Wild Geloof

In de winterse schemering in het canyongebied materialiseren herten zich en verdwijnen weer bij zonsopgang en zonsondergang, alsof ze door een lavendelkleurige sluier tussen werelden stappen. Het ene moment onthult het veld slechts donkere rotsblokken en schaduwrijke chamisa-klonten; het volgende moment bewegen de schaduwen en veranderen ze in lange, zachtlippige verzamelaars. En dan veranderen ze weer van vorm en zijn ze verdwenen, onzichtbaar, alsof ze over een onzichtbare brug van de ene dimensie naar de andere reizen. Zijn ze belichaamd? Zijn het geesten? Zijn het bleke eenhoorns die ons aan een oudere wereld herinneren? Een muskusachtige geur hangt in de lucht, samen met een vaag geluid van hoeven die de nabijgelegen gladde rotsen beklimmen.

Het is een magisch, wonderbaarlijk moment van de dag en het seizoen, waarop datgene wat wij als de realiteit beschouwen, lijkt te trillen en onbekende mogelijkheden zich openen als onontdekte canyons.

Soms overweldigt de bijna ondraaglijke schoonheid van de wereld me. Ik beef van het gevoel dat de pracht die de kosmos doordrenkt ongetwijfeld de mogelijkheid, zelfs nu, van menselijke grootsheid weerspiegelt. En dan, alsof ik een onzichtbare brug naar een punt van wanhoop ben overgestoken, vraag ik me af hoe de mysterieuze, zichzelf organiserende, wilde Aarde vreedzaam kan samenleven met de absurditeiten en catastrofes van menselijke uitvindingen.

Hoe kunnen we zowel de pracht als de tragiek van de wereld vasthouden, alsof we op de drempel staan ​​met Janus, de Romeinse god van begin en einde, en in twee richtingen kijken? Maar onze tegengestelde richtingen zijn niet simpelweg het begin en einde – of verleden en toekomst – die Janus vertrouwd zijn, maar eerder schijnbaar tegengestelde realiteiten, zoals een uraniummijn naast een paradijselijk zwembad onder een waterval.

***

Onlangs publiceerde de Washington Post een opiniestuk met de titel: "We hoeven bedreigde diersoorten niet te redden. Uitsterven is onderdeel van evolutie." De schrijver presenteert oprecht de visie dat het leven zich zal blijven ontwikkelen en misschien zelfs zal floreren ondanks het door mensen veroorzaakte uitsterven van andere soorten. Enige tijd later ontving ik een e-mail over een "Herdenkingsdag voor Verloren Soorten" van een heel andere publicatie, de Dark Mountain -blog. Ik ben helemaal vóór het herdenken van verlorenen, zoals verdwenen voorouders die ik nooit heb gekend. Maar het is abstract, niet belichaamd, herdenken. Het is meer een idee van rouw dan van beleefde rouw, het soort dat het lichaam teistert en onuitwisbare littekens achterlaat.

Het essaypaar roept spookachtige beelden op van wezens die komen en gaan (vooral gaan), heen en weer over Rumi's 'drempel waar de twee werelden elkaar raken' - of die in en uit bewegen wat evolutionair kosmoloog Brian Swimme de 'alles-voedende afgrond' noemt, waar generatieve mogelijkheden voortdurend ontstaan ​​en opnieuw worden geabsorbeerd.

Mijn eigen verbeeldingskracht en psycho-spirituele welzijn worden soms versterkt door een glimp van het ontstaan ​​en de voortdurende ontvouwing van het universum, die het grote geheel in zich draagt. In onze tijd van turbulentie en onzekerheid koelt het nadenken over de kosmische stroom op de een of andere manier mijn brandende geest en hart, althans even. Maar hoe zit het met ons, kwetsbare mensen, hier en nu, in ons moment? Hoe zit het met de toekomst van onze kleinkinderen en hun kleinkinderen, wanneer alles wat we geleerd hebben te vertrouwen om ons heen schijnbaar uit elkaar valt? Onze democratie, ons vermeende morele kompas en ingeprent waarden. Ons vaak chagrijnige, maar over het algemeen betrouwbare weer. Hoe kan een groot beeld ons troosten wanneer zoveel in gevaar lijkt? Hoe staan ​​we onszelf toe de enormiteit van onze tijd te voelen zonder in te storten?

***

Ik woon aan de rand van het Grand Staircase Escalante National Monument in Utah, dat onlangs op papier werd geschonden door een uitvoerend bevel om de grenzen te verkleinen, waardoor het monument ongeveer de helft kleiner werd, en Bears Ears National Monument zo'n honderdvijftig kilometer naar het oosten nog radicaler werd ingekrompen. Nadat ik het wanhoop- en woede-opwekkende nieuws via internet had gevolgd, ging ik op een kleine pelgrimstocht over land, naar een plek waar bronwater tegen de tempelmuren van het monument stroomt. Zingend de namen ponderosa en basalt, liep ik langs een kleine beek, terwijl ik de wilde dieren van de heilige aarde prees in een spontaan, vals, vrijmoedig liefdeslied aan de plek waar ik troost en voedsel, inspiratie en ongetemde schoonheid vind.

