ሸርዊን ኑላንድ ስለ ሞት ጥበብ እንደ መነፅር ስለ ትርጉም ያለው የመኖር ጥበብ

"በሞት ውስጥ ትልቁ ክብር ከዚህ በፊት የነበረው የህይወት ክብር ነው።"

“ከዚህ ከመቶ ዓመት በፊት አንኖርም ብሎ ማልቀስ ከመቶ ዓመት በፊት ባለመኖራችን መጸጸታችን ልክ እንደ ሞኝነት ነው” ሲል ሞንታይኝ በሞትና በሕይወት የመኖር ጥበብ ላይ ጊዜ የማይሽረው ማሰላሰሉን . እና ከሱ ዘመን ጀምሮ ባለው ግማሽ ሺህ አመት ውስጥ፣ ከሞት እውነታ ጋር ወደ እንደዚህ አይነት ጥርጣሬ በመምጣት ላይ ትንሽ መሻሻል አሳይተናል። የምንወዳቸውን ሰዎች ሲመታ እና በራሳችን ሞት ምክንያት ሽባ ስንሆን አሁንም ዝግጁ ሳንሆን ቀርተናል ። የእኛ አለመመቸት “ ባዶም ሆነ ባዶነት በሌለበት የቋሚ ንቃተ ህሊና - በቀላሉ ምንም ነገር በሌለበት ” የሚለው የቀዶ ጥገና ሃኪም ፣ የስነ-ህይወት ተመራማሪ ፣ ድርሰት እና ዬል ፕሮፌሰር ሸርዊን ኑላንድ (1930–2014) በሚያስደንቅ ጥበብ እና ስሜታዊነት በነፍሱ-ስትዘረጋ 1993 መጽሃፍ ሃው ዌይስ ኦቭ ላይፍ ላይፍ ስለ ሞት እና “የሞትን ሂደት ዲሚቶሎጂ” ለማድረግ በሚደረገው ጥረት ፍልስፍናዊ ነጸብራቅ በዘመናዊው ሞት ውስጥ ከተካተቱት ስድስት በጣም የተለመዱ የበሽታ ምድቦች ጋር ከተፈጠሩት ልዩ ውስብስብ ጉዳዮች ጋር በማጣመር።

ነገር ግን የኑላንድ ጠንክሮ የተገኘ ሙያዊ ዕውቀት፣ በህክምና ውስጥ ያለው የህይወቱ ስራ እና የሰውን ሁኔታ በመረዳት ይቅር የማይለው የግል ብሩሽ ውጤት ብቻ ነው - ኑላንድ እናቱን በአስራ አንደኛው ልደቱ ከሳምንት በኋላ በአንጀት ካንሰር ምክንያት ህይወቱን የፈጠረ አሳዛኝ ክስተት ነው። “የሆንኩትንና ያልሆንኩትን ሁሉ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ ወደ እሷ ሞት እመራለሁ” ሲል አንጸባርቋል። ይህ መጽሐፍ ራሱ የተጻፈው ኑላንድ ወንድሙን በእናታቸው ላይ ባደረሰው በዚሁ በሽታ በሞት ካጣው አንድ ዓመት ሳይሞላው ነው።

ኑላንድ እንዲህ ሲል ጽፏል:

ሁሉም ሰው ስለ ሞት ዝርዝሮች ማወቅ ይፈልጋል, ምንም እንኳን ጥቂቶች ለመናገር ፈቃደኛ ባይሆኑም. የራሳችንን የመጨረሻ ህመም ክስተቶች ለመገመት ወይም በሟች በተመታ የምንወደው ሰው ላይ የሚሆነውን ለመረዳት የተሻለ ነው… ስለ ህይወት ፍጻሜ ሀሳቦች እንሳበቃለን… ለብዙ ሰዎች ሞት እንደተሰወረ ሁሉ ሞት የተደበቀ ምስጢር ሆኖ ይቆያል። በጣም በሚያስደነግጡ ጭንቀቶች ሊቋቋሙት በማይችሉት ሁኔታ ይሳበናል; ከአደጋ ጋር ከመሽኮርመም በሚመነጨው ጥንታዊ ደስታ ወደ እነርሱ እንመራለን። የእሳት እራቶች እና የእሳት ነበልባል, የሰው ልጅ እና ሞት - ትንሽ ልዩነት የለም.

