Kwa miaka mingi nilifanya kazi na familia zilizowadhulumu sana watoto wao. Baada ya muda, nilitambua kwamba mateso yote ambayo watoto walikusanya—iwe ni jeuri ya nyumbani au kutendwa vibaya kwa watoto au kutelekezwa—yalitokana na kutokuwa na huruma kwa mzazi.
Hakuna hata mmoja wa wazazi hao ambaye aliamka na kuamua, "Leo ndio siku nitamuumiza mtoto wangu." Hawa hawakuwa majini; hawa walikuwa watu ambao niliwapenda, kwa kweli.
Nakumbuka nilifanya kazi na kikundi cha akina mama matineja ambao wote waliishi kupitia unyanyasaji wa kingono au kimwili wakiwa watoto na sasa walikuwa wakipambana na uraibu. Walipata shida sana kuwahurumia watoto wao. Watoto walipoanguka chini, akina mama wangesema, “Hakuna maumivu, hakuna faida.” Na hii inaweza kuwa mtoto mdogo anayejifunza jinsi ya kutembea.
Niliona kwamba ikiwa haujapata upendo, ni ngumu sana kujua jinsi ya kupenda.
Kwa hivyo tunaweza kufanya nini ili kuvunja mzunguko huu wa unyanyasaji na kutelekezwa?
Wazo langu lilikuwa kuzingatia uhusiano wa kiambatisho kati ya mzazi na mtoto. Ninaamini kwamba tunarithi uwezo wa huruma—kwamba sisi sote ni wenye hisia-mwenzi—lakini uwezo huu unaweza kufifia ikiwa mtoto hatawahi kupata huruma katika uhusiano wa kushikamana na wazazi wake. Kwa hivyo kwa nini usijifunze kutoka kwa uhusiano wa kiambatisho?
Wazo hilo lilinipa motisha kuzindua Roots of Empathy mwaka wa 1996. Roots of Empathy ni mpango wa darasani kwa watoto katika shule ya chekechea hadi darasa la nane. Dhamira yetu ni kujenga jamii zinazojali zaidi, zenye amani, na za kiraia kwa kuinua viwango vya huruma kwa watoto.
Kiini cha programu kinaleta uhusiano wa kiambatisho darasani: Kila mwezi kwa miezi tisa, tunaleta mtoto mchanga darasani na wazazi wake, akiandamana na mwalimu wa Mizizi ya Uelewa. Watoto hutazama upendo hukua kwa mwaka mzima wa shule; wanaona imani na usalama na usawaziko wa kihisia kati ya mzazi na mtoto hukua pia.
Mbali na ziara za familia, mwalimu wa Mizizi ya Uelewa hutembelea darasani siku chache kabla ya ziara ya familia, kusaidia watoto kujiandaa kwa ajili yake, na siku baada ya ziara ya familia, kusaidia watoto kutafakari juu yake, kwa jumla ya ziara 27 za Mizizi ya Huruma kwa mwaka mzima.
Kupitia ziara hizi tunafundisha kusoma na kuandika kwa hisia. Kila wakati mtoto anaonyesha hisia fulani, watoto huzungumza juu ya nia ya mtoto na kile ambacho mtoto lazima ahisi. Wanajifunza lugha kwa hisia zao.
Nakumbuka wakati fulani tulipokuwa na watoto katika darasa la nne tulizungumza kuhusu wakati ambapo walihuzunika; tulikuwa tukiwasaidia kuelewa kwamba sote huwa na huzuni na upweke nyakati fulani, lakini tunaweza kusaidiana. Na msichana huyu mdogo, bila kutarajia, alisema, “Nilihuzunika mama yangu aliponipa kwa sababu hatukuweza kumudu chakula kizuri.”
