Jarenlang heb ik met gezinnen gewerkt die hun kinderen ernstig mishandelden. Na verloop van tijd kwam ik erachter dat al het leed dat de kinderen meemaakten – of het nu ging om huiselijk geweld, kindermishandeling of verwaarlozing – het gevolg was van het gebrek aan empathie bij de ouder.
Er was geen enkele ouder die wakker werd en dacht: "Vandaag ga ik mijn kind pijn doen." Dat waren geen monsters; het waren mensen van wie ik juist hield.
Ik herinner me dat ik werkte met een groep tienermoeders die allemaal als kind seksueel of fysiek misbruik hadden meegemaakt en nu worstelden met een verslaving. Ze hadden grote moeite om empathie te voelen voor hun kinderen. Als de kinderen vielen, zeiden de moeders: "Geen pijn, geen winst." En dit kon een peuter zijn die leerde lopen.
Ik zag dat als je de liefde nog niet hebt ervaren, het heel moeilijk is om te weten hoe je moet liefhebben.
Wat kunnen we doen om deze cyclus van misbruik en verwaarlozing te doorbreken?
Mijn idee was om te focussen op de hechtingsrelatie tussen ouder en kind. Ik geloof dat we het vermogen tot empathie erven – dat we allemaal intuïtief empathisch zijn – maar dat dit vermogen kan verdorren als een kind nooit empathie ervaart in de hechtingsrelatie met zijn of haar ouders. Dus waarom zouden we niet leren van de hechtingsrelatie?
Dat idee inspireerde me om in 1996 Roots of Empathy op te richten. Roots of Empathy is een programma voor kinderen van de kleuterschool tot en met groep acht. Onze missie is om zorgzamere, vreedzamere en meer beschaafde samenlevingen te creëren door het empathisch vermogen van kinderen te vergroten.
De kern van het programma is het integreren van de hechtingsrelatie in de klas: negen maanden lang brengen we elke maand een baby met zijn/haar ouders naar de klas, begeleid door een Roots of Empathy-instructeur. Kinderen zien liefde groeien gedurende een heel schooljaar; ze zien ook het zelfvertrouwen, de veiligheid en de emotionele afstemming tussen ouder en kind groeien.
Naast de familiebezoeken bezoekt de Roots of Empathy-instructeur de klas een aantal dagen vóór het familiebezoek om de kinderen te helpen zich voor te bereiden. De dagen ná het familiebezoek bezoekt de instructeur de kinderen om te helpen reflecteren op het bezoek. In totaal komen er 27 Roots of Empathy-bezoeken aan gedurende het jaar.
Tijdens deze bezoeken leren we emotionele geletterdheid. Elke keer dat de baby een emotie laat zien, praten de kinderen over de intentie van de baby en wat de baby moet voelen. Ze leren de taal van hun gevoelens.
Ik herinner me een keer dat we kinderen in groep 4 hadden die het hadden over een moment waarop ze verdrietig waren; we hielpen ze te begrijpen dat we ons allemaal wel eens verdrietig en eenzaam voelen, maar dat we elkaar kunnen helpen. En dit kleine meisje zei opeens: "Ik voelde me verdrietig toen mijn moeder me weggaf omdat we geen geld hadden voor goed eten."
Niemand zei er iets over. Maar de volgende dag kwamen de meeste kinderen uit de klas met eten. De meeste kinderen gaven het eten stilletjes in de garderobe aan het kleine meisje. Maar wat zo aangrijpend was, was hoe sommige kinderen zeiden: "Dit is voor je mama, zodat je mama je terug kan brengen."
Het is duidelijk dat we nog niet eens zijn begonnen met het peilen van de diepten van het menselijk hart, en ik denk dat dat het diepst klopt in onze kinderen. Heel vaak zijn kleine kinderen emotioneel beter onderlegd dan wij.
Ik denk dat wij in Noord-Amerika emotioneel analfabeet zijn. We maken ons zorgen over onze traditionele geletterdheidscijfers, maar we zouden ons, denk ik, meer zorgen moeten maken over onze emotionele geletterdheid, ons vermogen om contact te maken met onszelf en met elkaar. Op school leren we kinderen lezen, maar als we ze niet leren om met anderen om te gaan, zullen ze verloren raken in het leven – verloren in hun relaties, zullen ze geen succes hebben in hun werk, en zullen we geen vrede in de wereld hebben. Het zijn onze bergen, onze continenten en onze oceanen die ons verdelen. Maar het zijn onze overeenkomsten via onze emoties die ons verbinden. In Roots of Empathy kunnen kinderen hun overeenkomsten met anderen zien via de baby. Wanneer kinderen elke dimensie van "hun" baby observeren – elke hik, elke glimlach, elke bezorgde blik – leren ze over de temperamentkenmerken van de baby.
