Ekologia Ak Ramanujamek

"Iraila hementxe joan zen Chennai-n. Eta Purattasi Tamizh hilabetearen erdian gaude, udako bigarren bero-suskin labur baten inguruan ezaguna den hilabete bat, montzoi-euriak iritsi baino lehen. Eta beroa benetakoa den arren -- nire gorputzak horren lekuko izan dezake -- niretzat iraila markatzen duena beste ikusmen eta ukipen-esperientzia bat da. Punnai fruituen aztarnak, fruta-saguzarrak goizero uzten dituztenak, gaueko festaren ondoren.

Hau da nire familiak eta biok iraileko goizetan egiten duguna; erabiltzen dugu koko hondoko erratza, gure putzu eta ur biltegietatik gertu dauden hormigoizko bideetatik Punnai fruitu-itxua urratzeko. Alde batera ekortzen dugu eta, ondoren, murtxikatu, erdi jan eta osorik, eroritako Punnai fruituen bilduma osoa lorategian botako dugu, gure Punnai zuhaitza inguratzen duen mulch-ohean. Punnai Calophyllum inophyllum zuhaitzaren Tamizh izena da, 'neithal tinai'ren tenpluko zuhaitz sakratua, Chennairi dagokion kostaldeko lur-forma. Punnai nire munduko tokikoa da (Asia tropikala), eta Indonesia, Ekialdeko Afrika eta Australia bezalako lekuetan aurkitzen da. Gure lorategiko zuhaitza ez genuen guk landatu. Litekeena da txori-tantaz landatu izana. Edo askoz litekeena da fruta saguzar-jauzia.

Iraileko goizero goizeko miaketa jardueretan ari garenean, gogoan dut irribarre zintzo batekin nola nire hiri honetan bizi diren pertsonak beren etxe inguruan zuhaitzak landatzeko iradokizunak nahi dituztenak. Esaten dute izan ezik, zuhaitzek ez lukete hostorik bota behar, hoberena. Edo lore kantitate ugari. Edo erakarri txoriak eta beste izaki batzuk aparkatuta dauden autoetan gorotzak (simaurra) botako dituztenak. Horren harira, ezagutzen dudan norbaitek, hemengo hirietako zuhaitzak landatzeko jardueretan parte hartzen duenak, esan zuen: "Plastikoz egindako zuhaitza nahi duzula dirudi?!".

Galdetzen diot zer dago gure baitan, egun eta garai hauetan, beste izaki batzuk egokitzeko nola luzatu ahaztu zaiona? Agian denak ez daude prest euren bizitzari begirada zorrotz eta zaindua emateko eta minimalismo asintotikorako bidean ibiltzeko. Baina, ziur aski, denok saiatu gaitezke pixka bat luzatzen, momentu honetan gauden tokitik, ea espazio apur bat gehiago sortzen dugun planeta-etxe hau partekatzen dugun beste izakientzat? Nolakoa litzateke hori? Zein ondoeza txiki eta aldi baterako jasatea aukeratuko genuke espazioa berriro partekatzen ikasten dugun bitartean eta autozentrotasuna desikasten dugun bitartean? Hona hemen AK Ramanujam- en poema bat, poeta, itzultzailea, folklorista eta filologoa, galdera honi buruz hitz egiten duena -- Gayathri Ramachandran"

EKOLOGIA AK RAMANUJAN,

'Second Sight'-en argitaratua, 1986

Lehenengo euriaren biharamunean,

urtetan, etxera etorriko nintzen

amorruz,

izan ere, kilometro batera ikusten nuen

gure hiru Champak Zuhaitz Gorri

berriro egin zuen,

loratu eta Ama eman zion

bere lehen migraina itsugarria

denboraldiko

beren kale luzeko astun zintzilik

usain baten polen laino horia

haizerik ezin bahetu

ate batek ezin zuen itxi gure beltzetik -

hormak belarriak zituen zutabedun etxea

eta begiak,

ezkatak, usainak, hezur-kirrinak, gauero

bisitan ahotsak, eta porotsuak ziren

gu bezala,

baina ama, bere umorea keinuka

amaren zilar bihurritua bezala,

biloben galtzerdiak

buruan hotza bezain bustita,

ez zigun mozten utziko

loredun zuhaitz bat

ia bera bezain zaharra, hazia,

esan zuen, pasatzen ari zen txori baten ondoan

probidentziazko gorotzak

bere jainkoak eta bere alabak emateko

eta alaben alabak saski beteak

urteko lorearena

eta lehengusu-lerro baterako

sasoian migrainen dotea.