De Onvergelijkbare Naomi Shihab Nye Over Vriendelijkheid

De gedichten van Naomi Shihab Nye hebben een wonderlijke manier om precies op het juiste moment op te duiken en je onder de oppervlakte van je leven te roepen. Als kind van een Palestijnse vader en een Amerikaanse moeder spreken haar gedichten een taal die dieper is dan cultuur, geschiedenis of religie. Via de poort van het alledaagse – een supermarkt, een olijfpers, de krantenkoppen – neemt ze ons mee in de meest diepgaande vragen en onthullingen van de ziel. Naast poëzie schrijft Nye ook fictie, essays en kinderboeken, en heeft ze verschillende bloemlezingen geredigeerd.

KIM ROSEN : Wat is volgens jou de rol van poëzie, vooral in deze tijd?

NAOMI SHIHAB NYE : Poëzie helpt ons elkaars leven te begrijpen. Het geeft ons intieme inzichten in andermans ervaringen. Dat soort inzichten in dertig seconden of drie minuten kunnen hebben, is een heel waardevolle vorm van overdracht. Het is niet bezaaid met overbodige, verklarende materie of het soort gebabbel dat tegenwoordig zo gemakkelijk in het nieuws komt. We worden omringd door gepraat, taal, berichtgeving en verhalen van een bepaald soort, de 'breaking news'-soort, maar ik denk dat we hunkeren naar een ander soort verhaal, het verhaal dat ons helpt ons gewoon met elkaar verbonden te voelen, bij elkaar te zijn. Een tragere vorm van empathie. Ik denk dat we daar nu meer dan ooit naar hunkeren.

Zodra we de ervaring hebben een gedicht te absorberen en die honger te stillen, hebben we toegang tot een taal die gewijd is aan het vervoeren van de geest. Net zoals er iets in een kompas zit dat ervoor zorgt dat het altijd terugkeert naar het ware noorden, zo zit er ook iets in poëzie dat ons kan harmoniseren en heroriënteren.

Je hebt maar één gedicht nodig en de juiste aandacht voor dat gedicht. Je leest dat gedicht, je koestert het, je herleest het en je voelt je als een kamer die gereinigd, opgefrist en opnieuw gerangschikt is, waar alles opgevouwen en op de juiste plek opgeborgen is. Natuurlijk zijn niet alle gedichten zo; sommige gedichten zitten vol met hun eigen rommel. Maar een gedicht vinden dat bij je past, die helderheid voelen en weten dat het er is, dat het voor je beschikbaar is en dat je je overweldigd voelt wanneer je je ook maar een beetje voelt – wauw. Wat kan er beter zijn?

KIM : Veel van je gedichten zijn bijna subversief spiritueel. Ze bieden de intimiteit van één worden met iemand met wie je nooit had gedacht dat je je ermee zou kunnen identificeren. Dus ik vraag me af: volg je zelf ook een spiritueel pad? Ben je opgevoed met een spiritueel pad?

NAOMI : Ik ben opgevoed met een sterk oecumenisch pad. Geen van mijn ouders beoefende de religies van hun eigen familie. Mijn vader had de islam niet echt afgewezen, maar hij was er nooit een aanhanger van geweest en wist, zelfs als kind al, dat hij niet van plan was om op een traditionele, officiële manier vroom te zijn. Mijn moeder had de bekrompenheid, zoals zij die zag, van het lutherse christendom van haar ouders juist afgewezen. Ze probeerde in zichzelf een veel meer oecumenisch gevoel van spiritualiteit en mogelijkheden te ontwikkelen en bij haar familie en vrienden, of iedereen die geïnteresseerd was, te brengen. Ze nam me tien jaar lang mee naar de Vedanta Society in St. Louis, tussen mijn derde en veertiende. Dat was een heel mooie inwijding in een wereld van spirituele praktijken. Mijn moeder stuurde me ook af en toe in de zomer naar de Bijbelschool, en later naar een Unity-zondagsschool. En zo ontstond het besef dat er niet één juiste weg, één beste weg is. Je staat open voor nieuwe ideeën en je vindt elementen die je aanspreken uit verschillende paden. Daarom heb ik in mijn eigen leven nooit de behoefte of de drang gevoeld om één praktijk te hebben ten koste van de andere.

Er is iets heel geruststellends aan rituelen. Ik heb vrienden die naar de kerk gaan of in het zencentrum zitten. Ik respecteer dat. Het ritueel van schrijven vervult die behoefte voor mij. Schrijven is voor mij een soort spirituele devotie. Luisteren naar taal, voelen hoe verhalen zich ontvouwen en gedichten ontstaan, aanwezig zijn bij de pagina – ik zie het niet als een carrière, ik zie het als een devotie. Dat is voor mij een groot verschil.

Ik heb respect voor alle paden die elkaar respecteren. Ik heb geen respect voor een hoop vroomheid en rechtschapenheid of voor de egocentrische 'dit is de beste weg'-houding. Ik begrijp de angst die ermee gepaard moet gaan, of het soort protectionisme of tribalisme in evangelische bewegingen, of het nu evangelisch islamisme of evangelisch christendom betreft, niet echt. Ik begrijp de behoefte om gelijk te hebben ten koste van het gelijk van iemand anders niet echt. Wat als wij, die van poëzie houden, bijvoorbeeld zeggen dat poëzie meer recht is dan dans, of dat poëzie meer recht is dan steel drummuziek? Of dat een sonnet echt is en een open gedicht niet echt. Of dat haiku goed is en villanelle fout.