Heeft de baby bijvoorbeeld een hoge of lage intensiteit, en wat betekent dat? De baby huilt vaak, hard en lang – dat is een intense baby. Dit helpt kinderen zichzelf te begrijpen en geeft ze toestemming om van zichzelf te houden als ze intens zijn, want we zijn het er allemaal over eens dat we van de baby houden, of de baby nu een hoge of lage intensiteit heeft.
"Oh, ik vind dat je heel intens bent, Billy," zei het ene kind tegen het andere na een bezoekje van hun baby.
"Waarom denk je dat ik zo intens ben?", vroeg Billy.
"Omdat je de hele tijd instort."
"Ja," zei Billy, "dus ik ben net ons kindje! Echt cool!"
Iets anders wat we bij Roots of Empathy doen, is een emotiebarometer bijhouden, waarbij de kinderen aangeven of ze zich goed, minder goed of ergens ertussenin voelen. Vervolgens bekijken we de hele lijst en vragen we de kinderen wat ze zien. Niemand let er echt op wie wat zegt, maar ze zijn verbaasd als ze een van de kinderen zijn die zich die dag niet zo blij voelt en zien dat er andere mensen zijn die ook niet blij zijn. Onze negatieve gevoelens zijn zo geïsoleerd: het is makkelijk om samen gelukkig te zijn, maar het is moeilijk voor een kind om te praten over eenzaamheid en angst.
En het mooie is dat kinderen inzicht hebben in hoe een ander zich voelt (empathie) en dat het hen beschermt tegen agressie.
We weten inderdaad uit onafhankelijk onderzoek naar Roots of Empathy dat het grootste effect ervan ligt in het verminderen van agressie bij kinderen – een enorm belangrijk resultaat, omdat agressie de toegangspoort is tot allerlei andere negatieve gevolgen voor kinderen. Veel mensen hebben het programma geprezen voor de bestrijding van pesten. Het was nooit mijn bedoeling geweest om er een antipestprogramma van te maken; het was een gelukkig toeval dat het alle vormen van pesten verminderde.
Het onderzoek suggereert ook dat we de emotionele geletterdheid van kinderen verbeteren. Vergeleken met andere leerlingen tonen leerlingen van Roots of Empathy een significant beter begrip van hun eigen emoties en die van anderen.
Bovendien toont het onderzoek aan dat Roots of Empathy zorgt voor meer zorgzame en ondersteunende kinderen: ze zijn aardiger, delen meer en helpen hun klasgenoten. Ze voelen zich ook meer gesteund door hun klasgenoot en leraar, en ze ervaren een groter gevoel van autonomie dan andere kinderen.
Verbazingwekkend genoeg vertonen leerlingen in alle leerjaren nog steeds verbeteringen in hun gedrag, zelfs drie jaar nadat ze Roots of Empathy hebben afgerond.
Kinderen in Roots of Empathy hebben bovendien veel meer kennis dan andere kinderen over ouderschap en de behoeften van baby's. Zoveel ouders met wie ik vroeger werkte, schudden hun baby's tot ze verlamd, doof, blind of zelfs dood gingen, simpelweg omdat ze niet begrepen dat baby's huilen vanwege hun emotionele behoeften, niet alleen vanwege hun fysieke behoeften – ze kunnen ook huilen omdat ze vastgehouden willen worden. Als kinderen het emotionele leven van een baby echt kunnen begrijpen, kunnen ze als volwassenen prachtig ouderschap op zich nemen.
Na 15 jaar geleden als pilot met 150 kinderen in Toronto te zijn begonnen, heeft Roots of Empathy zich inmiddels verspreid over Canada en de rest van de wereld. Afgelopen schooljaar namen meer dan 47.000 kinderen in Canada deel, in ongeveer 1.900 klassen en 1.300 scholen. In het najaar van 2011 zal elke Canadese provincie aan het programma deelnemen. Het programma wordt aangeboden in het Engels en Frans en bereikt gemeenschappen op het platteland, in de stad en in afgelegen gebieden, waaronder Aboriginal-gemeenschappen in Canada. Tot nu toe heeft Roots of Empathy meer dan 363.000 kinderen in het hele land bereikt. We hebben ook een "zusterprogramma" gelanceerd, Seeds of Empathy, voor jongere kinderen van drie tot vijf jaar in kinderdagverblijven.
We hebben ook programma's in het Verenigd Koninkrijk, Ierland, Noord-Ierland, Nieuw-Zeeland en Duitsland. Het programma is net van start gegaan in de Verenigde Staten, met een programma in Seattle en nieuwe programma's die dit najaar van start gaan in New York en de San Francisco Bay Area. We zijn van plan om binnenkort ook andere landen te bereiken.
