Het Leven Komt Eruit voort: Navajo-rechtvaardigheid

Een "verticaal" rechtssysteem is een systeem dat gebaseerd is op hiërarchieën en macht. Dat wil zeggen dat rechters aan de top zitten en leiding geven aan de advocaten, juryleden en alle deelnemers aan de rechtszaak. Het rechtssysteem maakt gebruik van rang, en de dwingende macht die met rang of status gepaard gaat, om conflicten op te lossen.

Macht is het actieve element in het proces. Een beslissing wordt van bovenaf door de rechter opgelegd, en die beslissing is een bevel of oordeel dat partijen moeten opvolgen, anders riskeren ze een straf. Partijen in een geschil hebben beperkte macht en controle over het proces.

Het doel van wederhoor is om overtreders te straffen en hen een lesje te leren. Wetten op wederhoor en arbitrage bieden alleen een win-verliesoplossing; het is een nulsomspel. Navajo-rechtspraak geeft de voorkeur aan een win-winoplossing.

Eeuwenlang lag de focus van het Engelse en Amerikaanse strafrecht op bestraffing door de "staat", met weinig respect voor de rechten en behoeften van slachtoffers. Ze worden genegeerd, met als gevolg dat er geen echte gerechtigheid plaatsvindt. Er zijn veel slachtoffers: familieleden, verwanten en de gemeenschap; mensen die zowel door het conflict als door de beslissing worden getroffen. Vaak is de dader zelf ook slachtoffer, in een klimaat van verloren hoop en afhankelijkheid van alcohol of andere ontsnappingsmiddelen.

Wanneer buitenstaanders zich bemoeien met een geschil, leggen ze morele codes op aan mensen die hun eigen morele codes hebben. De onderwerpen van de rechtspraak hebben geen macht, weinig tot geen inspraak in de uitkomst van een zaak, en hun gevoelens doen er niet toe.

Binnen het horizontale rechtvaardigheidsmodel staat geen mens boven de ander. Een grafisch model dat Indiërs vaak gebruiken om deze gedachte weer te geven, is een cirkel. In een cirkel is er geen rechts of links, geen begin of einde. Elk punt (of elke persoon) op de lijn van een cirkel kijkt naar hetzelfde middelpunt als het brandpunt. De cirkel is het symbool van Navajo-rechtvaardigheid omdat hij perfect, ononderbroken is en een symbool van eenheid en verbondenheid.

Het Navajo-woord voor 'wet' is beehaz-aanii . Het betekent iets fundamenteels en absoluuts, iets dat al sinds het begin der tijden bestaat. Navajo's geloven dat het Heilige Volk 'het voor ons heeft neergezet'. Het is de bron van een gezond en zinvol leven. Navajo's zeggen dat 'het leven voortkomt uit beehaz-aanii ', omdat het de essentie van het leven is. De voorschriften van beehaz-aanii worden beschreven in gebeden en ceremonies die ons vertellen over hozhooji – 'de volmaakte staat'.

Stel je een rechtssysteem voor dat iedereen toestaat te zeggen wat hij of zij wil tijdens een geschil, en waarbij geen enkele autoriteit hoeft te bepalen wat "waar" is. Denk aan een systeem met als einddoel herstelrecht, dat gelijkheid en de volledige deelname van de partijen aan een definitieve beslissing vooropstelt. Als we over het recht zeggen dat "er leven uit voortkomt", dan moet er genezing zijn waar pijn is.

In de Navajo-denkwijze is rechtvaardigheid verbonden met genezing, omdat veel van de concepten hetzelfde zijn. Wanneer een Navajo ziek wordt, raadpleegt hij of zij een medicijnman. Een Navajo-genezer onderzoekt een patiënt om te bepalen wat er mis is, wat de ziekte heeft veroorzaakt en welke ceremonie bij de ziekte past om deze te genezen. De genezing moet gerelateerd zijn aan de oorzaak van de ziekte, omdat Navajo-genezing via twee processen werkt: het verdrijft of verwijdert de oorzaak van de ziekte en het herstelt de persoon in goede relaties, in solidariteit met zijn of haar omgeving en zichzelf. Patiënten raadplegen Navajo-genezers om helende krachten van buitenaf aan te roepen en om te verzamelen wat ze in zichzelf hebben om te genezen.

De term 'solidariteit' is essentieel voor het begrip van zowel Navajo-genezing als rechtvaardigheid. De Navajo-opvatting van 'solidariteit' is moeilijk te vertalen naar het Nederlands, maar het draagt ​​connotaties met zich mee die het individu helpen zich te verzoenen met familie, gemeenschap, natuur en de kosmos – de hele realiteit. Dat gevoel van eenheid met de omgeving, en de verzoening van het individu met iedereen en alles, maakt een alternatief voor verticale rechtvaardigheid mogelijk. Het verwerpt het proces van het veroordelen van een persoon en het weggooien van de sleutels ten gunste van methoden die solidariteit gebruiken om goede relaties tussen mensen te herstellen. En belangrijker nog, het herstelt goede relaties met zichzelf.

Het proces – dat we in het Engels "peacemaking" noemen – is een systeem van relaties waar geen behoefte is aan geweld, dwang of controle. Er zijn geen eisers of gedaagden; geen "goeden" of "slechten".