Hakuna mtu aliyesema chochote wakati huo. Lakini siku iliyofuata, wengi wa watoto darasani walikuja na chakula. Wengi wa watoto kimya kimya katika chumba cha nguo walimpa msichana mdogo chakula. Lakini jambo la kuhuzunisha sana ni jinsi baadhi ya watoto walivyosema, “Hii ni kwa ajili ya mama yako, ili mama yako akurudishe.”
Ni wazi kwamba hatujaanza kuzama ndani kabisa ya moyo wa mwanadamu, na nadhani inawagusa sana watoto wetu. Mara nyingi watoto wadogo wanajua kusoma na kuandika kihisia kuliko sisi.
Nadhani sisi katika Amerika ya Kaskazini hatujui kusoma na kuandika kihisia. Tuna wasiwasi kuhusu viwango vyetu vya jadi vya kusoma na kuandika, lakini tunapaswa kuwa na wasiwasi zaidi, nadhani, kuhusu ujuzi wetu wa kihisia, uwezo wetu wa kuunganishwa sisi wenyewe na sisi kwa sisi. Mashuleni tunawafundisha watoto kusoma, lakini tusipowafundisha uhusiano na wengine, watapotea maishani—kupotea katika mahusiano yao, hawatafanikiwa katika kazi zao, na hatutakuwa na amani duniani. Ni milima yetu na mabara yetu na bahari zetu zinazotugawanya. Lakini ni mfanano wetu kupitia hisia zetu ndio unaotuunganisha. Katika Mizizi ya Uelewa, watoto wanaweza kuona kufanana kwao na wengine kupitia mtoto. Watoto wanapotazama kila mwelekeo wa mtoto “wao”—kila kulegea, kila tabasamu, kila mtazamo wa wasiwasi—wanajifunza kuhusu tabia ya mtoto huyo.
Kwa mfano, mtoto ana nguvu ya juu au ya chini, na hiyo inamaanisha nini? Mtoto hulia mara kwa mara, kwa sauti kubwa, na kwa muda mrefu-huyo ni mtoto mkali. Hii inawasaidia watoto kujielewa na kuwapa ruhusa ya kujipenda ikiwa ni kali, kwa sababu sote tunakubali kwamba tunampenda mtoto, iwe mtoto ni wa juu au wa chini.
"Ah, nadhani wewe ni mkali sana, Billy," mtoto mmoja alimwambia mwingine baada ya kutembelewa na mtoto wao.
"Kwa nini unafikiri mimi ni mkali sana?" aliuliza Billy.
"Kwa sababu una kuyeyuka kila wakati."
“Ndiyo,” Billy alisema, “kwa hivyo mimi ni kama mtoto wetu!
Jambo lingine tunalofanya katika Mizizi ya Uelewa ni kuweka kipimo cha hisia, ambapo watoto husema kama wanajisikia vizuri, si vizuri sana, au katikati. Kisha tunaangalia orodha nzima na kuwauliza watoto kile wanachokiona. Hakuna mtu anayetambua hasa ni nani alisema nini, lakini wanashangaa ikiwa ni mmoja wa watoto ambao hawana furaha sana siku hiyo na wanaona kuna watu wengine ambao hawana furaha. Kuna hali ya kutengwa katika hisia zetu mbaya: Ni rahisi kuwa na furaha pamoja, lakini ni vigumu kwa mtoto kuzungumza juu ya upweke na hofu.
Na jambo la kupendeza ambalo hutokea wakati watoto wana ufahamu wa jinsi mtu mwingine anavyohisi—huruma—ni kwamba hutoa mapumziko dhidi ya uchokozi.
Kwa hakika, tunajua kutokana na utafiti huru kuhusu Mizizi ya Uelewa kwamba athari yake kuu ni katika kupunguza uchokozi miongoni mwa watoto—matokeo muhimu sana, kwa sababu uchokozi ni lango la aina nyingine zote za matokeo mabaya kwa watoto. Watu wengi wamepongeza mpango huo kwa kupambana na unyanyasaji. Sikuwa nimekusudia iwe mpango wa kupinga uonevu; ilikuwa ajali ya furaha ambayo ilipunguza kila aina ya uonevu.