Wanneer we een aantal van deze Roots of Empathy-klassen aan elkaar koppelen – bijvoorbeeld wanneer Aboriginal-kinderen in Noord-Ontario communiceren met Maori-kinderen in Nieuw-Zeeland – zien ze hoezeer ze op elkaar lijken. Ze zeggen precies dezelfde dingen over hun baby's. Ze zeggen precies dezelfde dingen over hun families. Ze zeggen precies dezelfde dingen over hun vrienden. En aan het einde van het jaar, wanneer ze wensen doen voor hun baby's, zoals alle Roots of Empathy-klassen aan het einde van het jaar doen, wensen ze hetzelfde. En wat ze wensen zou op de beleidstafels van elk land ter wereld moeten staan. Ze wensen dat de baby gelukkig zal zijn. Ze wensen dat de baby gezond zal zijn. Ze wensen dat de baby altijd een goede vriend zal hebben. Ze wensen dat de baby geen astma zal hebben – dat zijn duidelijk de kleine kinderen met astma. Ze wensen dat de baby nooit gepest zal worden – dat is een kind dat geleden heeft. Ze wensen dat de baby een vader zal hebben, en ze wensen dat de moeder niet naar haar werk hoeft.
In elke klas zit een armada van gebroken harten, en arme leraren hebben zo'n ongelooflijke baan. Vorig jaar belde een leraar me op. "Ik wilde geen Roots of Empathy," zei hij. "Ik weet niets van baby's – waar wilde ik eigenlijk een baby in mijn klas voor? Maar mijn directeur dwong me er een te krijgen."
"Echt, ik weet niet wat ik tegen je moet zeggen," vervolgde hij. "Maar ik was van plan om in juni met pensioen te gaan, en nu geef ik dankzij Roots of Empathy nog twee jaar les om al die kinderen die ik niet heb gezien, bij te praten."
Er is geen kind dat we ooit zouden moeten opgeven. Wat Roots of Empathy biedt, is een pedagogie van hoop die kinderen helpt hun stem te vinden – vaak door middel van kunst – om te delen wat er in hun hart leeft.
De kindertijd is een heel korte periode, en we weten dat er zoveel gedaan kan worden om kinderen een gelukkig en productief leven te laten leiden. In de plooien van het kinderbrein hebben we de potentie voor compassie, we hebben de basis voor dromen en we hebben zonder twijfel de hoop voor morgen. Want de morele toekomst van het universum berust echt op de adem van kleine kinderen.
COMMUNITY REFLECTIONS
SHARE YOUR REFLECTION
11 PAST RESPONSES
Love it. Please bring this to Australia.
And yeah, agree, we need this for adults, too, who didn't get to benefit from it as kids at school.
Wonderful, but we also need a program for parents- those voluntarily seeking helping or those who have been identified by Child Protective Services as needing help. We need to let these folks observe loving parent-child interactions so that they have behavior to model.
I laud and praise these efforts and this program. It is exactly what we need.
Our little guy is a Roots of Empathy volunteer and I think the program is great. I can't speak to the effect on the kids outside of the half hr once a month we are there. However, I can say that I was amazed at how engaged the majority of the kids are. I thought there would be some gender split (boys might not be interested and girls might be), but I was definitely wrong. There were even older boys that would stop in the hallway to try to make the little guy laugh. On our end the program has taught us things about growth and development, which we didn't know about otherwise. He also loves going to the class and warms up pretty quickly so that by the end he is really excited. This is definitely one of the best decisions we have made in the early months of his life and will be something we talk about for years to come.
I want this program started where I live!!! I want to help get it started. This is wonderful. Very inspiring.
Great article! This is a beautiful movement and the results of the effort are even more beautiful. Keep up the good work of spreading love, that's the solution to our numerous world challenges.
What a fabulous movement. I had to share it with others. Thank you.
Brought tears to my ears and hope to my heart. Thank you Mary Gordon; I hope this program comes to Australia, and is thoroughly embraced. We have a terrible bullying culture here, and I think the world's empathy needs topping up desperately. And it all starts with our children.
I cried when I read this article. I gave thanks that children can learn. Now I want the older generation of parents with anger issues and lack of EMPATHY issues to also have access to this.
Paul pjsmetana@gmail.com
An amazing program. Indeed Mary Gordon is a Superhero. Thank you for sharing her project with us and in reminding us for the great need for Emotional Literacy. I work with children using Storytelling to connect one to another and create understanding and empathy. I will research your work further. Thank you so much. HUG from my heart to yours, Kristin
Mary Gordon is a true hero