Navajo's beschouwen gelijkheid niet als het behandelen van mensen als gelijk voor de wet; ze zijn gelijk in de wet. Nogmaals, onze Navajo-taal geeft dit in praktische termen weer: wanneer een Navajo wordt beschuldigd van een misdaad, vraagt ​​de rechter in het verticale rechtssysteem (in het Engels): "Bent u schuldig of niet schuldig?" Een Navajo kan niet antwoorden omdat er geen precieze term voor "schuldig" bestaat in de Navajo-taal. Het woord "schuld" impliceert een morele fout die straf vereist. Het is een onzinnig woord in de Navajo-wetgeving vanwege de focus op genezing, integratie met de groep en het uiteindelijke doel om duurzame relaties te onderhouden met de directe en uitgebreide familie, verwanten, buren en de gemeenschap.

Om Navajo-rechtvaardigheid beter te begrijpen, moeten we distributieve rechtvaardigheid begrijpen. Navajo-rechtspraakbeslissingen hechten meer waarde aan het helpen van een slachtoffer dan aan het vaststellen van de schuld. Aan de andere kant is het belangrijker om een ​​slachtoffer te compenseren op basis van diens gevoelens en het betalingsvermogen van de dader dan om een ​​precieze schadevergoeding te hanteren ter compensatie van de daadwerkelijke schade.

Een ander uniek aspect van Navajo-rechtvaardigheid is dat de nabestaanden van degene die het letsel veroorzaakt, verantwoordelijk zijn voor de compensatie van de gewonde, en dat de nabestaanden van de benadeelde recht hebben op de compensatie. Verdelende rechtvaardigheid richt zich op het welzijn van iedereen in een gemeenschap. Als ik iemand zie die honger lijdt, maakt het niet uit of ik verantwoordelijk ben voor de honger. Als iemand gewond raakt, is het irrelevant dat ik die persoon geen pijn heb gedaan. Als Navajo heb ik de verantwoordelijkheid om iedereen te behandelen alsof die persoon mijn familielid is. Iedereen maakt deel uit van een gemeenschap en de middelen van de gemeenschap moeten met iedereen gedeeld worden.

Verdelende rechtvaardigheid laat schuld en adequate compensatie (een obsessie van letselschadeadvocaten) varen ten gunste van het waarborgen van het welzijn van iedereen. Herstel is belangrijker dan straf. Deze dynamiek wordt toegepast in een moderne juridische instelling: het Navajo Peacemaker Court.

Navajo's hebben de afgelopen 100 jaar ervaring met het verticale rechtssysteem – eerst bij de Navajo Court of Indian Offenses (1892-1959), daarna bij de Courts of the Navajo Nation (1959-heden). Meer dan een eeuw lang hebben Navajo's het opgelegde systeem naar eigen inzicht aangepast of hun ongenoegen geuit over een systeem dat voor hen onlogisch was.

In 1982 richtte de Judicial Conference of the Navajo Nation het Navajo Peacemaker Court op. Het is een moderne juridische instelling die traditionele geschillenbeslechting binnen de gemeenschap beoefent, gebaseerd op het verticale rechtvaardigheidsmodel. Het is een manier om horizontale (of circulaire) rechtvaardigheid te verenigen met verticale rechtvaardigheid door gebruik te maken van traditionele Navajo-rechtswaarden. Het Navajo Peacemaker Court maakt het voor rechters mogelijk om arbitrage en de ontevredenheid die dit veroorzaakt te vermijden door zaken door te verwijzen naar lokale gemeenschappen om ze daar op te lossen door middel van overleg.

De Navajo Vredestichters maken gebruik van de talenten van een naat'aanii. Dit is een traditionele burgerleider van de Navajo die door de gemeenschap wordt gekozen als "vredestichter" vanwege zijn of haar bewezen vaardigheden – wijsheid, integriteit, een goed karakter en respect van de gemeenschap.

Het burgerlijk gezag van een naat'aanii is niet dwingend of bevelend; het is een leiderschapsrol in de meest ware zin van het woord. Een vredestichter is iemand die goed nadenkt, goed spreekt, een sterk respect toont voor de basisleerstellingen van het leven en respect heeft voor zichzelf en anderen in zijn of haar gedrag.

Een naat'aanii fungeert als gids en beschouwt iedereen – rijk of arm, hoog of laag, opgeleid of ongeschoold – als gelijke. De vredestichter probeert de deelnemers tot een definitieve beslissing te brengen waar iedereen mee instemt, ten behoeve van iedereen. Een naat'aanii wordt gekozen om zijn kennis, en kennis is de kracht die het vermogen creëert om anderen te overtuigen. Er is een vorm van verdelende rechtvaardigheid in het delen van kennis door een naat'aanii , omdat hij of zij deze aan de twistende partijen aanbiedt zodat zij deze kunnen gebruiken om consensus te bereiken.

Vredesbemiddeling wordt nieuw leven ingeblazen met als doel rechtvaardigheid te bevorderen in de gemeenschappen van de Navajo-natie. De reden is duidelijk: er komt leven uit voort. Gemeenschappen kunnen hun eigen juridische problemen oplossen met behulp van de middelen die ze al hebben om beslissingen te nemen op de traditionele Navajo-manier.