[...]

እንደሌሎች ሁሉ እያንዣበበ ያለው ሽብር እና እያንዣበበ ያለው ፈተና፣ የሞትን ኃይል እና የሰውን ሀሳብ የሚይዘውን በረዷማ መያዣ የምንክድበትን መንገዶች እንፈልጋለን።

በታሪክ ውስጥ፣ ያንን የበረዶ ይዞታ ለማሻሻል የምንጠቀምባቸው ስልቶቻችን ከአፈ ታሪክ እስከ ቀልድ እስከ ሀይማኖት ይለያያሉ፣ ነገር ግን ያለፉት ጥቂት አስርተ አመታት ሙሉ ለሙሉ አዲስ ክስተት ሰጥተውናል፣ እሱም “ዘመናዊ መሞት” ብሎ የሰየመው - በሆስፒታል ውስጥ የሚካሄደው የታሸገ ልምድ ሲሆን ይህም የአርስ ሞርዲንግ ወይም አርቲዲዲንግ ሀሳቡን በሰው ሰራሽ መንገድ ለመተግበር እንሞክራለን። ኑላንድ ከሚሞቱ ሕመምተኞች ጋር ባደረገው ሰፊ ሥራ ላይ በማሰላሰል፣ በዘመናዊው አውድ ውስጥ የዚያ ተስማሚነት የማይቻል መሆኑን ይገነዘባል፡-

መልካም ሞት ከጊዜ ወደ ጊዜ ተረት ሆኗል. እንደ እውነቱ ከሆነ፣ ሁልጊዜም በአብዛኛው ተረት ሆኖ ቆይቷል፣ ነገር ግን የዛሬውን ያህል በጭራሽ አይደለም። የአፈ-ታሪክ ዋናው ንጥረ ነገር “ሞት በክብር” የሚናፈቅ ሀሳብ ነው።

[...]

ሞት በክብር የመሞት እድልን ማመን የኛ እና የህብረተሰቡ ሙከራ በየጊዜው የሚከሰተውን ተከታታይ አጥፊ ክስተቶች በተፈጥሯቸው የሚሞተውን ሰው ሰብአዊነት መበታተን ነው። በምንሞትበት ሂደት ውስጥ ብዙ ጊዜ ክብር አላየሁም… በጣም የሚያስፈሩን እነዚያን ጉዳዮች በተሻለ መንገድ ማስተናገድ የምንችለው ስለ ሞት ዝርዝር ጉዳዮች በግልፅ መነጋገር ብቻ ነው። እራሳችንን ወደማታለል እና ወደ ግራ የሚያጋባ የሞት ፍርሃት ራሳችንን የምናስወግደው እውነቱን አውቀን ለዛ በመዘጋጀት ነው።

ነገር ግን በክብር መሞት የሚለውን ምናባዊ አፈ ታሪክ ቢያዝንም፣ የኑላንድ አመለካከት በመጨረሻ ብሩህ አመለካከት ያለው ነው፣ በሞት ውስጥ ያለውን የክብር ምንጭ ሙሉ በሙሉ ከመካድ ይልቅ ይህንንም በሚያስደንቅ የግጥም አገላለጽ ነው።

በሞት ውስጥ የሚገኘው ትልቁ ክብር ከዚህ በፊት የነበረው የህይወት ክብር ነው። ይህ ሁላችንም ልናሳካው የምንችለው የተስፋ አይነት ነው፣ እና ከሁሉም የበለጠ ጽኑ ነው። ተስፋ በሕይወታችን ውስጥ በነበሩት ነገሮች ውስጥ ይኖራል.

