te citeren in een recent interview in Emergence Magazine :

We moeten ontsnappen aan het leven van goederen en het vervangen door een leven in gemeenschap. We moeten afstand doen van het idee dat het menselijk lot bestaat uit beheren, controleren en domineren, en het vervangen door het idee dat het menselijk lot – net als alle andere lotsbestemmingen – afhangt van onze aanpassing aan de omgeving, omdat de omgeving voor 99 procent uit levende wezens bestaat.2

We zijn niet afgescheiden, maar een integraal onderdeel van het web van het leven. Daarom moeten we de natuur niet bestrijden, maar een manier vinden om samen te werken, om samen te werken met elkaar en de wereld om ons heen. Dit lijkt misschien te simpel gezien de vele uitdagingen van het leven, de pandemie en onze huidige politieke verdeeldheid, maar het is een essentiële basis voor een manier van leven die niet alleen duurzaam is voor onszelf, maar ook voor de niet-menselijke wereld waartoe we behoren. Het is een plek van evenwicht die hoort bij de natuurlijke orde der dingen.

Als naschrift, de dag nadat ik dit artikel had afgerond, stuurde een vriendin me het volgende prachtige gedicht van de Nieuw-Zeelandse schrijfster Nadine Anne Hura. Ze schreef het in de trein naar huis, nadat in Aotearoa, Nieuw-Zeeland, de volledige lockdown was aangekondigd. Het resoneert zo sterk met wat ik probeer te zeggen (en het zegt het veel beter). Ik ben dol op zowel de boodschap van het gedicht als de synchroniciteit waarmee het tot stand kwam, een bevestiging van wat de aarde op dit moment van ons nodig heeft.

Rust nu, en Papatūć nuku

Adem rustig en kom tot rust

Precies hier waar je bent

Wij zullen je niet verlaten

Voor een tijdje

We zullen stoppen, we zullen ophouden

We gaan langzamer rijden en thuisblijven

Trek elkaar dichtbij en wees aardig

Vriendelijker dan ooit.

Ik wou dat we konden zeggen dat we het voor jou deden

net zoveel als wijzelf

Maar hei aha

We doen het toch

Het is goed. Het is tijd.

Tijd om terug te keren

Tijd om te herinneren

Tijd om te luisteren en te vergeven

Tijd om het oordeel uit te stellen

Tijd om te huilen

Tijd om na te denken

Over anderen

Trek onze schoenen uit

Druk uw handen in de grond

Zeef de korrels tussen je vingers

Zachte handpalmen

Tijd om te planten

Tijd om te wachten

Tijd om op te merken

Bij wie wij horen

Voor nu ben jij het alleen

En de wind

En de bossen en de oceanen en de lucht vol regen

Eindelijk, het regent!

Ka turuturu te wai kamo o Rangi ki runga ia koe

Omarm het

Dit offer van eenzaamheid hebben we voor jou uitgehouwen

He iti noaiho – een klein offer

Mensen zeiden altijd dat het niet mogelijk was

Om vluchten aan de grond te houden, thuis te blijven en onze consumptiegewoonten te stoppen

Maar het was

Dat was altijd zo.

We waren alleen bang voor hoeveel pijn het zou doen

— en het doet pijn en het zal pijn doen en blijven pijn doen

Maar niet zo erg als dat jij gekwetst bent.

Wees dus nu stil

Wikkel je heuvels rond onze afwezigheid

Maak de betonnen riem los die strak om je middel zit

Rest.

Ademen.

Herstellen.

Genezen —

En wij zullen hetzelfde doen.3 â—†

1 CJ Jung, Mysterium Coniunctionis, par. 604n.

2 https://emergencemagazine.org.

3 Overgenomen met toestemming van Nadine Anne Hura.