Van Het Toegang Hebben Tot Je Onwetendheid Naar Het Toegang Hebben Tot Je Liefde

[Edgar H. Schein overleed vredig op 26 januari 2023, op 94-jarige leeftijd. Dit doordachte eerbetoon aan zijn geleefde waarden werd oorspronkelijk gepubliceerd in 2023 in het Journal of Awareness-Based Systems Change. Hieronder een fragment.]

De leraar

Ik ontmoette Ed voor het eerst toen ik in 1994 bij het MIT Center for Organizational Learning aankwam. Hij gaf een zeer populaire cursus over verandering aan de MIT Sloan School of Management. Het volgen van die cursus was voor mij zowel een eyeopener als een levensveranderende ervaring. Ed had een verbazingwekkend minimalistische manier van lesgeven. Hij gaf geen lange lezingen. Hij gebruikte nooit een overbodig woord.

Ed, de leraar, draaide de relatie tussen leerling en docent om. Normaal gesproken is die relatie gebaseerd op het feit dat de docent dingen weet die de studenten niet weten, een leerstructuur waarin de docent informatie en inzichten overdraagt ​​via lezingen, discussies en leesmateriaal. Maar in Eds lessen was de relatie tussen leerling en docent gebaseerd op wat leerlingen al weten zonder het te beseffen, een leerstructuur waarin de docent de leerling coacht in het verkrijgen van toegang tot die diepere lagen van kennis.

"Je kunt niet leren hoe je verandering moet managen, tenzij je het zelf doet." Zo opende hij zijn eerste les, waarbij hij de studenten de regie over verandering gaf. De studenten waren verantwoordelijk voor het ontwikkelen van hun eigen veranderingsinitiatieven, terwijl de docent dat proces ondersteunde met passende methoden en tools. Het was anders dan alles wat ik eerder in de klas had meegemaakt. Met andere woorden, Ed belichaamde 100% zijn eigen theorie over procesconsultatie in de manier waarop hij zijn relatie met de studenten en de klas hervormde.

Dat was het eyeopenergedeelte. Het levensveranderende gedeelte kwam toen hij me de kans bood om een ​​onderdeel van de les te geven. Omdat de les zo veel studenten trok en Ed erop stond de klasgrootte tot 30 te beperken, bood hij vier onderdelen aan, drie door hemzelf en de vierde door mij. Ik weet niet wat hem ertoe bewoog me die kans te bieden, maar ik denk dat hij een potentieel of een mogelijkheid zag of voelde. Dus, de manier waarop hij me lesgaf, was door me in de rol van de leraar te plaatsen. De manier waarop hij me coachte, was door me in de rol van de coach te plaatsen. Je kunt geen echte dingen leren als je het niet doet...

Scheins invloed op Theorie U

Eds omgekeerde pedagogiek en inzichten in hoe je elke vorm van helpende relatie kunt aangaan, maakten hem mijn belangrijkste leermeester toen ik cliënten en belangengroepen adviseerde over hoe ze de uitdagingen waarmee hun organisaties en gemeenschappen worden geconfronteerd, opnieuw konden overdenken. Hij zou niet alleen beschouwd moeten worden als een van de grondleggers van OD, maar ook van Theory U. Je ziet de invloed van Schein op ten minste drie niveaus.

Ten eerste werkt Eds drieledige benadering van organisatiecultuur als het ijsbergmodel in systeemdenken, van de meer zichtbare lagen aan de oppervlakte (tastbare artefacten) tot de diepere en minder zichtbare lagen eronder (als vanzelfsprekend aangenomen aannames).

Theorie U volgt diezelfde intuïtie en onderscheidt vier relatieniveaus (die betrekking hebben op verschillende kwaliteiten van luisteren, conversatie, organiseren of coördineren) die elk een andere kwaliteit van bewustzijn belichamen.

Ten tweede legde Eds onderwijs over verandering de nadruk op het creëren van psychologische veiligheid. Theorie U volgt die nadruk door verschillende soorten sensing- en co-sensingpraktijken te beschrijven.

Ten derde, en het allerbelangrijkste, hebben Eds werk en onderwijs mij en vele anderen geholpen om nuttiger en nuttiger te zijn in de context van organisatieverandering, consultancy en leiderschap. Dit zijn de belangrijkste principes die Ed herhaaldelijk teruggreep in zijn MIT-leslokaal.