ነገር ግን የመሞት ትልቁ የተስፋ ተግባራችን፣ ኑላንድ ይሟገታል፣ የመለያየት ቅዠታችን መፍረስ ነው። እንዲህ ሲል ጽፏል።

በህይወታችን መጨረሻ ላይ ያለው እውነተኛው ክስተት የእኛ ሞት ነው እንጂ ለመከላከል የተደረገው ሙከራ አይደለም። እኛ በሆነ መንገድ በዘመናዊ ሳይንስ አስደናቂ ነገሮች ተወስዶብናል እናም ማህበረሰባችን ትኩረቱን በተሳሳተ ቦታ ላይ ያደርገዋል። ዋናው ነገር መሞት ነው - በድራማው ውስጥ ያለው ማዕከላዊ ተጫዋች እየሞተ ያለው ሰው ነው፡ የዛ ጨካኝ ቡድን መሪ የሆነው እሱ አዳኞች ተመልካች ብቻ ነው፣ እናም በዚህ ላይ አሳማኝ ነው።

በተለምዶ የተረጋገጠውን የሕክምና እውነታ በማሰላሰል ፣ የሚሞቱት ሰዎች ከግምታቸው በላይ ለሳምንታት ሊቆዩ እንደሚችሉ እና እስከ ልዩ ትርጉም ድረስ ለመኖር ባለው ተስፋ ብቻ - የሴት ልጅ ሰርግ ፣ የልጅ ልጅ ምረቃ - ኑላንድ የሪልከ ታዋቂ የጥቅስ መስመሮችን ያስታውሳል ( “ጌታ ሆይ ፣ ለእያንዳንዳችን የራሱን ሞት እና የሕይወትን ትርጉም ስጠን ፣ ለዚያም ፍቅር ነበረው ። ) እና እውነተኛውን የተስፋ ምንጭ ግምት ውስጥ ያስገባል፡-

ለሟች ሕመምተኞች፣ የፈውስ ተስፋ ሁልጊዜም በመጨረሻ ሐሰት ሆኖ ይታያል፣ እና የእርዳታ ተስፋም ብዙ ጊዜ ወደ አመድነት ይለወጣል። ጊዜዬ ሲደርስ በተቻለኝ መጠን እንድሰቃይ እንደማይፈቀድልኝ ወይም ህይወትን ለመጠበቅ አላስፈላጊ ሙከራዎች እንዳላደርግ በማወቅ ተስፋን እሻለሁ። እኔ ብቻዬን ለመሞት እንዳልተወው በእርግጠኝነት እፈልገዋለሁ; እኔ አሁን እየፈለኩት ነው፣ ሕይወቴን ለመኖር በምሞክርበት መንገድ፣ ለኔ ነገር ዋጋ የሚሰጡት በምድር ላይ ባለኝ ጊዜ ጥቅም እንዲያገኙ እና አንዳችን ለአንዳችን ስላሰብነው ነገር የሚያጽናና ትዝታ እንዲኖረን… ምንም ይሁን ምን እያንዳንዳችን በራሱ መንገድ ተስፋ ማድረግ አለብን።

ኑላንድ በሞት ላይ ወደ ከባድ ሸክም ዞሯል፣ “ግጭት ያልተፈቱ፣ ያልተፈቱ ግንኙነቶች፣ ያልተፈፀሙ ተስፋዎች፣ ያልተጠበቁ ተስፋዎች እና የማይኖሩ ዓመታት” በሚለው የጸጸት ስሜት። ነገር ግን በዚህ ተስፋ አስቆራጭ ሀሳብ ውስጥ እንኳን የማይመስል እና የሚያምር የተስፋ ምንጭ ያገኛል። የቪክቶር ፍራንክልን ዝነኛ አቀነባበር በየእለቱ እንደ መጨረሻችን መኖር አለብን የሚለውን የብዙውን ጊዜ ሃሳብ ማፍረስ - “አሁን ለሁለተኛ ጊዜ እንደኖርክ እና አሁን ልትሰራ እንዳለህ በስህተት ለመጀመሪያ ጊዜ እንደሰራህ ኑር!” ፍራንክል በአስደናቂው ማስታወሻው ላይ ስለ ትርጉም ፍለጋ ጽፏል - ኑላንድ በሚያበረታታ የመስታወት-ምስል ትርጓሜ መጽናኛን አገኘ።

