Y Lle Hwn Rydych Chi'n Perthyn Iddo

Mae'n anodd cael gobaith. Mae'n anoddach wrth i chi heneiddio,
oherwydd ni ddylai gobaith ddibynnu ar deimlo'n dda
ac mae yna freuddwyd o unigrwydd am hanner nos llwyr.
Rydych hefyd wedi tynnu'n ôl gred yn y realiti presennol
y dyfodol, a fydd yn sicr yn ein synnu,
ac y mae gobaith yn galetach pan na all ddod trwy ragfynegiad
dim mwy na thrwy ddymuno. Ond stopiwch blymio.
Mae'r ifanc yn gofyn i'r hen i obeithio. Beth fyddwch chi'n ei ddweud wrthyn nhw?
Dywedwch wrthyn nhw o leiaf beth rydych chi'n ei ddweud wrthych chi'ch hun.

Oherwydd nid ydym wedi gwneud ein bywydau i gyd-fynd
ein lleoedd, mae'r coedwigoedd yn adfail, y caeau wedi erydu,
y nentydd yn llygru, y mynyddoedd yn dymchwelyd. Gobaith
yna i berthyn i'th le trwy dy wybodaeth dy hun
o'r hyn ydyw nad oes un man arall, a chan
eich gofalu amdano gan nad ydych yn gofalu am unrhyw le arall, hwn
lle rydych chi'n perthyn iddo er nad yw'n eiddo i chi,
canys yr oedd o'r dechreuad ac a fydd hyd y diwedd.

Perthyn i'th le trwy adnabyddiaeth o'r lleill sydd
eich cymdogion ynddi: yr hen ŵr, claf a thlawd,
sy'n dod fel crëyr glas i bysgota yn y gilfach,
a'r pysgod yn y gilfach, a'r crëyr glas sy'n ddyn fel
pysgod i'r pysgod yn y gilfach, a'r adar sy'n canu
yn y coed yn nhawelwch y pysgotwr
a'r crëyr glas, a'r coed sy'n cadw'r wlad
safant arnynt fel y mae yn rhaid i ninnau hefyd ei gadw, neu farw.

Ni ellir cymryd y wybodaeth hon oddi wrthych trwy rym
neu trwy gyfoeth. Bydd yn atal eich clustiau i'r pwerus
pan ofynnant am eich ffydd, ac i'r cyfoethog
pan ofynnant am eich tir a'ch gwaith.
Atebwch gyda gwybodaeth y lleill sydd yma
a sut i fod yma gyda nhw. Trwy y wybodaeth hon
gwneud y synnwyr sydd angen i chi ei wneud. Wrth ei sefyll
mewn urddas synnwyr da, beth bynnag a all ddilyn.

Siaradwch â'ch cyd-ddyn fel eich lle
wedi eich dysgu i siarad, fel y mae wedi dweud wrthych.
Siaradwch ei thafodiaith fel eich hen gydwladwyr yn ei siarad
cyn iddynt glywed radio. Siaradwch
yn gyhoeddus yr hyn na ellir ei ddysgu na'i ddysgu yn gyhoeddus.

Gwrandewch yn breifat, yn dawel ar y lleisiau sy'n codi i fyny
o dudalennau llyfrau ac o'ch calon eich hun.
Byddwch yn llonydd a gwrandewch ar y lleisiau sy'n perthyn
at lannau'r nentydd a'r coed a'r caeau agored.
Mae yna ganeuon a dywediadau sy'n perthyn i'r lle hwn,
trwy yr hwn y mae yn llefaru drosto ei hun a dim arall.

Wedi dod o hyd i'ch gobaith, felly, ar y ddaear o dan eich traed.
Dy obaith nef, gorphwysa ar lawr
dan draed. Boed yn goleuo gan y golau sy'n disgyn
yn rhydd arno ar ol tywyllwch y nosau
a thywyllwch ein hanwybodaeth a'n gwallgofrwydd.
Bydded hefyd yn cael ei goleuo gan y goleuni sydd o'ch mewn,
sef goleuni dychymyg. Trwyddo fe welwch
tebygrwydd pobl mewn mannau eraill i chi'ch hun
yn dy le. Mae'n goleuo'r angen am ofal yn ddieithriad
tuag at bobl eraill, creaduriaid eraill, mewn mannau eraill
fel y byddech yn gofyn iddynt am ofal tuag at eich lle a chi.

Nid oes unrhyw le o'r diwedd yn well na'r byd. Y byd
yn ddim gwell na'i leoedd. Ei leoedd o'r diwedd
yn ddim gwell na'u pobl tra eu pobl
parhau ynddynt. Pan fydd y bobl yn gwneud
tywyll y goleuni o'u mewn, y byd yn tywyllu.

o Heddiw: New & Collected Sabbath Poems (Counterpoint, 2013).  

***

Yr hyn sy'n dilyn yw fideo o 2009 o Bill McKibben yn cyflwyno Wendell Berry ym Mhrifysgol George Washington. Mae'r fideo yn cynnwys Berry yn darllen y gerdd a rannwyd uchod.