1. “Wees altijd behulpzaam.”

Dit principe is fundamenteel voor alle hulpverlenings-, coaching-, consultancy- en therapeutische beroepen. Tenzij je een helpende relatie opbouwt, zal niets anders wat je doet van veel nut zijn. Nu ik deze woorden vandaag schrijf, zie ik duidelijk de verbinding tussen ego en ecologisch bewustzijn in Theorie U, die wordt aangereikt door de les "wees altijd behulpzaam".

2. “Ga altijd om met de realiteit.”

Ed legt uit: "Ik kan niet behulpzaam zijn als ik niet kan ontcijferen wat er in mezelf, in de situatie en in de cliënt omgaat." Met andere woorden, we moeten de situationele realiteit goed begrijpen. In Theorie U wordt dit principe weerspiegeld in het primaat van zien, voelen en samen voelen. Theorie U is niet gebaseerd op het naast elkaar plaatsen van de bestaande realiteit met onze visie en vervolgens de ene op de andere te laten toepassen. In plaats daarvan richt ze zich op het ontwikkelen van het vermogen om te ontcijferen wat er ontstaat – en wat er wil ontstaan ​​– en om samen met deze opkomende krachten te creëren.

3. “Krijg toegang tot je onwetendheid.”

Dit is waarschijnlijk het meest nuttige advies dat ik ooit heb gekregen. In professionele hulpverleningssituaties – adviseren, coachen, leidinggeven, samenwerken, partneren – is het altijd nuttiger om vragen te stellen vanuit je onwetendheid ('onwetendheid') in plaats van vanuit je kennis ('expertise').

"Access your ignorance" is een praktische verwoording van wat in Theorie U wordt omschreven als een open geest (nieuwsgierigheid). Het richt je aandacht op de grenzen van je weten – op je niet-weten. Het verlegt je denkervaring van gebieden van kennis en zekerheid naar niet-weten en minder zekerheid.

In Theorie U wordt deze decentrering uitgebreid naar twee extra arena's van de menselijke ervaring:

−Open Hart. Een Open Hart hebben verwijst naar het decentreren van onze gevoelens (van het subjectieve naar het intersubjectieve naar het diepe intersubjectieve rijk) – d.w.z. van het voelen binnen onze subjectieve comfortzone naar het opzoeken van de grenzen ervan, naar het aanvoelen van de ervaringen van anderen en van het collectief. Misschien had Ed dit soort openheid wel "toegang krijgen tot je ongemak" of "toegang krijgen tot je hart" genoemd.

−Open wil. Een open wil hebben verwijst naar het decentreren van onze intenties en acties. Het gaat in wezen om het vermogen om los te laten en te laten-komen, om je over te geven aan wat er wil gebeuren. Misschien had Ed het wel "toegang hebben tot je loslaten" genoemd. Hij sprak af en toe over een verwant principe dat hij "go with the flow" noemde, wat betekende dat je niet krampachtig vasthoudt aan plannen, ideeën en intenties uit het verleden, maar juist altijd openstaat voor hoe een situatie zich ontwikkelt.

Een andere klassieke les van Ed over het openen en decentreren van de geest was: "Bij twijfel, deel het probleem." Het is praktisch, bondig en belichaamt decentreren, wat in dit geval betekent dat je het gesprek verschuift van je hoofd (moeten we doorgaan met plan A of plan B?) naar een gesprek met je groep of cliënt, wiens context waarschijnlijk beter de juiste keuze of beslissing kan beïnvloeden.

4. “Alles wat je doet is een interventie.”

Dit is nog een belangrijk principe dat Ed graag benadrukte. In tegenstelling tot de traditionele volgorde van diagnose gevolgd door interventie, zei Ed dat alles wat we doen, inclusief diagnostische activiteiten, al een interventie is in het bestaande systeem.

5. "Alles wat je ervaart is data."

We leven in een datagedreven economie. Data is de drijvende kracht achter het succes of falen van bedrijven, regio's en economieën. Dit verwijst over het algemeen naar data uit de derde persoon, de data die je observeert. Ed had een andere kijk op de zaak. Als sociaal wetenschapper en actieonderzoeker geloofde hij dat het van het grootste belang was om aandacht te besteden aan alle data die we tegenkomen en ervaren, inclusief data uit de eerste en tweede persoon.