ምናልባት የተሻሩ ነገሮች መኖር በራሱ እርካታ ሊሆን ይገባል፣ ምንም እንኳን ሀሳቡ አያዎ (ፓራዶክሲካል) ቢመስልም። በህይወት ያለ መስሎ ከሞተ ከረጅም ጊዜ በፊት የቀረው አንድ ብቻ ነው ብዙ “የማደርገው ቃል ኪዳኖች እና ከመተኛቴ በፊት ብዙ ኪሎ ሜትሮች ይቀሩታል” የሉትም። የመጨረሻችን እንደሚሆን አድርገን በየዕለቱ እንድንኖር ለሚሰጠን ጥበብ የተሞላበት ምክር በዚህች ምድር ላይ ለዘላለም እንደምንኖር በየቀኑ እንድንኖር ምክር ብንጨምር ጥሩ ነው።

አሁን በዚህ አዲስ የልስላሴ ወደተሸፈነው የ ars moriendi ጠንካራ ሀሳብ ይመለሳል።

የሰው ልጅ ለመጀመሪያ ጊዜ መጻፍ ከጀመረበት ጊዜ አንስቶ፣ ማንኛችንም ብንሆን በእርግጠኝነት በእርግጠኝነት መናገር እንደምንችል ወይም የምንጠብቀው አንዳች ምክንያት እንደሚኖረን አንዳንዶች “መልካም ሞት” ብለው የሚጠሩት ምኞታቸውን በሐሳብ ደረጃ እንዲጠናቀቅ ምኞታቸውን መዝግበዋል። ወደ ጎን ለመቆም የውሳኔ አሰጣጥ ወጥመዶች አሉ ፣ ግን ከዚህ ባሻገር በትክክል የመሞትን ምስል ማሳካት ካልቻልን ራሳችንን ይቅር ማለት አለብን።

ግን ምናልባት የኑላንድ በጣም ጎላ ያለ ነጥብ ከሞት አስፈላጊነት ጋር የተያያዘ ሊሆን ይችላል እንደ ተፈጥሮ ወደፊት ተነሳሽነት - በዝግመተ ለውጥ ጽንሰ-ሀሳብ እና በጃፓን የዋቢ-ሳቢ ጽንሰ-ሀሳብ መካከል ያለው ሀሳብ ከአላን ዋትስ ጋር ። እንዲህ ሲል ጽፏል።

እኛ የምንሞተው ዓለም በሕይወት እንድትቀጥል ነው። የሕይወት ተአምር ተሰጥቶናል ምክንያቱም በትሪሊዮን የሚቆጠሩ ሕያዋን ፍጥረታት መንገዱን አዘጋጅተውልናል እና በኋላም ስለሞቱ - ለእኛ። እኛ ደግሞ የምንሞተው ሌሎች እንዲኖሩ ነው። የአንድ ግለሰብ አሳዛኝ ሁኔታ በተፈጥሮ ነገሮች ሚዛን ቀጣይነት ያለው ህይወት ድል ይሆናል.

ከዚህ አንጻር የሞት ክብር በእርግጥም የህይወት ክብር ነው፣ እና በጥሩ ሁኔታ ለመሞት ያለን ብቸኛ ሀላፊነት በጥሩ ሁኔታ መኖር ብቻ ነው።

ስንሞት የምንፈልገው ክብር መኖር ያለበት በህይወታችን ከኖርንበት ክብር ነው። Ars moriendi as ars vivendi፡ የመሞት ጥበብ የህይወት ጥበብ ነው። እያበቁ ያሉት የህይወት አመታት ታማኝነት እና ፀጋ የምንሞትበት ትክክለኛ መለኪያ ነው። መልእክቱን ያዘጋጀነው በመጨረሻዎቹ ሳምንታት ወይም ቀናት ውስጥ ሳይሆን ከእነሱ በፊት በነበሩት አሥርተ ዓመታት ውስጥ ነው። በክብር የኖረ፣ በክብር ይሞታል።

እንዴት እንደምንሞት ሙሉ በሙሉ ጊዜ የማይሽረው ድንቅ ንባብ ነው። አስፈላጊ ለሆነ ተጓዳኝ፣ የሜጋን ኦሪየርን ቆንጆ የሀዘን ማስታወሻ እና ከመጥፋት ጋር መኖርን መማርን ይመልከቱ።