Utafiti pia unapendekeza kuwa tunaboresha ujuzi wa kihisia wa watoto. Ikilinganishwa na wanafunzi wengine, wanafunzi wa Mizizi ya Uelewa huonyesha uelewa bora zaidi wa hisia zao na za wengine.
Zaidi ya hayo, utafiti unaonyesha kwamba Mizizi ya Uelewa hujenga watoto wanaojali na kuunga mkono— wao ni wema, wana uwezekano mkubwa wa kushiriki na kuwasaidia wanafunzi wenzao. Pia wanahisi kuungwa mkono zaidi na mwanafunzi mwenzao na mwalimu, na wanahisi hisia ya uhuru zaidi kuliko watoto wengine.
Kwa kushangaza, wanafunzi katika kila ngazi ya daraja wanaendelea kuonyesha maboresho haya katika tabia zao miaka mitatu baada ya kumaliza Mizizi ya Uelewa.
Watoto katika Mizizi ya Uelewa pia wana maarifa mengi zaidi kuliko watoto wengine kuhusu malezi na mahitaji ya watoto. Wazazi wengi sana ambao nilifanya nao kazi waliwatikisa watoto wao hadi kupooza, viziwi, vipofu, au kifo kwa sababu tu hawakuelewa kwamba watoto hulia kwa sababu ya mahitaji yao ya kihisia-moyo, si mahitaji yao ya kimwili tu—wangeweza kulia kwa sababu tu walitaka kubebwa. Ikiwa watoto wanaweza kuelewa maisha ya kihisia ya mtoto, wanaweza kuwa wazazi kwa uzuri kama watu wazima.
Baada ya kuanza kama programu ya majaribio na watoto 150 huko Toronto miaka 15 iliyopita, Roots of Empathy sasa imeenea kote Kanada na ulimwenguni kote. Mwaka huu wa shule uliopita, zaidi ya watoto 47,000 walishiriki nchini Kanada, katika takriban madarasa 1,900 na shule 1,300. Mwishoni mwa 2011, kila jimbo la Kanada litashiriki katika programu. Inawasilishwa kwa Kiingereza na Kifaransa na kufikia jamii za vijijini, mijini na vijijini, ikijumuisha jamii za Waaborijini nchini Kanada. Hadi sasa, Roots of Empathy imefikia zaidi ya watoto 363,000 kote nchini. Pia tumezindua programu ya "dada", Mbegu za Uelewa, kwa watoto wadogo, wenye umri wa miaka mitatu hadi mitano, katika vituo vya kulelea watoto.
Pia tuna programu nchini Uingereza, Ireland, Ireland Kaskazini, New Zealand na Ujerumani. Mpango huo sasa hivi unaanza nchini Marekani, huku programu mjini Seattle na mpya ikizinduliwa huko New York na Eneo la Ghuba ya San Francisco msimu huu. Tunapanga kufikia nchi zingine hivi karibuni.
Tunapooanisha baadhi ya madarasa haya ya Roots of Empathy—wakati watoto wa Waaboriginal kaskazini mwa Ontario wanawasiliana na watoto wa Maori huko New Zealand, kwa mfano—wanaona jinsi wanavyofanana. Wanasema mambo yale yale kuhusu watoto wao. Wanasema mambo yale yale kuhusu familia zao. Wanasema mambo yale yale kuhusu marafiki zao. Na mwisho wa mwaka, wanapowatakia watoto wao, kama darasa zote za Roots of Empathy hufanya mwishoni mwa mwaka, wanatamani mambo yale yale. Na wanachotaka kiwe kwenye meza za sera za kila nchi kwenye sayari hii. Wanatamani kwamba mtoto atakuwa na furaha. Wanatamani kwamba mtoto atakuwa na afya. Wanatamani kwamba mtoto atakuwa na rafiki mzuri kila wakati. Wanatamani mtoto asipate pumu—hiyo ni wazi kwamba ni watoto wadogo walio na pumu. Wanatamani kwamba mtoto hatadhulumiwa kamwe—huyo ni mtoto fulani ambaye ameteseka. Wanatamani kwamba mtoto atakuwa na baba, na wanatamani kwamba mama huyo hatalazimika kwenda kazini.