In Theorie U-gerelateerd werk besteden we veel aandacht aan het verbeteren van onze methoden en tools voor het verkrijgen van toegang tot ervaringen in de eerste en tweede persoon. Cognitief wetenschapper Francisco Varela vertelde me ooit dat we in het Westen een blinde vlek hebben in de cognitiewetenschap. Die blinde vlek is niet dat we te weinig weten over het brein. De blinde vlek gaat over ervaring – hoe ervaring ons bewustzijn binnendringt. Hij zei dat we "zwarte banden" moeten worden in het verkrijgen van toegang tot onze ervaringen in de eerste persoon. Dat is de lijn waarmee het onderzoek van Theorie U verband houdt. En daarom is Eds principe dat "alles wat we ervaren data is" van belang.

Om dit onderzoek te bevorderen, hebben we het Journal of Awareness-Based Systems Change mede opgericht. Ed was een van de oprichters van de redactieraad. Hier zijn zijn eigen woorden uit een e-mail die hij aan de raad schreef over zijn rol en standpunt:

“Ik kom uit een onderzoekscarrière in de psychologie en ben tot het besef gekomen dat de klinische psychologen die veel van deze gedragsprogramma's hebben ontworpen, zelf vastzitten in een cultuur van individualisme en meer waarde hechten aan statistische studies die een zekere correlatie aantonen tussen het uitvoeren van de programma's en bepaalde uitkomsten voor de geestelijke gezondheid, terwijl ik ervan overtuigd ben geraakt dat de belangrijke veranderingen die we collectief nastreven meer te maken hebben met de interactie tussen (a) de vereisten van de situatie waarin we ons bevinden en (b) onze bewuste keuzes over hoe we met die situatie willen omgaan.

Ik zeg dit alles om duidelijk te maken dat mijn rol in deze raad zal zijn om te blijven benadrukken dat menselijke systemen verschillend zijn, verschillende soorten onderzoek en onderzoeksmethoden vereisen, zich niet goed lenen voor kwantitatieve en statistische onderzoeksmodellen en veel meer vertrouwen op gedetailleerde casusbeschrijvingen en structurele modellen die meer metaforisch dan fysiek van aard zijn. Ik heb een poging gedaan om te beschrijven wat ik de klinische onderzoeksmethode noem, namelijk het besef dat we het meest leren over hoe menselijke systemen werkelijk werken wanneer we een adviesrelatie hebben gehad waarin we probeerden behulpzaam te zijn. Misschien wel het meest diepgaande wat Kurt Lewin hierover zei, is dat 'we een systeem pas echt begrijpen als we het proberen te veranderen.'

Hij sluit zijn e-mail af met een verwijzing naar een initiatief dat hij lanceerde om collega-sociale wetenschappers te mobiliseren om de mondiale milieuproblemen van onze tijd aan te pakken door OD en hulpmiddelen voor sociale verandering te gebruiken om de samenwerkingscapaciteit te vergroten (Bartunek, 2022).

Oproep tot collectieve actie

Het schrijven van dit stuk over Ed heeft een interessante impact op me gehad. Het heeft me aan het denken gezet over de diepere lagen van relaties die een rol spelen in alle menselijke connecties – tussen student en docent, tussen mentor en leerling. Het belangrijkste niveau is misschien wel het simpele feit dat je gezien wordt. Gezien worden om wie je werkelijk bent, om wat je probeert te doen. Hoewel Ed en ik in de meeste van onze bijeenkomsten nooit uitgebreid over mijn werk spraken, had ik altijd het gevoel dat hij mij zag en wat ik probeerde te doen. En iedereen die in een context van niet gezien worden heeft geleefd, weet hoe cruciaal dit is wanneer het ontbreekt (de volledige afwezigheid van gezien worden kan worden gevoeld als een vorm van geweld: aandachtsgeweld).

Bij MIT was Ed misschien wel de eerste die me echt zag. Wat brengt me ertoe dit te zeggen? In eerste instantie was het gewoon een gevoel. Maar de afgelopen twee jaar is dat gevoel steeds duidelijker geworden, vooral toen Ed vertelde wat we de komende decennia moesten doen.