Ik moet bekennen dat ik een soort wild geloof heb in het kosmische experiment dat het universum, de aarde, de biosfeer, de mens, violen en Hubble heeft voortgebracht vanuit onze oorsprong in het duistere hart van de sterren. Toch voel ik me in deze onstabiele en uitdagende tijden soms volkomen verloren, zonder mijn gebruikelijke psycho-spirituele kompas. Ik kan de mythos niet vinden, ik kan de kosmische grap niet vinden. Dan herinner ik mezelf soms, met grote moeite, aan de enorme gedaanteverwisselingen van het universum, toen stress heerste en het leven een nieuwe richting insloeg. Mijn persoonlijke go-to is onze oude vriend en voorouder, de prokaryoot.

Thomas Berry en Brian Swimme vertellen ons dat de micro-organismen, prokaryoten genaamd, in de vroegste stadia van het leven op aarde floreerden door zich te voeden met de chemische soep van de oververhitte, turbulente aarde. Naarmate de turbulentie afnam, werd een groeiende populatie prokaryoten geconfronteerd met massale hongersnood. Mutaties vonden plaats en sommige prokaryoten leerden zich tegoed te doen aan de dode lichamen van hun verwanten.

Vervolgens, in wat Brian Swimme en Thomas Berry "een van de grootste creatieve daden in de vier miljard jaar van het leven op aarde" noemen, leerden prokaryoten fotonen van het licht van de zon op te vangen. Met andere woorden, ze leerden hun eigen lichaam te gebruiken om fotosynthese te creëren, om zich te voeden met het licht van de dichtstbijzijnde ster. De prokaryoten volbrachten dit, schrijven Swimme en Berry, "zonder hersenen, zonder ogen, zonder handen, zonder blauwdrukken, zonder vooruitziende blik, zonder reflexief bewustzijn."

Onze eigen moment in het zich ontvouwende verhaal van het leven is misschien wel of niet zo extreem als de bijna-uitsterving van prokaryoten, maar we zijn zeker een soort die onder grote stress staat – stress die schokgolven veroorzaakt bij al het andere leven op aarde. Stress, of onevenwicht, is een noodzakelijke voorbode van verandering. In tegenstelling tot prokaryoten hebben wij hersenen, ogen, handen, reflexief bewustzijn en een vooruitziende verbeelding. Mensen hebben het buitengewone – en blijkbaar unieke voor onze soort – vermogen om radicaal alternatieve toekomsten te visualiseren en te creëren.

***

Verhalen over de mogelijkheden van menselijke transformatie of de potentie van soortbrede verandering of evolutie zijn geen verhalen die we dagelijks in de media tegenkomen. Zelfs het kleinste sprankje idee dat de mens misschien nog niet klaar is met zijn eigen evolutie, ontbreekt schromelijk in het publieke debat, en niet alleen vanwege evolutieontkenners. Er wordt stilzwijgend aangenomen dat de mens het toppunt van zijn evolutionaire en ontwikkelingsmogelijkheden al heeft bereikt, terwijl we de wereld om ons heen blijven ontdekken die verandert. Als het waar is dat we het maximum hebben bereikt van onze mogelijkheden voor een groter bewustzijn van wie we zijn en wat onze plaats is in de grotere aardse gemeenschap (en de kosmos), is het een wonder dat we ons niet allemaal van kliffen en bruggen storten, of onszelf verdoven met opioïden en alcohol.

Maar als stress een noodzakelijke voorwaarde is voor individuele of collectieve verandering, is het opmerkelijk dat zoveel mensen zich gedesoriënteerd, angstig of verontrust voelen, sommigen tot op het punt van woede, velen tot wanhoop. Zouden we zo van streek zijn als we ons geen alternatieven voor ons moment konden voorstellen ? Voor veel nadenkende mensen is er een aanzienlijk verschil tussen waar we ons bevinden en wat we ons kunnen voorstellen, hoe vaag ook.

Einstein zou iets hebben gezegd in de trant van: een probleem kan niet worden opgelost op hetzelfde bewustzijnsniveau dat het heeft veroorzaakt. Hij schreef ooit: "Een nieuwe manier van denken is essentieel als de mensheid wil overleven en naar hogere niveaus wil evolueren."

Welk bewijs hebben we in onze tumultueuze tijd dat het bewustzijn of wereldbeeld dat ten grondslag ligt aan onze uiteenvallende wereld, zich in een proces van verandering bevindt? Omvat de zesde massa-extinctie een uitsterven van paradigma's of overtuigingen? Is de nieuwe wereld die Arundhati Roy hoort aankomen al zo dichtbij dat wij, net als Roy, "haar ademhaling zouden kunnen horen" als we op een rustige dag luisteren?