KIM : Ik heb er juist een grote behoefte aan om te genieten van het niet-weten, jij ook?

NAOMI : Oh, absoluut. We zijn dol op het mysterie. We zijn dol op wat er gaat komen. We vinden het heerlijk om niet te weten in welke vorm we iets zouden kunnen schrijven.

KIM : Er zitten een paar behoorlijk krachtige lessen in je gedicht ' Vriendelijkheid '. Hoe kwam je ertoe om dat gedicht te schrijven?

NAOMI : Mijn man, Michael, en ik waren in 1978 op huwelijksreis in Colombia. We wisten dat we in een moeilijk land vol drugsmokkelaars zaten, maar we waren allebei optimistisch en dachten dat we het wel zouden redden. Uiteindelijk werden we midden in de nacht in een bus beroofd. Ze namen alles mee wat we hadden: paspoorten, kaartjes, camera's, al ons geld – alles. Het was een heel nare ervaring. Een Indiër in onze bus werd vermoord, en we hadden het gevoel dat wij de volgende zouden kunnen zijn.

We stapten weer in de bus en de Indiaan stond gewoon langs de kant van de weg. We besloten dat Michael zou moeten liften, ook al was het erg gevaarlijk, naar een grotere stad waar hij hoopte onze reischeques weer in te kunnen voeren. Ik bleef alleen achter in deze onbekende stad. Ik had geen idee hoe ik zou eten of waar ik de hele dag zou slapen tot hij terugkwam.

Ik ging zitten op het plein in het centrum van de stad. Het enige wat ik nog had, was een klein papieren notitieboekje en een potlood dat in mijn achterzak had gezeten (over licht reizen gesproken!). Ik trilde. Het schemerde. Ik pakte mijn potlood. Ik heb hier een beetje leiding nodig, dacht ik. Ik moet weten wat ik nu moet doen. En het gedicht "Vriendelijkheid" leek door de lucht van dat stadje te zweven en op mijn pagina te landen. Het was als automatisch schrijven; ik schreef geen concepten op die ik al kende en als vanzelfsprekend beschouwde of in de praktijk had gezien. De 'jij' in het gedicht ben ik echt. Ik had het gevoel dat er iets in de lucht tot me sprak: "Voordat je weet wat vriendelijkheid werkelijk is, moet je dingen verliezen."

Toen ik het eenmaal had opgeschreven, werd alles duidelijker. Ik wist wat ik kon doen om iets te eten te vinden, waar ik een slaapplek kon vinden. Deze gave van openheid en mogelijkheden overschaduwde het gevoel van verslagenheid. Het gedicht was een houvast waar ik me aan vastklampte terwijl ik mijn weg vond.

Er was een bende straatschoffies die colaflesjes verzamelden en die inruilden voor een paar pesos, zodat ze een broodje konden kopen. Ik besefte dat ze iets wisten wat ik moest weten: als je niets hebt, waar haal je dan eten vandaan? Ik liet ze zien dat ik niets had, geen tas, geen tas, geen portemonnee, helemaal niets, en dat ik hun hulp nodig had. Ze waren zo vriendelijk! Ze lieten me toe om me bij hun groep aan te sluiten en af ​​en toe een broodje te eten.

Zodra het gedicht gedrukt was, begon het een eigen leven te leiden. Nu is het op verschillende manieren eigendom van zoveel mensen. Ik heb altijd geloofd dat gedichten in de lucht om ons heen hangen. Als we op een bepaalde manier luisteren, zullen ze ons vinden. Als we ze in onze geest en ons bewustzijn toelaten, kunnen ze ons helpen, en als we ze dan de wereld in sturen, op welke manier dan ook, is er de mogelijkheid dat ze een groter leven krijgen dan we ooit voor ze hadden kunnen dromen.

KIM : Als je diepste verlangen werkelijkheid zou worden, welk effect zouden jouw gedichten dan hebben op de lezers en de wereld?

NAOMI : Meer vrede. Ik hoop dat een gedicht over het Midden-Oosten bijvoorbeeld ervoor zorgt dat iedereen die het leest minder snel geneigd is om een ​​groep mensen in de categorie vijand te plaatsen. En ook een gevoel van vrede – in het leven van mensen, in de samenleving – een gevoel van mogelijkheden, dat dingen goed kunnen komen.

Ik wil dat mijn gedichten je bevrienden. Ik wil niet dat je een gedicht leest en het gevoel hebt dat het een test, een doolhof of een puzzel was, of dat het je ergens heen bracht en je nu geen idee hebt waar je bent. Ik wil dat je het gevoel hebt dat je een nieuwe vriend hebt ontmoet en het niet erg zou vinden om hem of haar weer te zien. Ik denk dat dat gevoel veel te maken heeft met vrede, want als we ons bevriend voelen in de wereld, voelen we ons vrediger. We voelen ons veiliger en meer verbonden met elkaar.