Wat voor Ed het belangrijkst was, waren altijd de praktische toepassingen van de methoden en tools die we ontwikkelen – en hoe we die op schaal kunnen toepassen. Toen ik bijvoorbeeld het meest recente jaarverslag van het Presencing Institute met hem deelde, zei hij: "Ik ben echt overdonderd door alles wat jij en je team hebben bereikt." Het waren niet alleen projecten die organisatorische of structurele veranderingen teweegbrachten die zijn interesse wekten, maar ook hun relatie met de innerlijke bewustzijnsveranderingen die nodig zijn voor ware transformatie.

In een aantal recente openbare toespraken vatte Ed zijn visie samen op Theory U en het werk dat voortkwam uit het Presencing Institute. Bij die gelegenheid sprak Ed mij meer persoonlijk aan, als ontvanger van een prijs van het OD Network, maar aangezien zijn woorden zich richtten op wat er collectief moet gebeuren in de toekomst, zouden ze eigenlijk gelezen moeten worden als een gerichte blik op de hele beweging van door Theory U geïnspireerde systeemverandering:

"Zoals ik jullie door de jaren heen heb leren kennen, ben ik tot de overtuiging gekomen dat jullie niet alleen een van de belangrijkste theoretici en praktijkmensen zijn die ons zover hebben gebracht in de sociale wetenschap van de humanisering, maar belangrijker nog, ik geloof echt dat jullie [allen] onze grootste hoop voor de toekomst zijn... Wat ik het meest in jullie bewonder, en waarvan ik denk dat het in de toekomst geweldige resultaten zal opleveren, is dat jullie werken als een soort integrator van zowel de intellectuele als de emotionele kant, en vooral de actiekant: wat we daadwerkelijk zullen doen, wat onze wil ons zal vertellen te doen.

Ik denk dat dit nu extra belangrijk is omdat het milieuprobleem van de opwarming van de aarde zo ernstig is. Als de mensheid geen andere manier vindt om hierover te denken, praten en handelen, zullen we inderdaad samen op een hete planeet bakken.

Dus ik reken erop dat jullie ons helpen ons bewustzijn, onze gevoelens en onze daden te veranderen, zodat we in leven blijven op deze prachtige planeet. Ik ben er zo trots op dat jullie hieraan blijven werken!”

Krijg toegang tot uw liefde

Op de laatste dag van zijn leven werkte Ed tot 17.00 uur met zijn zoon Peter, voordat hij in de avonduren vredig overleed. Tijdens zijn laatste Zoom-gesprek die middag leidde Ed een online sessie van 2,5 uur met het OD Network. Hij sloot dat gesprek af met een afscheid dat ik hem nog niet eerder expliciet had horen uitspreken, maar dat ik vaak had gevoeld dat hij belichaamde in zijn daden en relaties, vooral in de latere jaren.

"Liefde is wat we onze klanten brengen. Al het goede dat we doen, komt voort uit liefde." Vervolgens sloot hij zijn toespraak af met: "Genoeg gezegd."

Misschien is dat in een notendop Eds reis en werk: van het ontdekken van je onwetendheid naar het ontdekken van je liefde.

Dank je wel, Ed, dat je alles wat je me door de jaren heen hebt geleerd, hebt belichaamd. En dat je zovelen van ons hebt geïnspireerd om het baanbrekende werk voort te zetten dat jij en je collega's in de jaren vijftig zijn begonnen. Het werk is sindsdien door zo veel anderen gevolgd en verder ontwikkeld. Het heeft het denken en de praktijk van organisatorisch leiderschap, leren en verandering over de hele wereld opnieuw vormgegeven.

Je laatste woorden aan ons – "Ik reken erop dat je ons helpt ons bewustzijn, onze gevoelens en onze daden te veranderen om ons in leven te houden op deze prachtige planeet" – werden gehoord. Ze resoneren diep. Ze zullen voortleven en steeds meer weerklank vinden in een opkomende beweging van veranderaars die bewustwordingstechnieken gebruiken om planetaire genezing en beschavingsherstel wereldwijd te bevorderen.

***

Voor meer inspiratie kun je aanstaande zaterdag deelnemen aan de Awakin Call met Matthew Lee over het ontwerpen van systemen voor de liefde! Details/RSVP hier .