Kila darasa lina silaha ya mioyo iliyovunjika, na walimu maskini wana kazi nzuri kama hiyo. Nilikuwa na mwalimu mmoja aliniita mwaka jana. "Sikutaka kuwa na Mizizi ya Huruma," alisema. "Sijui chochote kuhusu watoto wachanga - nilitaka mtoto darasani kwa ajili ya nini? Lakini mkuu wa shule alinifanya nipate mtoto."
“Kwa kweli, sijui niseme nini kwako,” aliendelea. "Lakini nilikuwa na nia ya kustaafu mnamo Juni, na sasa kwa sababu ya Mizizi ya Huruma ninafundisha kwa miaka miwili zaidi ili kupata watoto wote ambao sikuwaona."
Hakuna mtoto ambaye tunapaswa kukata tamaa. Kile ambacho Mizizi ya Uelewa hutoa ni ufundishaji wa matumaini, unaosaidia watoto kupata sauti yao—mara nyingi kupitia sanaa—ili kushiriki kile kilicho moyoni mwao.
Utoto ni msimu mfupi sana, na tunajua mengi sana yanaweza kufanywa ili kuwaruhusu watoto kuishi maisha yenye furaha na matokeo. Katika mikunjo ya ubongo wa mtoto, tuna uwezo wa huruma, tuna ndoto, na bila shaka tuna tumaini la kesho. Kwa sababu ni kweli juu ya pumzi ya watoto wadogo kwamba mustakabali wa kimaadili wa ulimwengu unakaa.
COMMUNITY REFLECTIONS
SHARE YOUR REFLECTION
11 PAST RESPONSES
Love it. Please bring this to Australia.
And yeah, agree, we need this for adults, too, who didn't get to benefit from it as kids at school.
Wonderful, but we also need a program for parents- those voluntarily seeking helping or those who have been identified by Child Protective Services as needing help. We need to let these folks observe loving parent-child interactions so that they have behavior to model.
I laud and praise these efforts and this program. It is exactly what we need.
Our little guy is a Roots of Empathy volunteer and I think the program is great. I can't speak to the effect on the kids outside of the half hr once a month we are there. However, I can say that I was amazed at how engaged the majority of the kids are. I thought there would be some gender split (boys might not be interested and girls might be), but I was definitely wrong. There were even older boys that would stop in the hallway to try to make the little guy laugh. On our end the program has taught us things about growth and development, which we didn't know about otherwise. He also loves going to the class and warms up pretty quickly so that by the end he is really excited. This is definitely one of the best decisions we have made in the early months of his life and will be something we talk about for years to come.
I want this program started where I live!!! I want to help get it started. This is wonderful. Very inspiring.
Great article! This is a beautiful movement and the results of the effort are even more beautiful. Keep up the good work of spreading love, that's the solution to our numerous world challenges.
What a fabulous movement. I had to share it with others. Thank you.
Brought tears to my ears and hope to my heart. Thank you Mary Gordon; I hope this program comes to Australia, and is thoroughly embraced. We have a terrible bullying culture here, and I think the world's empathy needs topping up desperately. And it all starts with our children.
I cried when I read this article. I gave thanks that children can learn. Now I want the older generation of parents with anger issues and lack of EMPATHY issues to also have access to this.
Paul pjsmetana@gmail.com
An amazing program. Indeed Mary Gordon is a Superhero. Thank you for sharing her project with us and in reminding us for the great need for Emotional Literacy. I work with children using Storytelling to connect one to another and create understanding and empathy. I will research your work further. Thank you so much. HUG from my heart to yours, Kristin
Mary Gordon is a true hero