Groeit er een nieuwe vorm van bewustzijn door de versleten schil van het oude heen? Ik weet het niet. Maar ik zie met dankbaarheid en fascinatie enkele dramatische veranderingen in onze cultuur in de afgelopen jaren:

- Grotere acceptatie en steun voor LGBTIQ-mensen en genderkwesties, zoals blijkt uit het homohuwelijk en de schokkende collectieve bewustwording over seksuele machtsdynamiek en misbruik.

- Pleitbezorging voor mensen die historisch gezien gemarginaliseerd zijn, zoals blijkt uit de Black Lives Matter-beweging, de strijd voor hervorming van de immigratiewetgeving en de Women's March.

- Acceptatie van bewustzijnsonderzoek via de legalisering van cannabis (medicinaal en recreatief) en enorme interesse in 'plantenbondgenoten' zoals ayahuasca.

- De steun voor wilde openbare gebieden en wilde dieren, zoals bleek uit de overweldigende steunbetuiging halverwege de jaren 90 voor de herintroductie van wolven in Yellowstone en nu, met de miljoenen mensen die actie hebben ondernomen ter ondersteuning van Bears Ears en Grand Staircase-Escalante National Monuments, Arctic National Wildlife Refuge en andere bedreigde openbare gebieden.

- Andere bewegingen, zoals de ‘purpose movement’, re-wilding, permacultuur, voedselbossen, koolstoflandbouw en nog veel meer aanwijzingen voor mogelijkheden die als zachte, nieuwe groei in de collectieve menselijke psyche ontstaan.

Een paar jaar geleden, in een kloof niet ver van waar ik schrijf, hoorde of voelde ik een uitnodiging – een bevel – die iets in de trant van "bezet de verbeelding" was, en die gepaard ging met een sterk beeld van duizenden, of miljoenen, of miljarden intelligente wezens die doelbewust visualiseerden en deelnamen aan wat Thomas Berry "de droom van de Aarde" noemt. Alsof onze wereld niet alleen wordt gevormd door onze fysieke interventies en ijver, maar ook door hoe wij (inclusief de niet-menselijke wezens) ons voorstellen, dromen en denken.

In deze tijd, die aanvoelt als het rennen van een onontgonnen rivier door een kloof met voortdurende stroomversnellingen en spectaculaire verraad, is het een hobbelige, wilde opgave om me bewust te blijven van de gedachten en beelden die ik aan de noösfeer bijdraag. Het is ongetwijfeld essentieel om de volledige catastrofe van onze tijd te voelen en erop te reageren, maar hoe navigeren we als we de zich ontvouwende rampen eindeloos in gedachten herhalen en alleen de potentiële rampen voor ons zien? Hoe vinden we de weg als we niet om de hoek kunnen kijken?

De Spaanse dichter Antonio Machado kan ons in deze tijd een nuttige gids zijn: "Reiziger, er is geen pad. / Het pad ontstaat door te lopen." Of, afhankelijk van de vertaling: "Wandelaar, er is geen weg. Je maakt de weg door te lopen." En: "Er is geen pad, alleen schuimsporen op zee."

***

In het Grand Staircase Escalante National Monument, niet ver van mijn huis, zijn de bleke zandstenen koepels en mesa's gevormd door onpeilbare, oeroude winden. Er zijn geen paden, geen wegwijzers, geen wandelborden, alleen ongemarkeerde routes die men doorgaans volgt in relatie tot de geologische vormen: wassing, bergkam, glooiende helling, grillige treden, sleufkloof of stenen brug. Wanneer de weg enigszins gevaarlijk is, concentreert mijn lichaam zich niet op de obstakels, maar op de route erdoorheen. Misschien laat ik een soort spoor achter in het verbeeldingsveld terwijl ik dwaal, lofzangen zingend op bitterbrush en basalt. Misschien veroorzaakt alles wat we doen een golf in de zee van psyche, voorbij ons eigen moment en tijd. Misschien is een aspect van het grote werk van onze tijd het cultiveren van de capaciteiten van onze vooruitziende verbeelding in samenhang met de rest van het leven.

Mijn brieven, telefoontjes en bescheiden steun aan bepaalde milieuorganisaties zullen doorgaan, maar de meest intieme, betekenisvolle actie die ik onderneem namens de wilde Aarde is me in te zetten alsof steen, hagedis, yucca, korstmos en wolk intelligente, bezielde wezens zijn, met hun eigen verlangens, en alsof het land en de wezens heilige aanwezigheden zijn en alsof erkenning van hun subjectiviteit en edelmoedigheid hen aanmoedigt om meer van hun bezielde aard te onthullen. Ik weet zeker dat ik levendiger word door zulke enactments, huiver van het gevoel deel te hebben aan bewuste aanwezigheden en aan de grote intelligentie van het leven.

In onze tijd van onrust en radicale verandering steken we een drempel, een portaal of een onzichtbare brug over van de ene wereld naar de andere. Je zou kunnen zeggen dat de brug onder ons instort, of juist ontstaat terwijl we samen optrekken, in de lange schemeruren waarin de ene beschaving plaatsmaakt voor de andere.